Sau hàng loạt biến cố liên quan đến hoạt động kinh doanh, nhân sự cấp cao và sự lao dốc của giá cổ phiếu, CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) bất ngờ đón nhận một thông tin tích cực từ thị trường quốc tế.
Trong kỳ rà soát tháng 11/2026 vừa được công bố, MSCI quyết định bổ sung PNJ và Nam Long (NLG) vào rổ MSCI Frontier Markets Index. Đây là bộ chỉ số theo dõi các cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa tại các thị trường cận biên, trong đó Việt Nam đang chiếm tỷ trọng lớn nhất với 31,25%. Những thay đổi sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/12/2026.
Việc PNJ được lựa chọn gây không ít bất ngờ nếu nhìn vào diễn biến cổ phiếu thời gian qua. Sau chuỗi giảm sâu kéo dài, thị giá PNJ có lúc xuống 13.300 đồng/cp trong phiên 10/11, thấp nhất trong gần một thập kỷ. Kết phiên 11/11, cổ phiếu dừng tại 14.550 đồng, tương ứng vốn hóa chỉ còn khoảng 7.446 tỷ đồng, giảm hơn 80% so với vùng đỉnh đầu năm nếu tính theo giá điều chỉnh.
Vậy tại sao một cổ phiếu đang trải qua giai đoạn khó khăn như PNJ vẫn được MSCI bổ sung vào danh mục?
Theo phương pháp luận của MSCI, việc lựa chọn cổ phiếu vào bộ chỉ số không đơn thuần dựa trên diễn biến giá hay kết quả kinh doanh gần nhất. Thay vào đó, MSCI áp dụng hệ thống tiêu chí về quy mô vốn hóa, vốn hóa điều chỉnh theo tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, thanh khoản và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.
Trong đó, tỷ lệ sở hữu nước ngoài còn có thể mua được, hay foreign room, là một điều kiện quan trọng đối với các cổ phiếu chịu giới hạn sở hữu nước ngoài. Theo phương pháp luận MSCI GIMI công bố tháng 11/2026, cổ phiếu mới được đưa vào tập hợp chứng khoán đủ điều kiện đầu tư phải có foreign room tối thiểu 15%. Nếu room còn lại từ 15% đến dưới 25%, MSCI áp dụng hệ số điều chỉnh 0,5 đối với tỷ lệ cổ phiếu được tính vào chỉ số. Khi room đạt từ 25% trở lên, cổ phiếu không còn chịu mức chiết giảm này do giới hạn room.
Đây có thể là điểm thay đổi mang tính bước ngoặt đối với PNJ. Trong nhiều năm, PNJ từng được xem là một trong những cổ phiếu gần như kín room ngoại trên sàn chứng khoán. Theo báo cáo thường niên 2025, tại ngày 18/3/2026, nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ 48,92% vốn PNJ, rất sát giới hạn 49% được phép sở hữu.
Tuy nhiên, tình thế đã thay đổi nhanh chóng sau làn sóng bán tháo của khối ngoại. Sau giai đoạn bị bán ròng liên tục, room ngoại tại PN J liên tục được nới rộng, vô hình chung giúp PNJ phù hợp tiêu chí của MSCI . Đến ngày 11/11, room ngoại còn lại tại PNJ xấp xỉ 128 triệu cổ phiếu, trong khi tổng hạn mức sở hữu nước ngoài khoảng 251 triệu đơn vị. Như vậy, một nửa hạn mức dành cho nhà đầu tư nước ngoài hiện chưa được sử dụng. Một diễn biến bất lợi về dòng vốn lại có thể giúp PNJ cải thiện khả năng đáp ứng tiêu chí tiếp cận dành cho nhà đầu tư quốc tế.
Một chi tiết đáng chú ý khác là MSCI sử dụng dữ liệu tại thời điểm chốt rà soát, không phải giá thị trường tại ngày công bố kết quả. Theo thông tin về kỳ cơ cấu lần này, mốc dữ liệu giá được sử dụng là ngày 20/10, khi PNJ đóng cửa ở mức 19.750 đồng/cp, tươ ng ứng vốn hóa khoảng 10.100 tỷ đồng. Đến hiện tại, vốn hóa PNJ đã giảm thêm khoảng 26% so với mốc trên. Việc cổ phiếu tiếp tục lao dốc sau thời điểm chốt dữ liệu không nhất thiết làm thay đổi kết quả rà soát đã được xác định.
Bên cạnh đó, dù thị giá giảm sâu, PNJ vẫn duy trì khối lượng giao dịch lớn trong nhiều phiên. Áp lực bán mạnh khiến giá cổ phiếu lao dốc nhưng đồng thời tạo ra lượng giao dịch đáng kể, một yếu tố có thể hỗ trợ việc đáp ứng tiêu chí thanh khoản của bộ chỉ số.
Việc được MSCI bổ sung có thể tạo điều kiện để PNJ xuất hiện trong danh mục của các quỹ đầu tư tham chiếu chỉ số, qua đó mở ra khả năng đón nhận dòng vốn mới. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa những khó khăn của PNJ đã được giải quyết. Báo cáo tài chính quý 3/2026 cho thấy PNJ lỗ sau thuế 258 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lãi 496 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận sau thuế đạt 471 tỷ đồng, giảm 71% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp cũng đang triển khai các biện pháp tái cấu trúc và kế hoạch huy động vốn lớn nhằm củng cố hoạt động kinh doanh.
