Cuộc đua xe điện toàn cầu đang bộc lộ những góc khuất tàn khốc, và Tập đoàn Honda Motor là nạn nhân mới nhất phải nếm trái đắng. Giữa vòng xoáy thay đổi chính sách từ Mỹ và sự phai nhạt của người tiêu dùng, hãng xe Nhật Bản buộc phải đưa ra quyết định sinh tử để bảo vệ dòng tiền. Lần đầu tiên kể từ khi niêm yết vào năm 1957, một trong những biểu tượng của nền công nghiệp ô tô Nhật Bản phải ghi nhận mức lỗ ròng lịch sử, đánh dấu sự khép lại của một giai đoạn vội vã chạy theo trào lưu năng lượng mới.
Cú sốc tài chính và cái giá của sự vội vã
Báo cáo tài chính cho năm tài khóa kết thúc vào tháng 3 vừa qua đã giáng một đòn mạnh vào niềm kiêu hãnh của Honda. Mặc dù tổng doanh thu tăng nhẹ 0.5% lên mức 21.79 nghìn tỷ yên, hãng vẫn phải gánh chịu khoản lỗ ròng lên tới 423.9 tỷ yên cùng khoản lỗ hoạt động 414.3 tỷ yên. Sự sụt giảm nghiêm trọng này có nguyên nhân cốt lõi từ những thất thoát khổng lồ trong quá trình đầu tư và phát triển mảng xe điện.
Tổng Giám đốc điều hành Toshihiro Mibe thừa nhận ban lãnh đạo coi trọng khoản lỗ này ở mức cao nhất. Trách nhiệm hàng đầu của ông hiện tại là nhanh chóng xây dựng lại một hệ thống kinh doanh đủ sức chống chịu trước những biến động khó lường của thị trường. Việc dồn quá nhiều nguồn lực vào sự chuyển đổi năng lượng trong ngắn hạn đã khiến Honda rơi vào thế bị động khi môi trường kinh doanh đột ngột đổi hướng.
Honda báo lỗ lần đầu sau 70 nămBước sang năm tài khóa hiện tại bắt đầu từ ngày 1 tháng 4, bức tranh tài chính có dấu hiệu khởi sắc khi Honda kỳ vọng doanh thu sẽ tăng 6.2% lên mức 23.15 nghìn tỷ yên. Hãng đặt mục tiêu đưa lợi nhuận hoạt động trở lại mức 500 tỷ yên và đạt lợi nhuận ròng 260 tỷ yên vào tháng 3 năm 2027. Thiệt hại từ mảng xe điện được dự báo sẽ giảm bớt nhưng vẫn tiêu tốn khoảng 500 tỷ yên. Trong bối cảnh đó, động lực chính gánh vác biên lợi nhuận cho tập đoàn lại đến từ mảng kinh doanh xe máy truyền thống.
Đổ vỡ tham vọng 100% xe điện tại Bắc Mỹ
Dưới thời của ông Mibe, Honda từng là lá cờ đầu trong việc cổ vũ từ bỏ động cơ đốt trong. Hãng từng mạnh miệng đặt mục tiêu xe điện và xe chạy bằng pin nhiên liệu sẽ chiếm trọn 100% doanh số ô tô mới toàn cầu vào năm 2040. Tuy nhiên, trước bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump chấm dứt các chính sách ưu đãi dành cho xe điện, bài toán chi phí đã trở thành rào cản không thể vượt qua.
Trong cuộc họp báo ngày 14 tháng 5, Honda chính thức rút lại cam kết doanh số thuần điện nói trên. Ban lãnh đạo khẳng định những thay đổi trong nhu cầu khách hàng và môi trường chính trị đã vượt xa mọi dự đoán ban đầu. Để cắt lỗ, một loạt dự án trọng điểm bị đình chỉ hoặc khai tử hoàn toàn. Nổi bật nhất là việc hãng tuyên bố ngừng phát triển mẫu xe điện Afeela, vốn là dự án hợp tác tỷ đô cùng Sony Group, đồng thời quyết định rút khỏi thị trường ô tô Hàn Quốc vào cuối năm 2026.
