Giá nhiên liệu tăng mạnh trong tháng 3/2026 đang tạo áp lực đáng kể lên chi phí đầu tư xây dựng, đặc biệt với các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn.
Bộ Xây dựng vừa có văn bản báo cáo cấp có thẩm quyền về tác động của biến động giá xăng dầu tới hoạt động đầu tư xây dựng. Theo cơ quan này, sau giai đoạn tương đối ổn định trong năm 2025 và hai tháng đầu năm 2026, thị trường nhiên liệu đã ghi nhận đợt tăng “nhảy vọt” trong tháng 3, trong đó dầu diesel là mặt hàng chịu biến động mạnh nhất.
Đà tăng của xăng dầu đã kéo theo chi phí sản xuất và vận chuyển vật liệu xây dựng đồng loạt đi lên. Tính đến ngày 31/3, hàng loạt vật liệu ghi nhận mức tăng đáng kể so với tháng 2/2026.
Cụ thể, xi măng tăng hơn 7%, thép tăng trên 2%, gạch lát tăng gần 5%. Các loại vật liệu cơ bản như cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5% đến 23,3%. Đáng chú ý, giá nhựa đường – vật liệu quan trọng trong xây dựng giao thông – tăng đột biến gần 32%.
Bộ Xây dựng nhận định, xu hướng tăng giá vật liệu nhiều khả năng sẽ tiếp diễn trong thời gian tới, khi giá nhiên liệu vẫn ở mức cao. Điều này tác động trực tiếp tới chi phí đầu tư xây dựng, đặc biệt với các công trình giao thông trọng điểm.
Việc tăng giá nhiên liệu xăng/dầu và vật liệu xây dựng đã ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí đầu tư xây dựng các công trình, đặc biệt là các công trình giao thông trọng điểm - Ảnh: Báo Xây dựngVới mặt bằng giá hiện tại, dự toán xây dựng các công trình được ước tính tăng từ 1,91% đến 8,09% so với tháng 2/2026, tùy theo loại hình.
Trong đó, công trình giao thông chịu ảnh hưởng lớn nhất với mức tăng khoảng 8,09%. Tiếp theo là công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn (4,55%). Các công trình hạ tầng kỹ thuật, dân dụng và công nghiệp có mức tăng thấp hơn, lần lượt khoảng 2,52%, 2,02% và 1,91%.
Trong kịch bản xấu hơn, nếu giá nhiên liệu tăng gấp đôi so với tháng 2/2026, chi phí xây dựng công trình giao thông có thể tăng tới gần 16%, trong khi công trình công nghiệp tăng khoảng 4%.
Hiện có 44 dự án trọng điểm, bao gồm cả các dự án PPP, với tổng mức đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng đang được theo dõi. Trong đó, giá trị phần xây dựng chiếm khoảng 413.000 tỷ đồng, còn lại khoảng 267.000 tỷ đồng chưa triển khai.
Nếu giá nhiên liệu tăng 100%, riêng chi phí xây dựng các công trình giao thông trọng điểm có thể đội thêm khoảng 42.300 tỷ đồng. Bộ Xây dựng đánh giá đây là áp lực rất lớn đối với ngân sách Nhà nước.
Trước bối cảnh xung đột địa chính trị có nguy cơ kéo dài, tiếp tục gây biến động giá xăng dầu, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương chủ động cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm.
Các tỉnh, thành được yêu cầu tăng cường quản lý, cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng sát với thị trường; đồng thời kiểm soát chặt hoạt động kinh doanh xăng dầu, vật liệu xây dựng, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, găm hàng, thổi giá.
Bên cạnh đó, cần kiểm soát sản lượng khai thác khoáng sản, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về hợp đồng xây dựng nhằm hạn chế rủi ro do biến động giá.
Đối với chủ đầu tư và ban quản lý dự án, Bộ Xây dựng yêu cầu tăng cường kiểm soát chi phí, chủ động đánh giá tác động của biến động giá để sử dụng hiệu quả chi phí dự phòng, lựa chọn hình thức hợp đồng và nhà thầu phù hợp.
Các hợp đồng đang triển khai, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, cần được rà soát kỹ lưỡng để kịp thời xử lý vướng mắc phát sinh theo đúng quy định. Đồng thời, các bên liên quan phải chủ động điều chỉnh kế hoạch, cân đối chi phí nhằm đảm bảo tiến độ dự án.
Ngoài ra, các chủ đầu tư và nhà thầu cần đánh giá lại nhu cầu vật liệu, nhiên liệu để có phương án cung ứng phù hợp, đảm bảo thi công liên tục, tránh gián đoạn do biến động thị trường.
