11 mốc chỉ đạo và thông điệp điều hành lãi suất của NHNN
Theo báo cáo cập nhật ngành ngân hàng ngày 19/10/2026, VPBankS Research tổng hợp 11 mốc chỉ đạo và thông điệp điều hành lãi suất của NHNN từ đầu năm. Chuỗi động thái cho thấy cơ quan quản lý ngày càng cụ thể hóa yêu cầu giảm lãi suất, đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện.
Cụ thể, ngày 9/1/2026, Chỉ thị 01/CT-NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng tuân thủ quy định về lãi suất, công khai lãi suất cho vay và tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm. Đến ngày 30/3, Công văn 2342/NHNN-CSTT tiếp tục yêu cầu ổn định mặt bằng lãi suất.
Ngày 10/4, tại cuộc họp với 46 ngân hàng thương mại, NHNN yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi và cho vay, trong đó lãi suất tiền gửi phát sinh mới ở kỳ hạn từ 6 tháng phải giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm. Hai công văn ban hành ngày 14/5 và 21/5 tiếp tục yêu cầu kiểm tra, giám sát việc triển khai giảm lãi suất tại các ngân hàng.
Tại hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm ngày 3/7, Thống đốc NHNN yêu cầu các ngân hàng tiết giảm chi phí hoạt động để tạo dư địa hạ lãi suất cho vay. Ngày 7/8, Công văn 7125/NHNN-TD quy định lãi suất cho vay trong các chương trình dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, lĩnh vực ưu tiên phải thấp hơn tối thiểu 1 điểm phần trăm/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của ngân hàng.
Đáng chú ý, ngày 13/8, NHNN cho biết sẽ xem xét việc chấp hành chỉ đạo giảm lãi suất khi phân bổ hạn mức tăng trưởng tín dụng năm 2027. Đến ngày 16/10, cuộc họp của Chính phủ do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì tiếp tục yêu cầu giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2 điểm phần trăm/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.
Ngày 18/10, Công văn 9608/NHNN-CSTT yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên và giảm 1,5-2 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất cho vay thuộc các lĩnh vực ưu tiên. Văn bản đồng thời siết yêu cầu kiểm soát rủi ro tín dụng, trích lập dự phòng và giới hạn tăng trưởng tín dụng. Ngân hàng không tuân thủ có thể bị xem xét điều chỉnh hạn mức tín dụng còn lại năm 2026 và hạn mức đề xuất năm 2027.
Ngày 19/10, tại cuộc họp với 46 ngân hàng thương mại, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn tiếp tục yêu cầu giảm lãi suất đối với cả khoản vay hiện hữu và khoản vay mới, nhưng tập trung vào khách hàng, lĩnh vực đủ điều kiện, không thực hiện cào bằng.
Theo VPBankS, yêu cầu điều hành lãi suất đã chuyển từ định hướng ổn định, giám sát sang đặt ra mức giảm cụ thể và gắn việc tuân thủ với hạn mức tăng trưởng tín dụng.
Nguồn: VPBankS ResearchVì sao lãi suất huy động chưa giảm rõ rệt?
Theo biểu đồ của VPBankS, lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn 6 tháng và 12 tháng tính đến ngày 19/10/2026 chưa giảm rõ rệt so với đầu năm.
VPBankS nhận định dư địa giảm thêm lãi suất huy động không lớn do nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng kinh tế vẫn cao, trong khi các ngân hàng cần duy trì sức hấp dẫn của tiền gửi trung và dài hạn.
Số liệu NHNN công bố ngày 19/10 cho thấy, tăng trưởng huy động vốn từ đầu năm đạt 11,22%, thấp hơn mức tăng trưởng tín dụng 11,44%. Khảo sát xu hướng kinh doanh quý IV/2026 cũng cho thấy các tổ chức tín dụng dự báo huy động vốn tăng 4,1%, trong khi tín dụng tăng 5,3%.
Chênh lệch giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn khiến các ngân hàng phải cân đối giữa yêu cầu giảm lãi suất và nhu cầu duy trì nguồn vốn.
Về lãi suất cho vay, VPBankS dự báo NIM toàn ngành chịu áp lực trong ngắn hạn nhưng mức độ ảnh hưởng không lớn. Việc giảm lãi suất cho vay có thể tác động đến lợi suất tài sản sinh lãi từ quý IV/2026, trong khi chi phí vốn cần thêm thời gian để phản ánh mức giảm của lãi suất huy động. Tác động này được hạn chế do các ngân hàng chủ yếu giảm lãi suất cho vay có chọn lọc.
