AI được tự động chuyển tiền thay khách hàng tới 100 triệu đồng/ngày theo quy định mới (Ảnh: Internet)Từ ngày 15/11/2026, Thông tư số 53/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) chính thức có hiệu lực, thiết lập khuôn khổ pháp lý cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động ngân hàng, bao gồm cả khả năng tự động thực hiện giao dịch thanh toán thay khách hàng.
Đáng chú ý, theo quy định mới, hệ thống AI có thể được phép tự động thực hiện giao dịch thanh toán với tổng giá trị tối đa 100 triệu đồng/ngày đối với khách hàng cá nhân và 500 triệu đồng/ngày đối với khách hàng tổ chức.
Đây là hạn mức tối đa theo quy định, không phải mức mặc định áp dụng tại tất cả ngân hàng. Việc triển khai còn phụ thuộc vào điều kiện kỹ thuật, quản trị rủi ro, hạn mức nội bộ và thỏa thuận giữa khách hàng với đơn vị cung cấp dịch vụ.
AI có thể tự thanh toán thay khách hàng, không phải xác nhận riêng từng giao dịch trong một số trường hợp
Theo điểm g khoản 1 Điều 5 Thông tư 53, các đơn vị triển khai hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán phải xác lập thỏa thuận với khách hàng trước khi cung cấp dịch vụ.
Thỏa thuận phải quy định rõ phạm vi giao dịch được phép tự động thực hiện, hạn mức mỗi giao dịch, tổng hạn mức trong ngày, thời hạn hiệu lực và điều kiện tạm dừng.
Đặc biệt, trong phạm vi thỏa thuận đã được xác nhận, giao dịch thanh toán do AI tự động thực hiện không phải áp dụng một số yêu cầu xác nhận giao dịch theo Thông tư 50/2024/TT-NHNN.
Điều này đồng nghĩa khách hàng có thể cho phép hệ thống AI tự động thực hiện những khoản thanh toán đáp ứng điều kiện đã thiết lập, thay vì trực tiếp xác nhận riêng từng giao dịch theo các trường hợp được miễn.
Tuy nhiên, để xác lập thỏa thuận bằng phương thức điện tử, khách hàng phải được kiểm tra, xác minh danh tính, tối thiểu bằng đối chiếu thông tin sinh trắc học kết hợp với một hình thức xác nhận khác theo quy định.
Ngân hàng và các đơn vị cung cấp dịch vụ cũng phải thiết lập công cụ cho phép khách hàng chủ động tạm dừng hoặc hủy quyền giao dịch tự động bất kỳ lúc nào.
Đối với từng khách hàng, tổng giá trị giao dịch AI tự động thực hiện trong ngày không được vượt hạn mức nội bộ của đơn vị cung cấp dịch vụ và không vượt quá 100 triệu đồng với cá nhân, 500 triệu đồng với tổ chức.
Như vậy, quy định mới cho phép triển khai hoạt động thanh toán tự động bằng AI trong phạm vi được khách hàng chấp thuận, đồng thời đặt ra giới hạn cụ thể về giá trị giao dịch và trách nhiệm kiểm soát.
AI chuyển tiền trên 10 triệu đồng được xếp vào nhóm rủi ro cao
Bên cạnh việc quy định điều kiện tự động thanh toán, Thông tư 53 còn phân loại các hệ thống AI theo 3 mức độ rủi ro gồm cao, trung bình và thấp.
Theo đó, hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán cho khách hàng cá nhân có giá trị trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày vượt 20 triệu đồng sẽ thuộc nhóm rủi ro cao.
Đối với khách hàng tổ chức, ngưỡng phân loại rủi ro cao là trên 50 triệu đồng/giao dịch hoặc tổng giá trị trên 100 triệu đồng/ngày.
Ngoài hoạt động thanh toán, hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng đối với khoản cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên cũng được xác định thuộc nhóm rủi ro cao.
Việc phân loại này không đồng nghĩa hệ thống AI bị cấm hoạt động khi giao dịch vượt các ngưỡng nêu trên. Thay vào đó, đơn vị triển khai phải đáp ứng những yêu cầu kiểm soát cao hơn.
Cụ thể, hệ thống AI rủi ro cao phải được kiểm tra, đánh giá an toàn trước khi vận hành, có công cụ giám sát liên tục, cơ chế phát hiện sai lệch và khả năng can thiệp của con người.
Thông tư cũng yêu cầu các đơn vị bảo đảm con người có thể điều chỉnh, tạm dừng quyết định hoặc kích hoạt cơ chế ngắt khẩn cấp khi hệ thống AI hoạt động không đúng mục tiêu.
Đơn vị triển khai vẫn chịu trách nhiệm đối với các quyết định do AI đưa ra hoặc hỗ trợ đưa ra trong hoạt động nghiệp vụ.
Thông tư 53 có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, với một số quy định có lộ trình áp dụng riêng. Các hệ thống AI đã vận hành chính thức trước thời điểm này phải đáp ứng những yêu cầu tại Chương II, III và IV từ ngày 1/3/2027.
Quy định mới tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán trong ngành ngân hàng, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát đối với những quyết định tài chính được thực hiện mà không cần sự can thiệp trực tiếp của khách hàng trong từng giao dịch.
