Văn hóa nhường đường trên các tuyến đường bộ cao tốc luôn là chủ đề gây tranh cãi gay gắt trên nhiều diễn đàn ô tô thời gian qua. Một bên cho rằng đã đi đúng tốc độ tối đa ở làn ngoài cùng bên trái thì không việc gì phải nhường. Bên còn lại bức xúc vì những chiếc xe chạy rùa bò nhưng quyết bám trụ làn đường vốn được mặc định dành cho xe chạy nhanh. Sự thiếu thống nhất trong cách hiểu luật vô tình biến những hành trình trên cao tốc trở nên ức chế và tiềm ẩn nhiều rủi ro va chạm.
Cao tốc Hà Nội - Hải PhòngHiểu đúng về việc chạy hết giới hạn tốc độ
Để giải quyết dứt điểm những tranh cãi này, đại diện Cục CSGT đã đưa ra những phân tích cụ thể dựa trên hệ thống pháp luật hiện hành. Căn cứ theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP, nguyên tắc cơ bản nhất là phương tiện di chuyển với tốc độ thấp hơn phải đi về phía bên phải theo chiều lưu thông.
Điều này mang một ý nghĩa rất rõ ràng đối với những phương tiện đang chạy chạm ngưỡng tối đa. Lấy ví dụ trên một đoạn tuyến giới hạn tốc độ 120 km/h, nếu bạn đang duy trì đúng con số này ở làn ngoài cùng bên trái, bạn hoàn toàn không vi phạm pháp luật. Trong trường hợp có xe phía sau liên tục nháy đèn xin vượt, người lái không có nghĩa vụ bắt buộc phải đánh lái sang phải để nhường đường, ngoại lệ duy nhất chỉ dành cho các loại xe ưu tiên đang phát tín hiệu làm nhiệm vụ.
Dù pháp luật không bắt buộc, dưới góc độ an toàn và văn hóa giao thông, cơ quan chức năng vẫn khuyến cáo người điều khiển phương tiện nên chủ động nhường đường khi điều kiện thực tế cho phép. Thực tế phía sau vô lăng luôn chứa đựng nhiều biến số khó lường. Một chiếc xe bám đuôi gắt gao có thể đang vội chở bệnh nhân đi cấp cứu, hoặc tệ hơn là họ đang gặp sự cố kỹ thuật như kẹt chân ga hay mất phanh. Việc linh hoạt chuyển làn nhường đường đúng lúc đôi khi sẽ cứu vãn được cả một thảm kịch liên hoàn.
Chấm dứt thói quen đi chậm nhưng ôm làn trái
Ở thái cực ngược lại, thói quen đi chậm nhưng thích chiếm làn trái lại là nguyên nhân chính gây cản trở dòng giao thông. Pháp luật quy định rất rõ rằng phương tiện chạy chậm hơn tốc độ lưu thông chung bắt buộc phải ưu tiên đi ở các làn bên phải.
Nếu cao tốc cho phép chạy 120 km/h nhưng bạn chỉ duy trì ở mức 90 km/h hay 100 km/h trên làn sát dải phân cách, bạn đang trực tiếp tước đi cơ hội lưu thông mượt mà của những phương tiện khác đang tuân thủ đúng tốc độ. Đây không chỉ là câu chuyện ý thức tham gia giao thông kém mà còn là hành vi vi phạm nguyên tắc sử dụng làn đường cơ bản. Sự cố chấp của một cá nhân sẽ kéo theo sự ùn ứ của cả một đoàn xe dài phía sau, làm giảm nghiêm trọng năng lực khai thác của toàn bộ tuyến đường.
Tiến tới đồng bộ quy chuẩn làn vượt như quốc tế
Việc quản lý làn đường trên cao tốc tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện để tiệm cận với thế giới. Tại nhiều quốc gia phát triển, làn ngoài cùng bên trái được định nghĩa nghiêm ngặt là làn chỉ dành để vượt. Sau khi qua mặt xe khác thành công, tài xế phải ngay lập tức đưa xe trở lại làn bên phải để trả lại không gian thông thoáng cho người đến sau.
Hệ thống pháp luật trong nước hiện chưa có những chế tài cứng rắn tương tự về làn vượt chuyên dụng. Tuy nhiên, những chuyển biến tích cực đã bắt đầu xuất hiện trên các tuyến đường trọng điểm. Cơ quan chức năng đã chủ động lắp đặt hệ thống biển báo với nội dung khuyến cáo phương tiện đi chậm phải di chuyển về bên phải. Đại diện Cục CSGT cũng tiết lộ đơn vị đang tích cực nghiên cứu để sớm đề xuất bổ sung quy định cụ thể về quy tắc làn vượt. Chút thay đổi mang tính bản lề này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để tình trạng giao thông lộn xộn, trả lại đúng giá trị tốc độ và sự minh bạch cho các tuyến cao tốc trên cả nước.
