Các chuyên gia cho rằng "thủ phạm" gây ngộ độc sau khi ăn bánh mì chủ yếu nằm ở các loại nhân và nguyên liệu kẹp bên tron - Ảnh: TRẦN HOÀI
Theo bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, thời tiết nắng nóng là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn phát triển mạnh, làm gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Chỉ cần một khâu trong quá trình chế biến hoặc bảo quản không an toàn cũng có thể dẫn đến rủi ro.
Đặc biệt với các món có nhiều nguyên liệu như bánh mì thập cẩm.
“Nếu mua bánh mì, bạn nên chọn cơ sở uy tín, đảm bảo vệ sinh, có đầy đủ dụng cụ bảo quản. Người tiêu dùng cần quan sát quá trình chế biến, như việc đeo găng tay, tách biệt thực phẩm sống, chín và bảo quản nguyên liệu hợp lý.
Ngoài ra, mọi người nên hạn chế sử dụng các loại sốt làm thủ công và để ngoài môi trường lâu. Ưu tiên lựa chọn thực phẩm được nấu chín nóng tại chỗ như thịt nướng, trứng rán vừa chế biến.
Sau khi mua, bánh mì nên được ăn ngay, không để quá lâu ở nhiệt độ phòng, đặc biệt với các loại có nhân thịt, chả, patê, thời gian tối đa không nên quá 2 giờ”, bác sĩ Hưng khuyến cáo.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và Công nghệ thực phẩm, Trường đại học Bách khoa Hà Nội - cho rằng bản thân ổ bánh mì hiếm khi là nguyên nhân trực tiếp gây ngộ độc; nguy cơ chủ yếu nằm ở các loại nhân và nguyên liệu kẹp bên trong.
"Thủ phạm" thường nằm ở các nguyên liệu ăn kèm như patê, thịt nguội, bơ..., trong đó nguy cơ cao nhất thường đến từ patê khối tự sản xuất tại các cơ sở bán lẻ.
Pa tê thường được làm từ gan heo, mà đây là cơ quan có chức năng thải độc của cơ thể động vật nên có thể tích tụ một số chất không mong muốn trong quá trình sống.
Không những thế, trong quá trình giết mổ, nếu ruột heo bị vỡ, vi khuẩn từ hệ tiêu hóa cũng có thể lây nhiễm sang gan.
Ngoài ra vi khuẩn còn có thể xâm nhập trong quá trình chế biến thông qua tay người bán, dụng cụ không sạch hoặc môi trường chợ búa trước khi nguyên liệu được đưa về cơ sở sản xuất. Thực tế tại nhiều điểm bán bánh mì, pa tê thường được làm thành khối lớn nặng khoảng 0,5-1kg để dùng dần.
Theo ông Thịnh, cách làm này giúp tiết kiệm chi phí và giữ hương vị nhưng do không được đóng hộp kín và tiệt trùng nên nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn. Nếu bảo quản không có thiết bị làm lạnh đạt chuẩn, vi khuẩn có thể phát triển rất nhanh.
Về các tác nhân gây ngộ độc, ông Thịnh cho biết nguyên nhân thường gặp là các vi khuẩn như Salmonella, E. coli… Khi chúng thâm nhập vào cơ thể, có thể gây ra các triệu chứng tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn hoặc nôn ói sau khi ăn. Ngoài ra nếu quá trình chế biến không đạt nhiệt độ đủ cao, một số ký sinh trùng như giun sán trong gan cũng có thể tồn tại.
Hàng ăn nhỏ lẻ phải bảo đảm an toàn thực phẩm thế nào?
Theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP về an toàn thực phẩm cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm.
Theo đó, người trực tiếp chế biến, kinh doanh phải được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm và được chủ cơ sở xác nhận. Người chế biến cũng không được mắc các bệnh truyền nhiễm như tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A, E, viêm da nhiễm trùng, lao phổi hoặc tiêu chảy cấp.
Địa điểm bán phải cách xa nguồn gây ô nhiễm; thức ăn cần được đặt trên bàn, giá, kệ hoặc phương tiện bảo đảm vệ sinh. Dụng cụ chế biến, ăn uống và vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải an toàn, không gây ô nhiễm hoặc thôi nhiễm vào thực phẩm.
Cơ sở cũng phải có biện pháp che chắn thức ăn khỏi nắng, mưa, bụi bẩn, côn trùng, động vật gây hại; sử dụng nguồn nước bảo đảm quy chuẩn. Nguyên liệu, phụ gia phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và bảo đảm an toàn.
Nếu vi phạm một số hành vi như không có bàn, tủ, giá, kệ phù hợp để bày bán thức ăn; không che đậy thức ăn; để côn trùng, động vật gây hại xâm nhập hoặc không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín có thể bị phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Các hành vi nghiêm trọng hơn như sử dụng dụng cụ, vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không bảo đảm an toàn; người chế biến đang mắc bệnh truyền nhiễm; sử dụng phụ gia không đúng quy định hoặc nguồn nước không bảo đảm có thể bị phạt từ 1-3 triệu đồng. Một số trường hợp buộc phải tiêu hủy thực phẩm vi phạm.
Hàng trăm người nghi bị ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì nhập viện cấp cứu tại Trung tâm Y tế An Khê, tỉnh Gia Lai - Ảnh: CTV
Xử phạt thế nào nếu ngộ độc?
Khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, việc xử lý không dừng ở xử phạt hành chính. Cơ quan chức năng có thể điều tra nguyên nhân, truy xuất nguồn gốc thực phẩm, đình chỉ hoạt động, thu hồi và xử lý thực phẩm vi phạm.
Theo Luật An toàn thực phẩm, UBND các cấp chịu trách nhiệm quản lý hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn. Trạm y tế xã có trách nhiệm hướng dẫn, giám sát việc bảo đảm an toàn thực phẩm, triển khai biện pháp phòng ngừa ngộ độc và phối hợp xử lý các vụ ngộ độc thực phẩm.
Khi có sự cố, các cơ quan chức năng phải phối hợp cấp cứu, điều trị người bị ảnh hưởng, đồng thời điều tra nguyên nhân và khắc phục sự cố.
