Dư địa giảm lãi suất bị giới hạn bởi chênh lệch tín dụng, huy động
Tại buổi làm việc với Ngân hàng Nhà nước và hệ thống các tổ chức tín dụng ngày 13/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, an toàn, hiệu quả, phù hợp với mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.
Về lãi suất, Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng thực hiện các biện pháp cụ thể để ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay, đồng thời chia sẻ lợi ích với người dân và doanh nghiệp.
Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu thường xuyên đánh giá "điểm cân bằng" giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng, chủ động điều chỉnh cường độ, liều lượng và thời điểm sử dụng các công cụ chính sách phù hợp với diễn biến thực tế.
Thủ tướng nhấn mạnh các nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới (Ảnh: chinhphu.vn)Yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng cao, trong khi khả năng cân đối nguồn vốn của hệ thống ngân hàng chịu sức ép.
Trong báo cáo 7 tháng đầu năm và định hướng những tháng cuối năm 2026, Ngân hàng Nhà nước cho biết dư địa để chính sách tiền tệ hỗ trợ tăng trưởng đang rất hạn chế.
Cơ quan này cho rằng áp lực lạm phát, biến động quốc tế, tỷ giá và khả năng cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng tiếp tục tác động đến dư địa điều hành.
Đáng chú ý, trong giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân cao hơn huy động vốn 3,8%/năm. Chênh lệch giữa tín dụng và huy động vốn hiện khoảng 2 triệu tỷ đồng. Riêng năm 2025, tín dụng tăng 19,07%, trong khi huy động vốn tăng 15,42%.
Khoảng cách này tạo sức ép lên khả năng cân đối nguồn vốn, thanh khoản và lãi suất của hệ thống. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng vẫn phải đáp ứng nhu cầu vốn cho mục tiêu tăng trưởng, đồng thời kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá.
Vì vậy, trong bối cảnh Thủ tướng yêu cầu giảm thực chất lãi suất cho vay, dư địa để sử dụng chính sách tiền tệ theo hướng nới lỏng thêm đang bị giới hạn.
NHNN giữ lãi suất điều hành, tăng hỗ trợ thanh khoản
Thay vì điều chỉnh giảm thêm các mức lãi suất điều hành, Ngân hàng Nhà nước cho biết tiếp tục giữ nguyên lãi suất điều hành, đồng thời sử dụng các công cụ thanh khoản để hỗ trợ hệ thống.
Ngân hàng Nhà nước liên tục đưa tiền ra qua nghiệp vụ thị trường mở, tăng lượng chào mua và kéo dài kỳ hạn chào mua giấy tờ có giá lên 91 ngày. Khi nhu cầu thanh khoản tăng cao, cơ quan này bổ sung VND thông qua hoán đổi ngoại tệ, VND.
Số dư hỗ trợ thanh khoản cao nhất trong tháng 2/2026 đạt trên 143.100 tỷ đồng. Ngân hàng Nhà nước đánh giá việc cung ứng thanh khoản linh hoạt đã góp phần ổn định lãi suất trên thị trường liên ngân hàng và lan tỏa sang mặt bằng lãi suất thị trường.
Song song với đó, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm lãi suất tiền gửi đối với giao dịch mới từ 6 tháng trở lên, giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay. Các đơn vị khu vực được yêu cầu kiểm tra việc thực hiện giảm lãi suất.
Như vậy, định hướng hiện nay của Ngân hàng Nhà nước là duy trì lãi suất điều hành ở mức phù hợp, hỗ trợ thanh khoản và yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất cho vay, thay vì đặt trọng tâm vào một đợt giảm lãi suất điều hành mới.
Trong khi Ngân hàng Nhà nước duy trì các mức lãi suất điều hành, nhiều ngân hàng đã triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi nhằm giảm chi phí vay vốn.
Vietcombank, VietinBank, BIDV và Agribank triển khai các gói tín dụng quy mô 50.000-70.000 tỷ đồng mỗi chương trình, tập trung vào doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Lãi suất cho vay được giảm tối thiểu 1%/năm so với mức bình quân cùng kỳ hạn. Riêng Agribank giảm 1%-2%/năm.
Một số ngân hàng khác cũng đưa ra chính sách hỗ trợ chi phí vốn. MSB triển khai gói 3.000 tỷ đồng với lãi suất từ 8,5%/năm. Sacombank giảm 2% lãi suất cho vay đối với khách hàng xuất nhập khẩu và dành thêm 10.000-15.000 tỷ đồng cho các chương trình tín dụng ưu đãi. NCB giảm 0,5%/năm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Nhiều ngân hàng đồng loạt triển khai các gói vay ưu đãi, giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và các lĩnh vực ưu tiên (Ảnh: Internet)Doanh nghiệp vẫn vướng điều kiện tiếp cận vốn
Trao đổi với TTXVN, bà Ngô Thị Hiền Lương, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại HL Land, cho biết doanh nghiệp có mô hình kinh doanh khả thi, duy trì doanh thu và dòng tiền nhưng vẫn có thể gặp khó khăn khi thiếu tài sản bảo đảm.
Theo bà Lương, ngân hàng có thể xem xét thêm doanh thu, mô hình kinh doanh, hợp đồng, hóa đơn điện tử và các dữ liệu tài chính để đánh giá năng lực trả nợ.
Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, đề xuất tăng tỷ trọng cho vay tín chấp, chuyển sang phương thức dựa trên dòng tiền, dữ liệu và lịch sử giao dịch. Với doanh nghiệp xuất khẩu đã có đơn hàng, thị trường và phương án kinh doanh rõ ràng, hợp đồng, đơn hàng và dòng tiền tương lai cũng có thể được xem xét khi cấp tín dụng.
Trong những tháng cuối năm, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ duy trì các mức lãi suất điều hành hợp lý, điều hành thanh khoản linh hoạt và tiếp tục yêu cầu tổ chức tín dụng kiểm soát mặt bằng lãi suất, duy trì lãi suất cho vay hợp lý, chia sẻ lợi ích để giảm lãi suất cho khách hàng.
Đáng chú ý, mức độ tuân thủ chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất sẽ được xem xét khi giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027. Tổ chức tín dụng không thực hiện đúng chỉ đạo có thể bị giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.
