Sinh năm 1987 tại Hà Nội, Hoàng Trọng Nghĩa trưởng thành từ môi trường đào tạo chuyên sâu trong nước trước khi bước ra quốc tế. Anh từng học tại Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐHQG-HCM), sau đó theo học chương trình cử nhân công nghệ thông tin tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Năm 2014, anh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khoa học máy tính tại National University of Singapore – một trung tâm nghiên cứu trí tuệ nhân tạo hàng đầu châu Á.
Sau giai đoạn đào tạo, con đường nghiên cứu của anh gắn với những “điểm nóng” khoa học công nghệ thế giới. Anh từng nghiên cứu sau tiến sĩ tại Massachusetts Institute of Technology, làm việc tại MIT-IBM Watson AI Lab và AWS AI Labs. Những môi trường này giúp anh tiếp cận các bài toán quy mô lớn, nơi ranh giới giữa nghiên cứu nền tảng và ứng dụng thực tiễn ngày càng thu hẹp.
Từ năm 2023, anh trở lại môi trường học thuật với vai trò giảng viên và xây dựng nhóm nghiên cứu AI tại Washington State University. Đây cũng là nơi anh tiếp tục theo đuổi các hướng nghiên cứu dài hạn trong lĩnh vực học máy.
TS Hoàng Trọng NghĩaDấu mốc quan trọng gần đây là việc anh được trao Giải thưởng CAREER của National Science Foundation – một trong những chương trình tài trợ danh giá nhất dành cho các nhà khoa học trẻ tại Mỹ. Với mức tài trợ khoảng 600.000 USD, giải thưởng không chỉ ghi nhận thành tựu nghiên cứu mà còn thể hiện sự đầu tư dài hạn vào những nhà khoa học được kỳ vọng dẫn dắt các hướng phát triển mới trong tương lai.
Trong hệ thống khoa học Mỹ, CAREER Award được xem là “bệ phóng” cho các nhà khoa học trẻ có tiềm năng trở thành những hình mẫu học thuật. Theo đánh giá từ giới chuyên môn, việc một nhà nghiên cứu gốc Việt nhận giải trong lĩnh vực AI mang ý nghĩa đặc biệt đối với sự hiện diện của Việt Nam trong khoa học toàn cầu.
Điểm nổi bật trong các công trình của TS Hoàng Trọng Nghĩa là tập trung vào các vấn đề nền tảng của học máy, thay vì chạy theo các ứng dụng ngắn hạn. Một trong những hướng nghiên cứu chính của anh là phát triển các hệ thống AI có khả năng “hiểu” mức độ bất định của chính dự đoán – tức không chỉ đưa ra kết quả mà còn đánh giá được khi nào kết quả có thể sai.
Đây là yếu tố then chốt để AI có thể được ứng dụng an toàn trong các lĩnh vực nhạy cảm như y tế hay hệ thống tự động, nơi sai số có thể dẫn đến hậu quả lớn. Bên cạnh đó, anh cũng có nhiều đóng góp trong lĩnh vực học liên kết (federated learning), cho phép huấn luyện mô hình từ dữ liệu phân tán mà vẫn đảm bảo quyền riêng tư.
TS Nghĩa nhận được Giải thưởng CAREER của National Science Foundation. Ảnh minh họaMột hướng nghiên cứu khác của anh là tối ưu hóa “hộp đen” (black-box optimization), được ứng dụng trong các hệ thống phức tạp như thiết kế vật liệu, vi mạch hay các mô hình AI quy mô lớn. Những đóng góp này cho thấy cách tiếp cận xuyên suốt của anh là giải quyết các bài toán có tính nền tảng, từ đó mở rộng khả năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Không chỉ dừng lại ở nghiên cứu, TS Hoàng Trọng Nghĩa còn tham gia đào tạo thế hệ trẻ trong lĩnh vực AI, xây dựng nhóm nghiên cứu và hướng dẫn nghiên cứu sinh. Việc kết hợp giữa nghiên cứu và giảng dạy cũng là một trong những tiêu chí quan trọng của giải thưởng CAREER.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang tái định hình khoa học và công nghệ, những đóng góp của TS Hoàng Trọng Nghĩa cho thấy các nhà khoa học Việt không chỉ tham gia, mà đang từng bước đi sâu vào những vấn đề cốt lõi của lĩnh vực này.
