Với mục tiêu tối ưu lợi nhuận, các bị cáo đã bán ra thị trường gần 1 triệu lon sữa kém chất lượng, thu lợi bất chính 160 tỷ đồng.
Lời khai chấn động về công thức sữa tự chế
Tại phiên tòa ngày 6/1, hội đồng xét xử đã tập trung làm rõ quy trình nghiên cứu và sản xuất các sản phẩm dinh dưỡng của hệ sinh thái Z Holding. Bị cáo Phạm Duy Tân, Giám đốc sản xuất kiêm Trưởng phòng Nghiên cứu phát triển công thức (R&D) của Công ty Nature Made, đã đưa ra những lời khai gây sốc về nguồn gốc các sản phẩm này.
Lãnh đạo Z Holding được đưa đến tòa xét xửTrước Hội đồng xét xử, Phạm Duy Tân thừa nhận bản thân không hề có kinh nghiệm chuyên môn, không tham khảo quy trình từ các hãng sữa uy tín mà hoàn toàn tự nghĩ ra công thức phối trộn cho tất cả sản phẩm. Quy trình này được áp dụng cho 26 loại sữa, sau đó bị cơ quan chức năng xác định là hàng giả. Tiêu chí duy nhất mà bị cáo Tân đặt ra cho các công thức này là sự hài hòa trong quá trình tự phối trộn.
Đáng chú ý, bị cáo Tân xác nhận không tham khảo bất kỳ nguồn tài liệu chuẩn nào, không tiến hành sản xuất thử nghiệm và cũng không đưa sản phẩm đi kiểm nghiệm chất lượng trước khi đưa vào sản xuất đại trà. Lời khai này cho thấy sự buông lỏng quản lý nghiêm trọng trong quy trình sản xuất thực phẩm dùng cho người, đặc biệt là các sản phẩm dinh dưỡng.
Cắt giảm nguyên liệu để tối ưu hóa lợi nhuận
Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát, động cơ chính dẫn đến hành vi sản xuất hàng giả xuất phát từ áp lực tài chính và mong muốn gia tăng biên độ lợi nhuận. Bị cáo Hoàng Quang Thịnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Z Holding, cho biết trước năm 2023, doanh nghiệp thường đặt gia công bên ngoài. Tuy nhiên, để giảm chi phí, ban lãnh đạo đã quyết định thành lập Công ty Nature Made và tự xây dựng nhà máy.
Hoàng Quang Thịnh thừa nhận các bị cáo đã bàn bạc và thống nhất việc tự điều chỉnh liều lượng sản phẩm. Cụ thể, quy trình sản xuất đã thay thế, cắt bỏ hoặc giảm hàm lượng nguyên liệu so với hồ sơ giấy phép đã đăng ký ban đầu.
Đối với tội danh Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, bị cáo Phạm Duy Tân cho biết không có ý kiến phản đối cáo buộc. Tân lý giải rằng do chịu áp lực lớn về việc hạ giá thành sản phẩm và giảm chi phí đầu vào nên buộc phải thay thế bằng các nguyên liệu khác. Bị cáo này biện minh rằng trong các sản phẩm do mình tự phối trộn không có nguyên liệu mất an toàn, chỉ là sử dụng nguyên liệu không đúng với công bố.
Biết sản phẩm lỗi vẫn tiếp tục phân phối
Hệ quả của quy trình sản xuất tùy tiện này đã bộc lộ vào giữa năm 2024. Bị cáo Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Tổng Giám đốc Công ty Z Holding kiêm Giám đốc Nhà máy Nature Made, cho biết thời điểm đó đã nhận được nhiều khiếu nại từ khách hàng. Người tiêu dùng phản ánh sữa có hiện tượng vón cục, vị ngấy và màu sắc không đồng đều.
Kết quả kiểm nghiệm sau đó xác định sản phẩm sữa HIUP không đảm bảo thành phần và tỷ lệ dinh dưỡng như công bố trên bao bì. Phạm Duy Tân thừa nhận vào thời điểm đó đã biết 26 công thức sữa do mình xây dựng bị lỗi và đều bị xếp vào nhóm hàng giả. Mặc dù Tân đã thử thay đổi công thức nhưng không hiệu quả, các sản phẩm này vẫn tiếp tục được sản xuất và đưa ra thị trường mà không có bất kỳ biện pháp thu hồi hay cảnh báo nào tới người tiêu dùng.
Siêu lợi nhuận từ niềm tin mù quáng
Cáo trạng cũng làm rõ vai trò của hệ thống phân phối gồm 19 công ty bán hàng thuộc Công ty Z Holding, trong đó nổi bật là Công ty Alama Việt Nam do bị cáo Trần Xuân Chiến làm Giám đốc. Đơn vị này chịu trách nhiệm phân phối dòng sản phẩm dinh dưỡng HIUP 27.
Tháng 9/2024, dù đã được thông báo sản phẩm HIUP 27 không đạt chỉ tiêu chất lượng và bị coi là hàng giả, Trần Xuân Chiến và Nguyễn Thị Bích Phương vẫn tiếp tục đặt hàng Công ty Nature Made gia công. Chiến khai nhận tại tòa rằng dù biết kết quả kiểm nghiệm không đạt, nhưng với suy nghĩ lô sau sẽ được nhà máy chỉnh sửa cho đủ hàm lượng và niềm tin lớn vào sản phẩm, bị cáo vẫn tiếp tục kinh doanh để duy trì hoạt động công ty.
Số liệu từ cơ quan điều tra cho thấy quy mô lợi nhuận khổng lồ từ hành vi gian lận này. Để không gián đoạn kinh doanh, Alama Việt Nam đã đặt 6 đơn hàng với tổng số lượng 860.688 lon. Giá xuất xưởng chỉ ở mức 87.800 đồng mỗi lon, tổng trị giá hơn 108 tỷ đồng.
Tuy nhiên, khi đến tay người tiêu dùng, mức giá trung bình được đẩy lên 547.149 đồng mỗi lon, chênh lệch hơn 6 lần so với giá vốn. Tổng doanh thu từ lô hàng này đạt gần 471 tỷ đồng, mang lại khoản lợi nhuận 160 tỷ đồng. Trong đó, Trần Xuân Chiến hưởng lợi hơn 21 tỷ đồng, Nguyễn Thị Bích Phương hưởng lợi hơn 16 tỷ đồng. Số tiền còn lại được chia cho các cổ đông Công ty Z Holding và hệ thống bán hàng.
Vụ án tiếp tục được Viện Kiểm sát và các luật sư tham gia xét hỏi để làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân trong đường dây sản xuất và kinh doanh thực phẩm giả quy mô lớn này.
