Chia sẻ bên lề Hội thảo “Tháo gỡ điểm nghẽn, Khơi thông nguồn lực, Thúc đẩy tăng trưởng” do Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam phối hợp với Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức sáng 22/10, TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV - Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia đã phân tích những giải pháp nhằm đa dạng hóa các kênh dẫn vốn, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng và tạo nền tảng tài chính bền vững cho tăng trưởng kinh tế.
TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV - Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc giaNhu cầu vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao trong 5 năm tới là rất lớn, trong khi dư địa tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng đang dần thu hẹp. Theo ông, cần có những giải pháp nào để khơi thông các kênh dẫn vốn khác cho nền kinh tế?
TS Cấn Văn Lực: Chúng ta cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Tuy nhiên, quan trọng nhất là phải quyết liệt thúc đẩy phát triển thị trường vốn, bao gồm thị trường cổ phiếu, trái phiếu, các quỹ đầu tư và những kênh dẫn vốn khác.
Thứ hai, cần tiếp tục đa dạng hóa và khai thác hiệu quả các nguồn lực trong nền kinh tế, bao gồm các dự án tồn đọng, tài sản và nguồn tiền gửi tiết kiệm trong dân cư. Việc tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông các nguồn lực đang bị ách tắc sẽ tạo thêm nguồn vốn cho đầu tư phát triển.
Điều này không chỉ bổ sung động lực tăng trưởng, củng cố niềm tin mà còn giúp hạn chế lãng phí nguồn lực xã hội. Tôi cho rằng đây là giải pháp mang lại nhiều lợi ích và hiện Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương cũng đang quyết liệt triển khai theo hướng này.
Bên cạnh đó, cần thực hiện hiệu quả các đề án mà Chính phủ đã ban hành, trong đó có đề án cải cách toàn diện thị trường tài chính Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Đề án 1809 về phát triển hệ thống ngân hàng đến năm 2030; đồng thời thúc đẩy nâng hạng thị trường chứng khoán và nâng cao xếp hạng tín nhiệm quốc gia trước năm 2030.
Song song với đó, cần tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô để củng cố niềm tin của người dân, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Khi niềm tin được nâng cao, dòng vốn đầu tư sẽ có điều kiện chảy mạnh hơn vào nền kinh tế.
Cuối cùng, một vấn đề không thể bỏ qua là phải nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, nếu vốn được phân bổ không đúng chỗ, sử dụng lãng phí và kém hiệu quả thì dù có huy động được nhiều tiền đến đâu, chúng ta cũng khó đạt được các mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.
Tăng trưởng tín dụng đang nhanh hơn tốc độ tăng trưởng huy động vốn. Dưới góc nhìn chuyên gia, hệ thống ngân hàng cần làm gì để vừa giảm lãi suất cho vay, vừa bảo đảm an toàn hoạt động, thưa ông?
TS Cấn Văn Lực: Đây là một bài toán khó. Tuy nhiên, thời gian qua, hệ thống ngân hàng đã và đang rất quyết liệt thực hiện các chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
Thứ nhất, các ngân hàng cần tiếp tục đa dạng hóa các hình thức huy động vốn, đồng thời gia tăng nguồn tiền gửi không kỳ hạn (CASA). Qua đó, ngân hàng có thể giảm chi phí vốn đầu vào, tạo điều kiện quan trọng để hạ lãi suất cho vay.
Thứ hai, như yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ và NHNN, các ngân hàng cần tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đa dạng hóa các kênh dẫn vốn. Đây là những giải pháp giúp tối ưu hóa hoạt động, giảm chi phí và tạo thêm dư địa để hạ lãi suất cho vay.
Thứ ba, cần nhìn nhận rằng các ngân hàng cũng đang phải chia sẻ một phần lợi ích thông qua việc thu hẹp biên lợi nhuận. Khi lãi suất huy động được yêu cầu giảm khoảng 0,5 điểm %, trong khi lãi suất cho vay cần giảm khoảng 1-2 điểm %, áp lực lên biên lãi ròng của hệ thống ngân hàng là rất rõ ràng.
