Bộ Tài chính nói gì về tình trạng ‘lương chưa tăng, giá đã chạy trước’?

Bộ Tài chính vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Hưng Yên gửi tới sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Kiến nghị này do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến.

Theo đó, cử tri Hưng Yên đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành liên quan tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm soát việc niêm yết giá, chống đầu cơ tích trữ và tăng giá bất hợp lý, đặc biệt là tình trạng "lương chưa tăng, giá đã chạy trước"; đồng thời, triển khai các chương trình bình ổn giá thiết thực tại khu vực nông thôn và địa bàn tập trung đông công nhân, người lao động.

Về kiến nghị trên, Bộ Tài chính cho biết, ngày 19/6/2023, Luật Giá số 16/2023/QH15 đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2024. Theo đó, nguyên tắc quản lý, điều tiết giá của Nhà nước đối với hàng hóa, dịch vụ nói chung được Nhà nước quản lý, điều tiết giá theo cơ chế thị trường phù hợp với chính sách phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ; bảo đảm công khai, minh bạch, tôn trọng quyền tự định giá, cạnh tranh về giá của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật....

Trong thời gian qua, công tác quản lý, điều hành giá luôn được thực hiện chủ động, linh hoạt, bám sát mục tiêu kiểm soát lạm phát theo mục tiêu Quốc hội và Chính phủ đề ra. Bộ Tài chính đã phối hợp chặt chẽ với các Bộ quản lý ngành, lĩnh vực để tổng hợp tham mưu với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo điều hành giá các kịch bản điều hành giá và các giải pháp phù hợp; góp phần ổn định mặt bằng giá, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống của người dân.

Trước tình hình căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông tác động sâu rộng đến kinh tế thế giới và gây áp lực đến công tác quản lý, điều hành giá trong nước, để chủ động ứng phó với những thách thức trong công tác điều hành giá, bình ổn giá góp phần kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra; nhất là việc kiểm soát giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu sau khi giá xăng dầu biến động mạnh, Bộ Tài chính đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 28 ngày 01/4/2026 và chủ động ban hành Công văn số 5807 ngày 07/05/2026 về tăng cường công tác quản lý giá, bình ổn giá, kiểm soát lạm phát.

Bên cạnh đó, trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Tài chính trình cấp có thẩm quyền và tổ chức triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ về thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và góp phần ổn định mặt bằng giá trong đó tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng; miễn, giảm nhiều khoản phí, lệ phí đến hết năm 2026; giảm thuế xuất khẩu đối với một số mặt hàng khoáng sản chế biến sâu; điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt; kéo dài chính sách miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến hết năm 2030.

Trước tác động của xung đột tại Trung Đông làm giá dầu và chi phí vận tải quốc tế tăng mạnh, Chính phủ đã chủ động thực hiện các biện pháp bình ổn thị trường, kiểm soát giá cả và duy trì các chính sách miễn, giảm thuế, phí đối với xăng dầu nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và người dân. Đồng thời, tiếp tục hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ thông qua việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân của cá nhân kinh doanh và mức doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng; kéo dài các ưu đãi thuế và lệ phí trước bạ đối với ô tô điện; kịp thời xuất cấp hàng dự trữ quốc gia để hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai.

Nhờ đó, mặc dù giá năng lượng có nhiều biến động, thị trường hàng hóa trong nước vẫn cơ bản ổn định, nguồn cung được bảo đảm, không xảy ra tình trạng thiếu hàng hoặc sốt giá diện rộng, góp phần hỗ trợ kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong 6 tháng đầu năm 2026.

Trong thời gian qua, công tác quản lý, điều hành giá luôn được thực hiện chủ động, linh hoạt. (Ảnh minh hoạ: TPO)

Xử phạt nghiêm đầu cơ, găm hàng

Cũng theo Bộ Tài chính, từ nay đến cuối năm 2026 và giai đoạn tiếp theo, để góp phần ổn định mặt bằng giá cả thị trường, giảm giá thành, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong đó có sản xuất nông nghiệp, Bộ Tài chính sẽ chủ động phối hợp với các bộ, ngành để tham mưu Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá và thực hiện theo thẩm quyền đồng bộ các giải pháp, biện pháp chủ động ứng phó với những thách thức trong công tác quản lý giá.

Về tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm soát việc niêm yết giá, chống đầu cơ tích trữ và tăng giá bất hợp lý, Bộ Công Thương đã phối hợp với Bộ Tài chính điều hành giá xăng dầu theo hướng sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu và bám sát biến động của thị trường thế giới.

Đồng thời, Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương trong công tác bình ổn thị trường, bảo đảm nguồn cung hàng hóa, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.

Kết quả, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng quản lý thị trường cả nước đã kiểm tra 23.715 vụ, phát hiện và xử lý 19.937 vụ vi phạm với 22.669 hành vi vi phạm; tổng số thu nộp ngân sách đạt hơn 330 tỷ đồng. Các hành vi vi phạm được xử lý bao gồm kinh doanh hàng nhập lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, gian lận thương mại, vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử, vi phạm về giá và điều kiện kinh doanh.

Đối với công tác kiểm tra việc chấp hành quy định về niêm yết giá, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường đã thực hiện 1.202 vụ kiểm tra, xử lý. Qua công tác kiểm tra, Bộ Công Thương đã chỉ đạo xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng biến động thị trường để đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý, góp phần giữ ổn định mặt bằng giá cả và bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh.

Về Chương trình bình ổn thị trường, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thực hiện Chương trình bình ổn thị trường trong năm 2026-2027. Tại một số thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, các mặt hàng thực hiện bình ổn thị trường là các mặt hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu.

Riêng TP.HCM thực hiện thêm với các mặt hàng thiết yếu phục vụ học tập với giá bán thay đổi linh hoạt theo giá thành sản xuất thông qua sự thống nhất của Sở Tài chính và luôn thấp hơn thị trường 5%. Trong tháng 6, Sở Tài chính TP.HCM đã phê duyệt thực hiện giảm giá thịt lợn trong chương trình bình ổn thị trường, mức giảm 2-6% do giá đầu vào giảm.