Tại khu vực Bắc Mỹ, Honda đã thẳng tay hủy bỏ lịch ra mắt của ba mẫu xe điện mới. Siêu dự án xây dựng chuỗi giá trị xe điện toàn diện tại Canada, từng được kỳ vọng rất lớn, nay bị tuyên bố đình chỉ vô thời hạn. Hãng cũng từ bỏ tham vọng tự chủ hoàn toàn nguồn cung pin, thay vào đó sẽ tận dụng tối đa cơ sở hạ tầng của L-H Battery, một liên doanh với đối tác LG Energy Solution tại Mỹ. Ước tính tổng chi phí và thiệt hại từ việc tái cấu trúc mảng xe điện tại thị trường này có thể lên tới 2.5 nghìn tỷ yên.
Lối thoát mang tên Hybrid và chiến lược thị trường ngách
Khi giấc mơ xe điện phủ bóng đen lên báo cáo tài chính, Honda lập tức tìm thấy phao cứu sinh từ công nghệ động cơ lai hybrid. Hãng nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, nâng mục tiêu bán hàng từ 2.2 triệu lên 2.5 triệu xe hybrid trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 3 năm 2031. Dự kiến sẽ có khoảng 15 mẫu hybrid thế hệ mới được tung ra thị trường toàn cầu, trong đó tập trung chủ yếu vào tệp khách hàng Bắc Mỹ.
Để hiện thực hóa điều này, tất cả các nhà máy sản xuất ô tô của Honda tại Bắc Mỹ đều sẽ được nâng cấp để có khả năng lắp ráp xe hybrid. Đây là một bước đi cực kỳ thực dụng, cho thấy hãng đang tận dụng tối đa hạ tầng sẵn có thay vì mạo hiểm đổ thêm tiền vào các nhà máy xe điện mới. Sự linh hoạt trong dây chuyền sản xuất sẽ giúp Honda phản ứng linh hoạt hơn, dù thị trường nghiêng về phía xe lai hay xe xăng truyền thống.
Song song với việc củng cố mảng ô tô, đế chế xe máy của Honda vẫn chứng tỏ sức mạnh vô song không thể xô đổ. Hãng tự tin đặt mục tiêu phá kỷ lục với 22.8 triệu chiếc xe máy được giao đến tay khách hàng trong năm nay. Tại Ấn Độ, nơi Honda đang thống trị với 5.8 triệu xe máy bán ra mỗi năm, hãng sẽ tận dụng mạng lưới phân phối khổng lồ này để giới thiệu các mẫu ô tô chiến lược vào năm 2028.
Riêng tại thị trường Trung Quốc, nơi sự cạnh tranh về giá đang diễn ra đẫm máu, Honda chọn cách sinh tồn bằng việc cắt giảm tối đa chi phí. Hãng sẽ tăng cường sử dụng linh kiện nội địa hóa và hợp tác với các đối tác địa phương để phát triển phương tiện năng lượng mới trên chính nền tảng công nghệ của nước sở tại. Quyết định không cố chấp đi một mình cho thấy sự nhượng bộ cần thiết để bám trụ tại thị trường tỷ dân.
"Chúng tôi sẽ không thay đổi mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050" là lời khẳng định cuối cùng của vị Giám đốc điều hành. Thế nhưng, con đường đi đến mục tiêu đó đã không còn độc đạo. Bức tranh tài chính của Honda là minh chứng rõ nét nhất cho thấy sự dịch chuyển năng lượng không phải là một phương trình lý thuyết, mà là một canh bạc thực tế có thể đánh sập những tượng đài công nghiệp nếu thiếu đi sự linh hoạt và các kịch bản phòng ngừa rủi ro.
