Tại Đại hội đồng cổ đông bất thường năm 2026 của Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) vừa diễn ra, bức tranh tài chính được cho là thách thức lớn của doanh nghiệp từng được mệnh danh là “ông vua” ngành trang sức, kim hoàn.
Những khó khăn này phần nào được phản ánh trong kết quả kinh doanh sơ bộ quý III/2026. Cụ thể, PNJ ghi nhận doanh thu thuần gần 7.000 tỷ đồng, giảm 14% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận gộp đạt 609 tỷ đồng, giảm tới 62%. Đáng chú ý, doanh nghiệp báo lỗ sau thuế 258 tỷ đồng, trái ngược với mức lãi 496 tỷ đồng cùng kỳ năm ngoái.
Đại hội đồng cổ đông bất thường 2026 của PNJ. (Ảnh: Đại Việt
Ông Phan Quốc Công, Tổng Giám đốc PNJ cho biết, doanh nghiệp đối mặt với làn sóng khách hàng bán lại kim cương và trang sức tăng đột biến từ tháng 7, sau vụ việc liên quan đến ông Đặng Ngọc Thảo, Giám đốc Công ty P-Lab (công ty con của PNJ).
Theo ông Công, PNJ từ lâu áp dụng chính sách mua lại sản phẩm theo tỷ lệ nhất định trên giá trị hóa đơn ban đầu. Trong điều kiện bình thường, hoạt động thu đổi diễn ra rải rác, chủ yếu trong 3 - 5 năm đầu sau khi mua. Tuy nhiên, đến tháng 7, giá trị sản phẩm khách hàng bán lại mỗi ngày tăng gấp 10 lần thông thường, đưa tổng giá trị thu mua trong tháng lên gần 6.000 tỷ đồng (gần bằng mức 7.000 tỷ đồng của cả năm 2025).
Tổng Giám đốc PNJ ví biến cố này như một sự kiện “thiên nga đen” (hoàn cảnh bất ngờ, tác động cực lớn) do quy mô và tốc độ vượt xa dự liệu. Làn sóng thu đổi khiến doanh nghiệp “cạn tiền” phục vụ mua lại sản phẩm vào cuối tháng 7, trong khi hàng tồn kho tăng mạnh.
Doanh thu của PNJ giảm 14% nhưng lợi nhuận lại chuyển từ lãi sang lỗ nặng. (Đồ họa: Đại Việt)
Đến cuối tháng 9/2026, tiền và tiền gửi của PNJ chỉ còn khoảng 770 tỷ đồng, giảm gần 80% so với mức 3.700 tỷ đồng cuối tháng 6. Đáng chú ý, số dư này đã bao gồm khoản vay cá nhân 700 tỷ đồng từ bà Cao Thị Ngọc Dung, Chủ tịch HĐQT nhằm hỗ trợ thanh khoản.
Trong khi đó, kim cương và trang sức kim cương chiếm khoảng 52% tổng giá trị hàng tồn kho. Theo lãnh đạo PNJ, việc bán bớt lượng hàng này để thu hồi tiền mặt gặp nhiều khó khăn do thị trường kim cương kém thuận lợi. Nếu bán nhanh, doanh nghiệp có thể phải chấp nhận mức chiết khấu lớn.
Đáng chú ý, tổng giá trị tích lũy liên quan đến cam kết thu đổi kim cương đến ngày 30/9 lên tới khoảng 21.000 tỷ đồng. Theo ông Công, chính sách thu đổi trước đây không quy định thời hạn, khiến nghĩa vụ mua lại tiềm tàng trở thành áp lực lớn đối với doanh nghiệp.
Để giảm áp lực thanh khoản, từ cuối tháng 7, PNJ kéo dài thời gian thanh toán tiền thu đổi lên 120 ngày và khuyến khích khách hàng chuyển sang sản phẩm khác thay vì nhận tiền mặt.
Đến cuối tháng 9, thời gian thanh toán đối với một số nhóm vàng và trang sức được rút xuống còn 2-7 ngày, trong khi nhóm kim cương vẫn áp dụng thời hạn 120 ngày. Các biện pháp này giúp giảm nhu cầu thu đổi nhưng đồng thời ảnh hưởng đến niềm tin và sức mua của khách hàng.
Doanh thu bán lẻ trong tháng 8 và tháng 9 giảm xuống chưa bằng 50% tháng bình thường trước biến cố. Điều này khiến lợi nhuận gộp quý III của PNJ sụt giảm mạnh.
Trước tình hình trên, HĐQT PNJ trình cổ đông phương án điều chỉnh kế hoạch kinh doanh năm 2026, với mục tiêu doanh thu giảm 19% so với kế hoạch ban đầu, xuống còn 39.057 tỷ đồng. Đáng chú ý, kế hoạch lợi nhuận sau thuế chuyển từ mức lãi gần 2.829 tỷ đồng sang lỗ 6.271 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ khoản dự phòng tổn thất ước tính hơn 7.071 tỷ đồng liên quan đến chính sách thu đổi hàng hóa đã bán.
