Lào vừa ký kết thỏa thuận nhượng quyền xây dựng - vận hành - chuyển giao (BOT) cho dự án thủy điện Xekaman 4 công suất 80MW tại tỉnh Sekong. Đáng chú ý, toàn bộ sản lượng điện từ nhà máy này sẽ được xuất khẩu sang Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu điện của Việt Nam đang gia tăng mạnh.
Theo thông tin được công bố, thỏa thuận được ký ngày 15/3 giữa Công ty Cổ phần Điện lực Việt - Lào và Công ty Điện lực Xekaman 4. Đây là dự án mới nhất trong chuỗi thủy điện Xekaman gồm Xekaman 1, 2, 3 và Xekaman 4, tiếp tục mở rộng năng lực phát điện của Lào trên lưu vực sông Sekong.
Giới chức Lào cho biết nhà máy sẽ ứng dụng hệ thống tua-bin và truyền tải hiện đại nhằm tối ưu hiệu suất vận hành, đồng thời đảm bảo nguồn cung điện ổn định cho Việt Nam. Dự án cũng nằm trong định hướng phát triển năng lượng tái tạo và tăng cường kết nối lưới điện khu vực theo khuôn khổ Lưới điện ASEAN.
Việc triển khai dự án mới diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu điện từ Lào sang Việt Nam tăng trưởng mạnh. Theo số liệu được công bố, trong quý I/2026, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 2,92 tỷ kWh điện từ Lào, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước.
Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam đã phê duyệt nhập khẩu điện từ 47 dự án năng lượng của Lào với tổng công suất hơn 8.260MW, trong đó khoảng 2.379MW đã được truyền tải qua biên giới.
Thủy điện hiện vẫn giữ vai trò chủ lực trong ngành năng lượng của Lào, chiếm phần lớn tổng công suất lắp đặt khoảng 12,4 GW trong năm 2025. Song song với đó, quốc gia này cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào các nguồn năng lượng tái tạo khác như điện mặt trời và điện gió.
Một trong những dự án đáng chú ý là nhà máy điện mặt trời Oudomxay công suất 1.000MW cùng dự án điện gió Monsoon tại miền Nam Lào. Các dự án này đều hướng tới mục tiêu xuất khẩu điện sang Việt Nam và các nước trong khu vực.
Những năm gần đây, thương mại điện xuyên biên giới đã trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của Lào, với tham vọng trở thành “bình ắc quy của Đông Nam Á”. Quốc gia này hiện không chỉ xuất khẩu điện sang Việt Nam mà còn mở rộng kết nối lưới điện với Thái Lan và Trung Quốc.
Theo số liệu từ phía Lào, kim ngạch xuất khẩu điện sang Thái Lan năm ngoái đạt hơn 2,3 tỷ USD. Trong khi đó, Việt Nam đang nổi lên là thị trường tiêu thụ điện quan trọng khi nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng nhanh để phục vụ sản xuất công nghiệp và tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo Lào vẫn đối mặt nguy cơ thiếu điện cục bộ trong mùa khô do phụ thuộc lớn vào thủy điện. Điều này buộc nước này phải tiếp tục nâng cấp hạ tầng truyền tải, mở rộng các dự án năng lượng tái tạo và cân đối giữa nhu cầu tiêu thụ trong nước với xuất khẩu điện.
Đối với Việt Nam, việc gia tăng nhập khẩu điện từ Lào được xem là giải pháp quan trọng nhằm bổ sung nguồn cung cho hệ thống điện quốc gia trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện liên tục tăng cao. Đồng thời, hợp tác năng lượng giữa hai nước cũng đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới, không chỉ thủy điện mà còn cả điện gió và điện mặt trời xuyên biên giới.
