Pháp đang thúc đẩy Liên minh châu Âu (EU) xem xét tạm dừng áp dụng thuế carbon đối với phân bón, trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang do gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Động thái này cho thấy áp lực ngày càng lớn trong việc cân bằng giữa mục tiêu chuyển đổi xanh và ổn định sản xuất nông nghiệp.
Cụ thể, Chính phủ Pháp dự kiến đề nghị Ủy ban châu Âu tạm hoãn áp dụng Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) đối với phân bón trong giai đoạn khủng hoảng. Bộ trưởng Nông nghiệp Pháp Annie Genevard cho biết đề xuất sẽ được đưa ra vào ngày 30/3, trong bối cảnh giá phân bón tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Theo lập luận của Paris, việc duy trì thuế carbon trong thời điểm hiện tại sẽ làm gia tăng chi phí sản xuất, gây thêm áp lực cho nông dân và có nguy cơ ảnh hưởng đến sản lượng. Nguồn cung nguyên liệu cho ngành phân bón, đặc biệt từ khu vực Vịnh Ba Tư, đang bị gián đoạn, trong khi chi phí năng lượng – yếu tố đầu vào quan trọng – tiếp tục biến động mạnh.
Tình trạng gián đoạn vận tải qua các tuyến hàng hải trọng yếu đã khiến giá các mặt hàng như urê và phosphate tăng cao trên thị trường quốc tế. Đối với châu Âu, tác động không chỉ đến từ nhập khẩu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nội khối, vốn phụ thuộc lớn vào khí đốt.
Trong khi đó, CBAM được thiết kế nhằm bảo vệ các ngành phát thải cao của EU trước cạnh tranh từ bên ngoài, bao gồm cả ngành phân bón. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, công cụ này lại có nguy cơ trở thành gánh nặng ngắn hạn đối với sản xuất nông nghiệp.
Theo đề xuất của Pháp, EU có thể cân nhắc tạm miễn áp dụng CBAM đối với phân bón hoặc xây dựng cơ chế hỗ trợ nhằm giảm chi phí cho nông dân. Lộ trình tạm dừng được đề xuất có thể kéo dài đến năm 2027, kèm điều khoản áp dụng hồi tố nhằm giảm tối đa áp lực chi phí từ thời điểm thực thi.
Đề xuất này phản ánh sự điều chỉnh ưu tiên chính sách trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động. Khi thị trường chịu áp lực nguồn cung, mục tiêu kiểm soát giá cả và đảm bảo an ninh lương thực đang được đặt lên hàng đầu.
Không chỉ Pháp, nhiều quốc gia EU cũng đối mặt với sức ép tương tự khi chi phí phân bón tăng kéo theo giá thành sản xuất nông sản leo thang, làm dấy lên lo ngại về lạm phát lương thực và suy giảm năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, việc tạm dừng CBAM không phải là quyết định dễ dàng, bởi đây là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược giảm phát thải của EU. Do đó, các phương án trung gian như hỗ trợ trực tiếp cho nông dân hoặc doanh nghiệp sản xuất phân bón đang được xem xét, nhằm giảm áp lực chi phí mà không làm suy yếu cam kết khí hậu của khối.
