Không chỉ khó trồng, khó hái, chúng còn mang tính mùa vụ rõ rệt – muốn thưởng thức cũng phải “canh thời điểm”.
Rau tiến vua – thứ rau từng “dâng vua”, trái mùa chạm mốc tiền triệu
Rau tiến vua (còn gọi là cần biển, cần khô hay công sôi) là loại cây thân lá liền, thường chỉ tách hai nhánh từ gốc, thân mềm dài cỡ ngón tay. Rau mọc nhiều tại các vùng ven biển miền Trung.
Rau tiến vua có giá khá đắt đỏ
Chính vụ vào khoảng tháng 4 âm lịch, giá dao động 300.000 – 500.000 đồng/kg. Khi trái mùa, mức giá có thể tăng vọt lên tới 1 triệu đồng/kg và không phải lúc nào cũng có hàng.
Rau tiến vua có thể chế biến đa dạng như xào thịt bò, xào tôm, nấu canh thịt viên, làm gỏi… Khi phơi khô, rau bảo quản được lâu; chỉ cần ngâm nước là nở ra gần như ban đầu.
Mầm đá – “lộc trời” vùng cao, càng rét càng ngọt
Rau mầm đá có hình dáng như những búp măng nhỏ mọc quanh thân chính, phần thân có thể nặng tới vài kg. Lá dày, cứng, ít dập nát khi chế biến.
Rau mầm đá được nhiều bà nội trợ ưa chuộng
Loại rau này chỉ sinh trưởng tốt ở vùng núi cao phía Bắc có khí hậu lạnh, đặc biệt là Sa Pa. Càng rét đậm, rau càng ngọt và giòn.
Giá mầm đá dao động từ 50.000 đồng đến vài trăm nghìn đồng/kg, tăng cao khi trái vụ. Rau thường được luộc, xào hoặc nhúng lẩu để giữ vị thanh tự nhiên.
Rau sắng – đặc sản gắn với Chùa Hương, có thời điểm giá triệu đồng/kg
Rau sắng (còn gọi là rau ngót rừng, cây mì chính) là cây thân mộc, mọc tự nhiên trên vách đá tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai…
Phần được sử dụng là lá non và chồi. Do cây cao vài mét và mọc trên địa hình dốc, việc thu hái khá vất vả. Rau sắng ra nhiều nhất vào tháng 2 – 3 âm lịch.
Giá bán phổ biến từ 100.000 – 200.000 đồng/kg. Tuy nhiên, vào mùa lễ hội Chùa Hương, có thời điểm rau sắng được rao bán tới hàng triệu đồng mỗi kg do nhu cầu tăng mạnh trong khi nguồn cung hạn chế.
Loại rau này thường được nấu canh với thịt hoặc cá. Chỉ cần vài cọng cũng đủ tạo nên vị ngọt đậm đà đặc trưng.
Rau thối – mùi nồng nhưng “gây thương nhớ”
Rau thối là đặc sản vùng núi Tây Bắc và Đông Bắc. Tên gọi có phần “kén người”, nhưng hương vị lại ngọt và giòn.
Tên gọi có phần “kén người”, nhưng rau thối có hương vị ngọt và giòn
Cây mọc tự nhiên, phần ngon nhất là chồi non với nhiều phiến lá nhỏ, cụp vào nhau. Rau xuất hiện vào cuối xuân, đầu hè và được xem như “lộc trời” theo mùa.
Giá bán phổ biến từ 65.000 – 100.000 đồng/kg. Rau có thể xào tỏi, xào thịt, làm nộm, nấu canh hoặc nhúng lẩu.
Dù mùi khá nồng khi chế biến, nhưng khi ăn lại thanh mát, dễ nhớ. Người dân vùng cao còn xem đây như một vị thuốc tự nhiên, hỗ trợ thanh nhiệt và giải độc.
