Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2025) quy định khá chi tiết về việc dừng xe, đỗ xe. Theo đó, “dừng xe” là trạng thái phương tiện đứng yên tạm thời trong khoảng thời gian cần thiết để đón, trả khách hoặc thực hiện các hoạt động ngắn hạn, còn “đỗ xe” là trạng thái đứng yên không giới hạn thời gian.
Luật cũng quy định người điều khiển phương tiện chỉ được dừng, đỗ tại những vị trí đảm bảo an toàn giao thông, ưu tiên khu vực có lề đường hoặc nơi ngoài phần đường xe chạy; nếu lề đường hẹp hoặc không có lề, xe phải dừng sát mép đường bên phải theo chiều lưu thông.
Đáng chú ý, tại khoản 4 Điều 18 của luật này, nhiều vị trí bị cấm dừng và đỗ xe dù có hay không có biển báo. Các vị trí điển hình gồm: phần đường dành cho người đi bộ qua đường, bên trái đường một chiều, trên cầu hoặc gầm cầu vượt, tại điểm dừng xe buýt, hay tại các vị trí có thể che khuất biển báo hiệu đường bộ. Những quy định này nhằm bảo đảm an toàn cho người đi bộ cũng như duy trì trật tự giao thông tại các khu vực nhạy cảm.
Phần đường dành cho người đi bộ qua đường là vị trí cấm dừng, đỗ xe. Ảnh minh họaThực tế cho thấy không ít trường hợp vi phạm xuất phát từ việc tài xế hiểu sai quy định. Gần đây, người dân phản ánh một chiếc ô tô Lexus dừng, đỗ trên phần đường dành cho người đi bộ tại một tuyến phố ở Hà Nội, gây cản trở giao thông và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người qua đường.
Sau khi xác minh, cơ quan chức năng xác định hành vi này vi phạm quy định về dừng, đỗ xe. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ, người điều khiển ô tô dừng hoặc đỗ xe trái quy định có thể bị phạt tiền từ 600.000 đến 800.000 đồng.
Trường hợp vi phạm gây ra tai nạn giao thông, mức xử phạt có thể tăng mạnh, lên tới 20–22 triệu đồng, đồng thời người điều khiển phương tiện còn có thể bị trừ điểm giấy phép lái xe theo quy định về quản lý điểm bằng lái.
Chiếc Lexus dừng ngay phần đường dành cho người đi bộ, cản trở giao thông. Ảnh minh họaThực tế tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, tình trạng ô tô đỗ lấn vạch qua đường, chắn lối đi bộ hoặc dừng tại khu vực gần nút giao vẫn diễn ra khá phổ biến, đặc biệt vào giờ cao điểm. Điều này không chỉ gây ùn tắc mà còn làm gia tăng nguy cơ tai nạn cho người đi bộ.
Lực lượng cảnh sát giao thông khuyến cáo người lái xe cần quan sát kỹ hạ tầng giao thông trước khi dừng hoặc đỗ phương tiện. Việc lựa chọn vị trí dừng xe phải bảo đảm không cản trở dòng phương tiện khác và không xâm phạm khu vực ưu tiên dành cho người đi bộ.