Theo Luật BHXH 2024, người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu và có thời gian đóng BHXH dài hơn mức tiêu chuẩn sẽ được nhận thêm trợ cấp một lần. Cụ thể, lao động nam phải đóng trên 35 năm, còn lao động nữ trên 30 năm.
Từ năm 2026, nam giới nghỉ hưu ở mức khoảng 61 tuổi 6 tháng, trong khi nữ giới là khoảng 57 tuổi, tăng dần theo lộ trình. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều người lao động có xu hướng kéo dài thời gian đóng BHXH, từ đó gia tăng cơ hội nhận khoản trợ cấp bổ sung.
Mức trợ cấp một lần khi nghỉ hưu được tính dựa trên số năm đóng BHXH vượt ngưỡng. Theo quy định, mỗi năm đóng vượt sẽ được hưởng bằng 0,5 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Đáng chú ý, trong trường hợp người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng vẫn tiếp tục tham gia BHXH, mức hưởng còn cao hơn. Khi đó, mỗi năm đóng thêm sau tuổi nghỉ hưu sẽ được tính bằng 2 lần mức bình quân tiền lương.
Ví dụ, nếu một người lao động có 37 năm đóng BHXH, tức vượt 2 năm so với quy định đối với nam, thì khoản trợ cấp một lần sẽ tương ứng với 2 năm vượt nhân với 0,5 lần mức lương bình quân.
Người đóng BHXH dài hơn mức tiêu chuẩn khi nghỉ hưu sẽ có lương hưu và trợ cấp một lần. Ảnh minh họaChính sách này áp dụng cho cả người tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện, miễn là đáp ứng đủ điều kiện về thời gian đóng và tuổi nghỉ hưu. Nhóm tham gia BHXH bắt buộc bao gồm người lao động theo hợp đồng, cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, người quản lý doanh nghiệp có hưởng lương… Trong khi đó, BHXH tự nguyện hướng đến lao động tự do, người không thuộc diện bắt buộc nhưng chủ động tham gia để hưởng chế độ hưu trí và tử tuất.
Chế độ trợ cấp một lần khi nghỉ hưu được xem là một cơ chế khuyến khích người lao động không rút BHXH một lần trước tuổi, mà tiếp tục duy trì đóng để hưởng lương hưu. Trong bối cảnh vẫn còn nhiều người lựa chọn nhận BHXH một lần khi gặp khó khăn tài chính, chính sách này đóng vai trò định hướng lại hành vi tham gia hệ thống an sinh.
Bên cạnh đó, việc tính toán mức hưởng dựa trên tiền lương bình quân cũng phản ánh nguyên tắc đóng – hưởng, đảm bảo quyền lợi tương xứng với quá trình đóng góp của người lao động.