Dù vậy, để hỗ trợ nền kinh tế và đồng hành cùng doanh nghiệp, các ngân hàng vẫn đang nỗ lực thực hiện mục tiêu này. Tuy nhiên, về lâu dài, bên cạnh những giải pháp nội tại của ngành ngân hàng, chúng ta cần sớm khơi thông các kênh dẫn vốn khác, đặc biệt là thị trường vốn thông qua cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư và các nguồn vốn trong nước, quốc tế.
Việc đa dạng hóa các kênh dẫn vốn sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo nền tảng để cung ứng vốn cho nền kinh tế một cách bền vững hơn.
Trong bài tham luận, ông nhấn mạnh nguyên tắc quản lý theo rủi ro thay vì quản lý theo tên gọi. Sự thay đổi trong tư duy quản lý này có ý nghĩa như thế nào đối với thị trường tài chính?
TS Cấn Văn Lực: Chúng ta cần nhìn nhận rằng thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường vốn với các cấu phần như cổ phiếu, trái phiếu và quỹ đầu tư, về cơ bản vận hành theo nguyên tắc thị trường. Vì vậy, việc quản lý và giám sát cũng cần dựa trên nguyên tắc quản lý theo rủi ro.
Theo đó, những hoạt động, sản phẩm hoặc lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn cần được quan tâm và kiểm soát chặt chẽ hơn. Cách tiếp cận này sẽ hiệu quả hơn so với việc áp dụng các biện pháp quản lý đồng loạt, cào bằng cho tất cả các đối tượng.
Nếu quản lý theo cách cào bằng, chúng ta sẽ khó giám sát hiệu quả một thị trường tài chính vốn có quy mô lớn, tính phức tạp và mức độ nhạy cảm cao. Ngược lại, quản lý dựa trên mức độ rủi ro sẽ giúp tập trung nguồn lực giám sát vào những khu vực cần thiết, đồng thời tạo điều kiện cho thị trường phát triển linh hoạt và hiệu quả hơn.
Nếu gửi một thông điệp điều hành ngắn gọn từ hội thảo hôm nay tới cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao, ông muốn nhấn mạnh điều gì?
TS Cấn Văn Lực: Tôi cho rằng có ba vấn đề mà doanh nghiệp và nhà đầu tư cần đặc biệt quan tâm.
Thứ nhất, cần đa dạng hóa nguồn vốn, không nên chỉ phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Cả trên thế giới và tại Việt Nam đều có nhiều kênh dẫn vốn khác mà doanh nghiệp có thể tiếp cận, như phát hành cổ phiếu, trái phiếu, huy động vốn từ các quỹ đầu tư và các nguồn lực trong nước, quốc tế.
Thứ hai, cần xây dựng cơ chế và phương thức sử dụng vốn hiệu quả, đúng mục đích. Trong bối cảnh nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng rất lớn, việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực mà còn góp phần giảm chi phí huy động vốn và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Thứ ba, doanh nghiệp cần bảo đảm tính công khai, minh bạch và chuyên nghiệp trong hoạt động. Đây là điều kiện quan trọng để các tổ chức tài chính và nhà đầu tư có thể đánh giá chính xác tình hình hoạt động, nhận diện rủi ro và đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.
Khi doanh nghiệp minh bạch hơn, sử dụng vốn hiệu quả hơn và chủ động đa dạng hóa nguồn vốn, khả năng tiếp cận các dòng vốn đầu tư sẽ được cải thiện. Qua đó, doanh nghiệp có thêm điều kiện phát triển bền vững và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế.
Trân trọng cảm ơn ông!
Ban Tổ chức xin trân trọng cảm ơn các đơn vị đồng hành, các cơ quan báo chí và các đối tác tài chính - doanh nghiệp: Techcombank, DOJI, MIK Group, OCB, BIM Group, Đông Tây Land, MB, Petrovietnam, Petrolimex, Vinaconex…
Sự ủng hộ và đồng hành của Quý vị là nguồn lực vô cùng quan trọng để kiến tạo nên một diễn đàn thảo luận chất lượng, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển bứt phá của nền kinh tế Việt Nam.
