Sau 10 năm làm việc tại Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), tham gia sáng chế cánh tay robot đầu tiên phục vụ xây dựng trạm không gian, từng được Tổng thống Hoa Kỳ bổ nhiệm vào Ban giám đốc Quỹ Giáo dục Việt Nam, GS Charles Nguyễn Cường tiếp tục ghi dấu ấn khi được trao Giải thưởng Di sản châu Á năm 2014.
Với hơn bốn thập kỷ sống và làm việc xa quê, ông cho rằng - thành công của mình đến từ ba yếu tố cốt lõi: sự cần cù, tính trung thực và lòng vị tha.
GS Nguyễn Cường thứ 2 ở bên phải sang. Ảnh: Tổng hợpÔng từng là Khoa trưởng Trường Kỹ thuật thuộc Đại học Công giáo Hoa Kỳ (Catholic University of America - CUA) tại Washington D.C., GS Nguyễn Cường đã có 13 năm đảm nhiệm vị trí này. Ông cũng là người Mỹ gốc Việt đầu tiên (và đến nay là một trong số rất ít) giữ cương vị khoa trưởng tại một trường đại học ở Mỹ.
Sau đó, Giáo sư (GS) Charles Cường Nguyễn là người Việt đầu tiên được bổ nhiệm chức vụ hiệu trưởng một trường thuộc đại học tại Mỹ. Cụ thể, ông từng có nhiều năm làm hiệu trưởng Trường Kỹ sư thuộc Đại học Công giáo Mỹ (CUA).
Trong sự nghiệp khoa học, ông đạt nhiều thành tựu nổi bật trong các lĩnh vực công nghệ kỹ thuật, đặc biệt là nghiên cứu điều khiển robot trong sản xuất, đồng thời có đóng góp trong các ngành liên quan như vũ trụ, toán học và y khoa.
Cuối tháng 11/2014, tại bang California, GS Nguyễn Cường được vinh danh với Giải thưởng Di sản châu Á. Hội đồng xét thưởng nhấn mạnh ông không chỉ vượt qua những hệ lụy của chiến tranh mà còn tận dụng cơ hội để vươn lên, trở thành hình mẫu thành công và góp phần mở rộng cơ hội cho nhiều người khác.
Giải thưởng này ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông trong thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa Hoa Kỳ và các quốc gia châu Á, đặc biệt là Việt Nam. Đây cũng là lần thứ hai ông được cộng đồng khoa học và giáo dục Mỹ vinh danh vì những cống hiến có ảnh hưởng trong và ngoài nước.
GS Charles Nguyễn Cường từng được Tổng thống Mỹ bổ nhiệm vào Ban giám đốc Quỹ Giáo dục Việt Nam. Ảnh: Tổng hợpSinh ra tại Đà Nẵng, từ nhỏ GS Nguyễn Cường đã nổi bật với thành tích học tập. Năm 16 tuổi, ông nhận học bổng du học tại Đức và tốt nghiệp cử nhân ngành điện. Năm 1978, ông sang Mỹ định cư, tiếp tục học cao học và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ loại xuất sắc tại Đại học George Washington.
Gắn bó với CUA từ năm 1982, ông lần lượt đảm nhiệm các vị trí từ trợ lý giáo sư, phó giáo sư đến giáo sư và giữ chức khoa trưởng từ năm 2001 đến nay.
Trong nhiều năm qua, GS Nguyễn Cường tích cực thúc đẩy các chương trình hợp tác giáo dục với Việt Nam. Tiêu biểu là chương trình “2+2”, cho phép sinh viên Việt Nam học 2 năm đầu tại các trường đối tác trong nước, sau đó chuyển tiếp sang CUA hoàn thành 2 năm cuối để nhận bằng kỹ sư. Chương trình đã thu hút gần 70 sinh viên tham gia, nhiều người tiếp tục học cao học, nghiên cứu sinh hoặc giành học bổng tại các đại học hàng đầu như MIT, Stanford hay Illinois.
Bên cạnh đó, chương trình học bổng bán phần cũng tạo điều kiện cho sinh viên Việt Nam theo học bậc thạc sĩ, tiến sĩ tại CUA. Ông và cộng sự đồng thời mở rộng hợp tác với nhiều trường đại học kỹ thuật tại Hà Nội.
Luôn mong muốn hỗ trợ thế hệ trẻ
Chia sẻ về hành trình hơn 40 năm học tập và làm việc tại nước ngoài, GS Nguyễn Cường cho biết rào cản lớn nhất là ngôn ngữ và khả năng hòa nhập xã hội. Để vượt qua định kiến và đạt được vị trí lãnh đạo, ông phải nỗ lực gấp nhiều lần so với đồng nghiệp bản xứ.
Từ kinh nghiệm hợp tác với các trường đại học trong nước, ông chỉ ra ba hạn chế của giáo dục Việt Nam: phương pháp giảng dạy còn lạc hậu, đội ngũ giảng viên thiếu thời gian nghiên cứu do áp lực mưu sinh, và môi trường học thuật chưa đặt nặng yêu cầu nghiên cứu, công bố khoa học.
Không chỉ thành công trong sự nghiệp, GS Nguyễn Cường còn có đời sống cá nhân phong phú. Ông từng tham gia các ban nhạc rock, yêu thích guitar, thể thao và từng giành nhiều giải thưởng bóng bàn khi còn trẻ. Ông cũng tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng, từng giữ vai trò Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam và hiện là thành viên cố vấn nhiều tổ chức văn hóa, khoa học và từ thiện.
Trong gia đình, ông đặc biệt chú trọng gìn giữ bản sắc Việt. Dù sống tại Mỹ, ông vẫn duy trì việc sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt, dạy con cách xưng hô lễ phép, giữ gìn truyền thống “thưa, gửi” trong giao tiếp.
Trước khi lên đường tham dự lễ trao giải tại California, GS Nguyễn Cường chia sẻ: sau 43 năm xa quê, ông luôn ý thức mình là người Việt Nam và xem việc đóng góp cho quê hương, đặc biệt là hỗ trợ thế hệ trẻ tiếp cận cơ hội học tập quốc tế, là trách nhiệm của bản thân.