Ban lãnh đạo PNJ đề xuất chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, tương đương khoảng 107,5% lượng cổ phiếu đang lưu hành. Nếu hoàn tất toàn bộ phương án, lượng cổ phiếu mới phát hành sẽ lớn hơn số cổ phiếu hiện hữu, có thể làm pha loãng đáng kể tỷ lệ sở hữu của các cổ đông hiện tại.
Theo ban điều hành, PNJ cần huy động khoảng 8.000 tỷ đồng. Nhu cầu bổ sung vốn trở nên cấp thiết khi các khoản phải trả của PNJ là rất nhiều. Nợ vay ngân hàng đang ở mức khoảng 3.000 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 125 tỷ đồng là nghĩa vụ thanh toán cho khách hàng và đối tác theo lộ trình 120 ngày. Doanh nghiệp cũng cần thêm 100 - 150 tỷ đồng/tháng để duy trì hoạt động, trong khi việc tiếp cận tín dụng gặp khó khăn do các ngân hàng siết hạn mức và điều kiện cho vay.
Giải pháp nào cho PNJ?
Ông Lê Quốc Công, Tổng Giám đốc PNJ cho biết, ban lãnh đạo công ty đã trình cổ đông tờ trình huy động 8.000 tỷ đồng.
Với việc chào bán tối đa 550 triệu cổ phiếu, nhà đầu tư mới có thể nắm hơn một nửa cổ phần của PNJ, nhưng đó là số lượng tối đa ban lãnh đạo PNJ xin phép cổ đông. Số lượng phát hành thực tế sẽ bằng số tiền cần huy động là 8.000 tỷ đồng chia cho giá chốt phát hành.
Như vậy, nếu giá phát hành càng cao thì số cổ phiếu phát hành càng ít và mức “pha loãng” càng thấp.
Theo ông Công, đây là phương án huy động vốn mới, chứ không nhằm lựa chọn cổ đông kiểm soát mới. Về lựa chọn nhà đầu tư, trong quá trình vận hành, ban lãnh đạo PNJ thường xuyên tiếp đón các đoàn nhà đầu tư và quỹ đến chào hỏi.
Tuy nhiên, trong đợt phát hành lần này, PNJ chưa có cam kết hay ràng buộc nào. Sau khi phương án đã được cổ đông thông qua, công ty sẽ thuê đơn vị tư vấn sau đại hội và công bố thông tin về nhà đầu tư sau khi hoàn tất.
Đóng bớt các cửa hàng kinh doanh chưa hiệu quả cũng là phương án PNJ sẽ thực hiện ráo riết. (Ảnh: B.L)
Đối với việc thu hẹp hệ thống cửa hàng, ông Công cho biết, PNJ đang có 432 điểm kinh doanh. Trong năm 2026, công ty dự kiến sẽ đóng từ 25-30 cửa hàng kém hiệu quả và mở thêm 10 cửa hàng có chọn lọc. Công ty giữ lại những cửa hàng tạo ra dòng tiền tốt, đóng các cửa hàng lỗ kéo dài hoặc trùng địa bàn.
Tại đại hội, bà Cao Thị Ngọc Dung, Chủ tịch HĐQT PNJ, thừa nhận doanh nghiệp đang trải qua giai đoạn khó khăn nhất trong gần 40 năm hình thành và phát triển. Thay mặt ban lãnh đạo, bà gửi lời xin lỗi cổ đông khi giá cổ phiếu sụt giảm, kế hoạch lợi nhuận chuyển từ lãi sang lỗ và những biến động trên thị trường trang sức ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của công ty.
Đại diện PNJ cho biết, trước những biến cố lớn chưa từng xảy ra, đây sẽ là bài học cho cả đội ngũ cùng thay đổi, tích lũy kinh nghiệm. Thời gian qua, đội ngũ nhân sự của PNJ đã làm việc ngày đêm để chèo lái con thuyền của mình. Đây chính là khoảng thời gian “thử lửa” dành cho cả đội ngũ, cũng như phát huy sức mạnh nội lực của công ty.
Kinh doanh năm 2027 với 3 trụ cột chính
Ông Phan Quốc Công, Tổng giám đốc PNJ cho biết, kế hoạch kinh doanh năm 2027 của PNJ sẽ dựa trên 3 trụ cột chính.
Thứ nhất là tối ưu hóa, nhằm khắc phục các điểm chưa hiệu quả, từ vận hành cửa hàng cho đến điều chỉnh bộ máy nhân sự.
Thứ hai là lấy lại niềm tin. Bên cạnh kết luận của cơ quan điều tra về chất lượng sản phẩm, cũng như việc quản lý, vận hành trong hệ thống được thực hiện nghiêm túc, đúng tiêu chuẩn, cũng như mời cơ quan kiểm định độc lập.
Thứ ba là thúc đẩy phát triển kinh doanh. Thị trường kim cương tích sản có thể suy giảm vì biến cố, nên doanh nghiệp sẽ phát triển các sản phẩm vàng có tính nghệ thuật cao, các dòng sản phẩm hướng tới giới trẻ, phát triển kênh bán mới và thúc đẩy xuất khẩu.
