Theo dữ liệu thị trường năng lượng, giá dầu diesel tại châu Âu đã tăng hơn 30% kể từ khi xung đột bùng phát tại Trung Đông. Đến ngày 2/4/2026, giá diesel tại thị trường châu Âu đã vượt mốc 200 USD/thùng. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 3/2022, khi cuộc xung đột Nga-Ukraine khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.
Sự leo thang giá nhiên liệu phản ánh mức độ phụ thuộc lớn của châu Âu vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Theo Eurostat, khoảng 57% nhu cầu năng lượng của Liên minh châu Âu (EU) phải được đáp ứng bằng nguồn nhập khẩu, trong khi các sản phẩm dầu mỏ như xăng và diesel vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tiêu thụ năng lượng cuối cùng.
Dầu diesel được xem là "xương sống" của giao thông châu Âu. Ảnh minh họaDù xe điện đang dần gia tăng thị phần, dầu diesel vẫn đóng vai trò chủ chốt trong hoạt động kinh tế của châu Âu. Nhiên liệu này được sử dụng rộng rãi cho xe tải, xe buýt, máy kéo nông nghiệp, máy móc xây dựng và cả tàu thuyền. Theo tổ chức FuelsEurope, diesel chiếm tới 86% doanh số nhiên liệu vận tải tại Latvia năm 2024, 73% tại Pháp và 66% tại Đức.
Một vấn đề lớn khác là sự mất cân đối trong cơ cấu sản xuất và tiêu thụ nhiên liệu của châu Âu. EU hiện là nhà xuất khẩu ròng xăng nhưng lại phải nhập khẩu diesel để đáp ứng nhu cầu trong nước. Theo công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy, các quốc gia Trung Đông đã cung cấp hơn 50% lượng diesel nhập khẩu của châu Âu trong năm 2025, tương đương khoảng 554.000 thùng mỗi ngày trên tổng nhu cầu nhập khẩu 1,06 triệu thùng/ngày.
Khoảng một phần ba trong số nguồn cung này được vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược đang chịu ảnh hưởng bởi xung đột quân sự, khiến chuỗi cung ứng nhiên liệu trở nên mong manh hơn.
Slovakia đã áp dụng lệnh hạn chế bán dầu diesel trong 30 ngày, tính phí người nước ngoài cao hơn để đối phó tình trạng thiếu hụt nhiên liệu. Ảnh minh họaTrước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu và áp lực lạm phát, nhiều quốc gia châu Âu đã nhanh chóng triển khai các biện pháp ứng phó. Tại Slovakia, chính phủ đã áp dụng lệnh hạn chế bán dầu diesel trong 30 ngày, đồng thời yêu cầu người nước ngoài phải trả giá cao hơn khi mua nhiên liệu này. Ireland và Tây Ban Nha cũng đã tạm thời cắt giảm thuế đối với diesel nhằm giảm bớt chi phí cho người dân và doanh nghiệp vận tải.
Bên cạnh đó, một số quốc gia EU đang thúc đẩy các biện pháp tài chính nhằm chia sẻ gánh nặng chi phí năng lượng. Bộ trưởng Kinh tế Tây Ban Nha Carlos Cuerpo cho biết nước này cùng với Áo, Đức, Italy và Bồ Đào Nha đã gửi thư tới Ủy viên phụ trách khí hậu của EU, kêu gọi áp dụng thuế đối với “lợi nhuận bất ngờ” của các công ty năng lượng nhằm hỗ trợ người tiêu dùng.
Các tổ chức quốc tế cảnh báo rằng cú sốc năng lượng hiện nay có thể gây tác động sâu rộng đến nền kinh tế toàn cầu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết những gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông đang gia tăng và có thể ảnh hưởng đáng kể tới thị trường châu Âu trong những tháng tới, đặc biệt đối với nhiên liệu máy bay và diesel.
Giới phân tích nhận định giá nhiên liệu có thể tiếp tục biến động mạnh nếu hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz chưa được khôi phục hoàn toàn. Trong bối cảnh đó, châu Âu không chỉ phải tìm nguồn cung thay thế mà còn phải thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và nâng cao hiệu quả sử dụng nhiên liệu để giảm phụ thuộc vào các nguồn năng lượng nhập khẩu dễ bị tổn thương trước biến động địa chính trị.
Khủng hoảng giá diesel hiện nay vì thế được xem như một phép thử lớn đối với chiến lược an ninh năng lượng của châu Âu, đồng thời làm nổi bật thách thức trong quá trình chuyển đổi sang hệ thống năng lượng bền vững.
