Thâm Quyến đang trải qua một cuộc lột xác ngoạn mục mà bất kỳ ai cũng có thể cảm nhận rõ rệt bằng cả thính giác lẫn thị giác. Những âm thanh từng bị đè nén bởi tiếng ồn động cơ gầm rú, từ tiếng trò chuyện rôm rả của người đi bộ cho đến tiếng chim hót ríu rít, giờ đây lại được tự do vang vọng khắp không gian. Khung cảnh yên bình và tĩnh lặng này mang đến một cảm giác thanh thản hiếm có tại một trong những siêu đô thị phát triển với tốc độ chóng mặt nhất Trung Quốc. Tuy nhiên, sự thanh bình của âm thanh phố thị chỉ là một phần thưởng phụ đầy ngọt ngào của dự án điện khí hóa giao thông công cộng mang tính đột phá mà Thâm Quyến đang thực hiện, một dự án được tạp chí Getaway đánh giá là chưa từng có tiền lệ trên toàn thế giới.
Cột mốc lịch sử và những con số biết nói
Cuộc cách mạng xanh của Thâm Quyến chính thức được ghi nhận vào năm 2017 khi nơi đây trở thành thành phố lớn đầu tiên trên toàn cầu vận hành một đội xe buýt hoàn toàn bằng điện. Theo ghi nhận của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), toàn bộ 16.000 chiếc xe buýt chạy bằng nhiên liệu hóa thạch đã được chuyển đổi thành xe điện. Thành tựu này là kết tinh của sự kết hợp hoàn hảo giữa nguồn trợ cấp khổng lồ từ chính phủ, chiến lược đầu tư mạnh tay vào hạ tầng sạc và một cam kết kiên định trong việc cắt giảm khí thải carbon. Hơn 1.800 trạm sạc quy mô lớn đã được phủ sóng khắp thành phố, trong đó gã khổng lồ BYD có trụ sở ngay tại Thâm Quyến được chọn mặt gửi vàng làm nhà cung cấp chính cho cả phương tiện lẫn thiết bị sạc.
Theo số liệu từ ủy ban giao thông địa phương, quá trình chuyển dịch này đã trực tiếp cắt giảm tới 440.000 tấn khí thải carbon dioxide mỗi năm, tiết kiệm được 160 triệu lít nhiên liệu hóa thạch và giảm thiểu 217.900 lít lượng nước thải dầu mỡ độc hại. Tiếp đà thành công, đến năm 2018, Thâm Quyến tiếp tục làm nên lịch sử khi chuyển đổi toàn bộ 22.000 chiếc xe taxi truyền thống sang xe điện, chính thức trở thành thành phố sở hữu dịch vụ taxi điện lớn nhất hành tinh. Những nỗ lực này được hậu thuẫn bởi nguồn lực tài chính khổng lồ, khi chỉ trong giai đoạn 2010 đến 2022, chính phủ Trung Quốc đã rót khoảng 41,4 tỷ USD tiền trợ cấp cho xe điện trên quy mô toàn quốc. Chính quyền địa phương Thâm Quyến cũng không ngần ngại chi đậm cho hạ tầng sạc, đảm bảo mạng lưới xe điện có thể vận hành trơn tru trên quy mô hàng chục nghìn chiếc. Hệ quả tất yếu là trong năm 2025 vừa qua, đặc biệt là vào những tháng cuối năm, tỷ lệ xe năng lượng mới (NEV) đã chiếm từ 60% đến 75% tổng số xe đăng ký mới tại Thâm Quyến, bỏ xa mức trung bình 48-53% của toàn quốc.
Taxi điện tại Thâm QuyếnVượt qua nỗi ám ảnh hết pin của giới tài xế
Dù đạt được những thành tựu rực rỡ, những ngày đầu của quá trình chuyển đổi sang taxi điện tại Thâm Quyến không hề trải đầy hoa hồng. Phạm vi hoạt động của pin từng là nỗi băn khoăn ám ảnh nhất đối với giới tài xế. Nỗi sợ xe sập nguồn giữa chừng luôn thường trực, nhất là khi họ phải nhận những cuốc khách đi đường dài ra khu vực ngoại ô. Theo đánh giá của Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc, việc sạc đầy pin xe khi đó thường ngốn từ 1,5 đến 2 giờ đồng hồ, một sự chênh lệch quá lớn so với vài phút đổ xăng truyền thống, trực tiếp làm sụt giảm số lượng chuyến xe và doanh thu trong một ca làm việc của tài xế.
