Xe plug-in hybrid được quảng bá như một giải pháp trung gian, dung hòa ưu điểm tiết kiệm nhiên liệu ở đô thị và sự linh hoạt khi chạy đường dài. Trên giấy tờ, con số tiêu thụ nhiên liệu trung bình của dòng xe này theo tiêu chuẩn WLTP ở châu Âu thường được công bố chỉ khoảng 1,6–1,7 lít mỗi 100 km. Nhưng dữ liệu vận hành thu thập trực tiếp từ xe cho thấy bức tranh khác biệt hoàn toàn.
Theo báo cáo của Viện Fraunhofer (Đức) cùng các tổ chức nghiên cứu phối hợp, phân tích dữ liệu On-Board Fuel Consumption Monitoring (OBFCM) từ gần 1 triệu xe PHEV sản xuất giai đoạn 2021–2023 cho thấy mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế trung bình lên tới khoảng 6–6,12 lít/100 km, tức cao hơn khoảng 300% so với mức công bố của nhà sản xuất.
Điều này có nghĩa là trong điều kiện sử dụng ngoài đời thực, nhiều PHEV “uống xăng” gần bằng các xe chỉ dùng động cơ xăng truyền thống, trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng ban đầu.
Một trong những lý do khiến xe PHEV "uống xăng" nhiều hơn là do thói quen sử dụng của người lái. Ảnh minh họaMột trong những lý do chính khiến mức tiêu thụ thực tế chênh lệch mạnh so với con số công bố là thói quen sử dụng xe của người lái. Mức tiêu thụ thấp trong thử nghiệm giả định rằng xe sẽ chạy bằng điện một phần lớn quãng đường, thường trên 70–80% thời gian vận hành. Nhưng dữ liệu thực tế cho thấy xe chỉ chạy bằng điện một phần tư quãng đường, còn lại phần lớn thời gian động cơ xăng tham gia.
Trên thực tế, việc cắm sạc pin thường xuyên không phải là thói quen phổ biến, đặc biệt với xe công ty hoặc xe dùng trong giao thông hàng ngày, khiến pin bị sử dụng chung với động cơ xăng nhiều hơn dự kiến. Bên cạnh đó, các điều kiện như tốc độ cao, địa hình đồi dốc hay thời tiết khắc nghiệt cũng khiến động cơ xăng tự động kích hoạt để duy trì vận hành.
Không phải tất cả PHEV đều “uống xăng” như nhau. Nghiên cứu chỉ ra rằng trong phân khúc xe cao cấp, một số mẫu của các hãng xe Đức – đặc biệt trong các dòng hiệu suất cao – có mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế lên tới khoảng 7 lít/100 km. Trong khi đó, các mẫu phổ thông của các hãng như Kia, Toyota, Ford hay Renault thể hiện mức tiêu hao thấp hơn, nhưng vẫn cao hơn chỉ số công bố.
Sự khác biệt này phần nào phản ánh cách thiết kế và mục tiêu vận hành của từng mẫu xe. Các xe PHEV hiệu suất cao thường có trọng lượng lớn hơn và yêu cầu năng lượng mạnh mẽ hơn, khiến động cơ xăng phải hoạt động thường xuyên hơn.
Kết quả nghiên cứu này đang thúc đẩy các cơ quan quản lý tại châu Âu và nhiều quốc gia đánh giá lại phương pháp đo mức tiêu thụ nhiên liệu và khí thải cho xe PHEV, nhằm phản ánh đúng hơn hiệu quả vận hành thực tế. Các chuẩn đo mới dự kiến sẽ điều chỉnh tỷ lệ quãng đường chạy bằng điện trong tính toán chính thức để tránh tạo kỳ vọng sai lệch cho người tiêu dùng.
Đối với người mua xe, việc hiểu rõ mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế thay vì chỉ dựa vào số liệu công bố là yếu tố quan trọng để cân nhắc chi phí vận hành lâu dài. Trong bối cảnh nhiều nước, gồm cả Việt Nam, đang áp dụng các chính sách ưu đãi thuế cho xe hybrid nếu đáp ứng tiêu chí tiêu thụ nhiên liệu nhất định, việc dữ liệu thực tế chênh lệch lớn có thể ảnh hưởng tới mức ưu đãi và quyết định đầu tư của người mua trong tương lai.
