Tỷ lệ nợ xấu hơn 2,8%, chuyên gia nêu điểm nghẽn khiến ngân hàng không thể tự giải ‘bài toán’ của chính mình

Ngày 15/4, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp với Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) tổ chức Tọa đàm “Nợ xấu trong bối cảnh mới”.

Tại sự kiện, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA cho biết, theo số liệu sơ bộ, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện ở mức trên 2,8%. Nếu nguồn lực này được xử lý và đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ vô cùng to lớn.

Dòng vốn được khơi thông sẽ giúp giảm chi phí cho các tổ chức tín dụng, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng.

TS. Nguyễn Quốc Hùng thẳng thắn nhìn nhận, với thực trạng nợ xấu hiện nay, nếu không có giải pháp quyết liệt và sự hỗ trợ tích cực từ các cấp, các ngành, thì bản thân ngành Ngân hàng không thể đơn phương xử lý.

Áp lực này sẽ làm gia tăng chi phí, hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp, đồng thời làm ách tắc dòng vốn, ảnh hưởng đến mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, trong 3 tháng đầu năm 2026, tín dụng tăng trên 3% trong khi huy động vốn chưa đến 1%. Chênh lệch lớn giữa tín dụng và huy động cho thấy áp lực nguồn vốn ngày càng rõ, trong khi nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh vẫn ở mức cao. Việc huy động nguồn lực trong dân còn gặp nhiều khó khăn.

Thời gian qua, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã làm việc với các ngân hàng, yêu cầu điều hành mặt bằng lãi suất huy động hợp lý để tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Liên quan đến khuôn khổ pháp lý, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng 2025, trong đó trao thêm quyền quan trọng cho các ngân hàng, đặc biệt là quyền thu giữ tài sản bảo đảm.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA phát biểu tại sự kiện (Ảnh: VNBA)

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Hùng đánh giá, trên thực tế, quá trình triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc. Dù đã có các Nghị định và thông tư hướng dẫn, quá trình tổ chức thực hiện tại các tổ chức tín dụng vẫn còn nhiều trở ngại.

Ông cũng đánh giá, sau 13 năm hoạt động, VAMC đã hoàn thành vai trò đưa nợ xấu nội bảng ra ngoại bảng, góp phần kéo tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 3%. Tuy nhiên, bản chất nợ xấu chưa được xử lý triệt để và công tác thu hồi vẫn gặp nhiều khó khăn.

Hiện các tổ chức tín dụng và các công ty quản lý tài sản đều tham gia xử lý nợ, nhưng quyền hạn chưa có sự khác biệt rõ ràng so với VAMC. Nếu không có cơ chế đặc thù, việc xử lý nợ xấu sẽ tiếp tục bị hạn chế.

Trong thực tiễn, quá trình thu hồi nợ còn nhiều trở ngại. Ngay cả khi đã thu giữ tài sản bảo đảm, việc sang tên vẫn vướng thủ tục. Nhiều trường hợp xử lý tài sản phát sinh tranh chấp, thậm chí có những tranh chấp mang tính giả tạo nhằm chống đối việc bàn giao và xử lý tài sản, gây khó khăn cho các ngân hàng. Kết quả thu hồi vì vậy còn khiêm tốn.

Dù hành lang pháp lý đã được hoàn thiện hơn, việc thực thi vẫn còn nhiều bất cập. Lãnh đạo VNBA cho biết, một số bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng việc tổ chức thi hành án còn hạn chế.

Ngoài ra, sự phối hợp giữa các tổ chức tín dụng, VAMC, các công ty AMC và cơ quan thi hành án chưa thực sự hiệu quả. Thủ tục sang tên đối với tài sản bảo đảm, kể cả tài sản đã thu giữ hoặc đấu giá, vẫn còn nhiều vướng mắc, đặc biệt liên quan đến lĩnh vực tài nguyên và môi trường.