Đại diện VietinBank: Quá trình thu hồi nợ bị ‘bào mòn’ bởi thủ tục hành chính

Tại tọa đàm “Nợ xấu trong bối cảnh mới” ngày 15/4, bà Phạm Nhị, Phó Tổng Giám đốc Techcombank AMC cho biết, các khung pháp lý mới như Luật Các TCTD (sửa đổi năm 2024, 2025), Nghị định 304/2025/NĐ-CP về tài sản bảo đảm, Luật Đất đai, Luật Kinh doanh Bất động sản mới... có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bước đầu tháo gỡ những điểm nghẽn lớn trong xử lý nợ.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa quy định và thực tiễn vẫn còn đáng kể. Bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng (VNBA) chỉ ra thực trạng một số cơ quan tố tụng và thi hành án còn “thiên vị” bên vay, chưa nhận thức đầy đủ về việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của chủ nợ.

Dù đã có cơ chế thủ tục tố tụng rút gọn, điều kiện áp dụng tại Tòa án lại quá khắt khe, khiến việc xử lý một khoản nợ thường bị kéo dài từ 2-3 năm.

Từ góc độ ngân hàng thương mại, ông Phạm Tiến Thịnh, Phó Trưởng phòng Xử lý nợ VietinBank phản ánh, quá trình thu hồi nợ đang bị bào mòn bởi thủ tục hành chính phức tạp. Điển hình như việc áp thuế giá trị gia tăng đối với tài sản bảo đảm từ giữa năm 2025 đã làm gia tăng chi phí, kéo giảm sức hấp dẫn của tài sản.

Bà Văn Thái Bảo Nhi, Giám đốc Trung tâm Quản trị và xử lý nợ Eximbank bổ sung, quá trình xử lý nợ còn gặp trở ngại từ phía khách hàng thiếu hợp tác, vướng mắc trong thủ tục sang tên chuyển nhượng, cùng những bất cập trong phân loại và chuyển nhóm nợ trên CIC.

Các chuyên gia, lãnh đạo đơn vị trao đổi tại phiên thảo luận tại tọa đàm (Ảnh: VNBA)

Dù vậy, một điểm tích cực được ghi nhận là Nghị quyết 164/2024/QH15 về thí điểm xử lý vật chứng. Theo bà Nguyễn Thị Phương, đây là điểm sáng mang tính "lối thoát hiểm" cho các nhà băng hiện nay. Cơ chế này giúp các ngân hàng rút ngắn thời gian thu hồi tài sản, thay vì phải chờ đợi bản án có hiệu lực như trước.

Ngoài yếu tố pháp lý, sự kém phát triển của thị trường mua bán nợ cũng là nguyên nhân khiến nợ xấu khó được xử lý triệt để.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV đã chỉ ra một nghịch lý: “Quy mô thị trường tài chính Việt Nam đã đạt khoảng 332% GDP (năm 2025), dư nợ toàn nền kinh tế lên tới khoảng 18,5 triệu tỷ đồng, nhưng thị trường mua bán nợ lại quá sơ khai, thiếu chuẩn định giá minh bạch và vắng bóng nhà đầu tư tư nhân, nước ngoài”.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu nâng cao vai trò của VAMC. Theo bà Nguyễn Thị Phương, VAMC không nên chỉ dừng ở vai trò xử lý kỹ thuật nhằm làm sạch bảng cân đối kế toán tạm thời.

Tổ chức này cần được tăng cường năng lực thực chất, cả về pháp lý, thẩm quyền và năng lực tài chính, để trở thành đơn vị dẫn dắt thị trường mua bán nợ và thiết lập kỷ luật thị trường mới.