Thêm vào đó, bài toán quy hoạch trạm sạc cũng gặp nhiều vướng mắc. Do quỹ đất nội đô đắt đỏ và khan hiếm, phần lớn trạm sạc buộc phải dạt ra vùng ven, khiến tài xế phải ngậm ngùi chạy xe không khách một quãng đường dài chỉ để nạp điện. Áp lực còn đè nặng lên hệ thống lưới điện của thành phố khi hàng nghìn chiếc xe cùng đổ xô đi sạc vào một thời điểm, buộc chính quyền phải liên tục nâng cấp hệ thống biến áp và đường dây truyền tải. Ngoài ra, mức giá niêm yết của một chiếc taxi điện luôn cao hơn đáng kể so với xe xăng dù đã có trợ cấp, tạo ra rào cản tài chính không nhỏ cho các doanh nghiệp vận tải.
Tuy nhiên, bằng những giải pháp công nghệ và quản lý linh hoạt, Thâm Quyến đã hóa giải thành công những thách thức này. Thành phố đã cấp tốc xây dựng mạng lưới hơn 1.000 trạm sạc siêu nhanh. Những công nghệ sạc mới nhất hiện nay cho phép xe nạp đầy năng lượng hoặc đạt đủ 400 km phạm vi di chuyển chỉ trong vỏn vẹn 5 phút, kéo thời gian chờ đợi ngang bằng với việc đổ xăng. Các cơ quan quản lý cũng tích cực triển khai các ứng dụng thông minh để điều phối và khuyến khích tài xế sạc xe vào các khung giờ thấp điểm như sáng sớm, hoặc kết hợp sạc trong lúc nghỉ ngơi ăn trưa, giúp giảm thiểu tới 90% nguy cơ thất thoát doanh thu. Song song với đó, các thế hệ xe mới với phạm vi hoạt động thực tế trên 400 km đã giúp giảm tần suất sạc từ 2-3 lần/ca xuống chỉ còn một lần hoặc sạc qua đêm. Đặc biệt, mô hình trạm đổi pin nhanh được triển khai cho các đội xe chuyên biệt đã loại bỏ hoàn toàn khái niệm chờ sạc ra khỏi từ điển của tài xế.
Tham vọng Thành phố siêu sạc và kỷ nguyên taxi bay
Mặc dù đã giải quyết êm đẹp bài toán vận hành, Thâm Quyến vẫn đang phải đối mặt với một hệ lụy tất yếu của kỷ nguyên xe xanh: bài toán xử lý rác thải pin. Với hàng chục nghìn chiếc xe hoạt động cường độ cao liên tục, thành phố đang phải hứng chịu một làn sóng pin hết hạn sử dụng khổng lồ. Ước tính đến năm 2025, có khoảng 7.431 tấn pin xe điện tại đây cần được thu hồi và xử lý an toàn.
Bất chấp những thách thức còn tồn đọng, Thâm Quyến đã chứng minh cho thế giới thấy rằng việc điện hóa 100% hệ thống giao thông công cộng là một mục tiêu hoàn toàn khả thi nếu có sự đồng bộ giữa chính sách quyết liệt, hệ sinh thái công nghiệp vững mạnh và một hạ tầng luôn đi trước một bước. Không ngủ quên trên chiến thắng, thành phố này đang hướng tới những tham vọng to lớn hơn với mục tiêu xây dựng 'Thành phố siêu sạc'. Tính đến đầu năm 2026, Thâm Quyến đã thiết lập thành công hơn 1.000 trạm sạc siêu nhanh cùng mạng lưới hơn 410.000 trụ sạc công cộng, vinh dự trở thành một trong những đô thị đầu tiên trên thế giới có số lượng trạm sạc điện vượt qua số lượng trạm bơm nhiên liệu hóa thạch.
Bên cạnh đó, Thâm Quyến đang tích cực thử nghiệm các phi đội robotaxi tự lái thông qua việc hợp tác với các kỳ lân công nghệ như Pony.ai hay Apollo Go. Sức hút của dịch vụ này lớn đến mức, chỉ tính đến giữa tháng 2 năm 2026, tổng số đơn đặt xe tự lái được thanh toán của Pony.ai tại đây đã vượt qua thành tích của cả năm 2025 cộng lại. Vượt ra khỏi những giới hạn trên mặt đất, giới chức thành phố đang nung nấu ý định sử dụng nền tảng thành công của taxi điện để làm bệ phóng phát triển ngành công nghiệp taxi bay điện (eVTOL). Tầm nhìn chiến lược này hướng đến việc phổ cập hóa dịch vụ di chuyển trên không nhằm giải tỏa triệt để áp lực giao thông cho hạ tầng mặt đất. Việc khánh thành Khu công nghiệp eVTOL Thâm Quyến Yantian vào giữa năm 2025 đã đánh dấu sự ra đời của khu công nghiệp chuyên sâu đầu tiên tại Trung Quốc tập trung khai thác nền kinh tế hàng không tầm thấp, hứa hẹn mở ra một kỷ nguyên di chuyển không tưởng trong tương lai gần.
