Từng được xem là “đại gia” trong ngành ô tô Việt Nam, cuộc sống hiện tại của Chủ tịch Vinaxuki - ông Bùi Ngọc Huyên thu hút sự quan tâm lớn của dư luận kể từ khi doanh nghiệp này tuyên bố phá sản. Nhiều người không khỏi tò mò về tình cảnh của vị doanh nhân một thời.
Một góc hoang tàn của nhà máy Vinaxuki. Ảnh: Tổng hợpÔng Bùi Ngọc Huyên (sinh năm 1942, quê Thanh Hóa) có cơ duyên gắn bó với lĩnh vực ô tô từ khá sớm. Năm 1964, khi mới 22 tuổi, ông tiếp xúc với ô tô trong quá trình tham gia phục vụ chiến trường. Sau sự kiện Mậu Thân 1968, ông được cử theo học chuyên ngành ô tô tại Trường Đại học Giao thông Vận tải.
Tuổi 50 quyết tâm theo đuổi giấc mơ “ô tô Made in Vietnam” rồi thất bại
Sau khi tốt nghiệp, ông công tác tại Cục Vận tải Giao thông (thuộc Bộ Công Thương), đơn vị quản lý ngành ô tô cả nước thời điểm đó, với hàng chục doanh nghiệp trực thuộc. Năm 1992, ở tuổi 50, ông nghỉ hưu với quyết tâm theo đuổi giấc mơ sản xuất ô tô trong nước, dù bối cảnh kinh tế khi ấy còn nhiều khó khăn.
Đến năm 2004, sau khi huy động được gần 200 tỷ đồng vốn vay, ông bắt đầu xây dựng nhà máy Vinaxuki đầu tiên, đặt nền móng cho tham vọng phát triển ô tô “Made in Vietnam”.
Hồi năm 2024, Chi cục Thi hành án dân sự huyện Mê Linh (Hà Nội) thông báo lần thứ 10 việc đấu giá tài sản Vinaxuki không thành do không có nhà đầu tư tham gia. Phiên đấu giá dự kiến tổ chức ngày 19/9/2024 vì vậy không thể diễn ra.
Ông Huyên từng tâm sự rằng, phải bán nhà cha cho và nhà của con để trả nợ. Ảnh: Tổng hợpTrước đó, từ năm 2020, khoản nợ của Vinaxuki từng được Ngân hàng BIDV đưa ra đấu giá với giá khởi điểm hơn 1.265 tỷ đồng. Tuy nhiên, suốt giai đoạn 2020–2024, các phiên đấu giá liên tiếp đều thất bại.
Tại Thanh Hóa, Công ty CP Ô tô Xuân Kiên (Vinaxuki) từng được giao gần 46 ha đất để triển khai dự án nhà máy sản xuất, lắp ráp ô tô với tổng vốn đầu tư ban đầu 1.360 tỷ đồng, được cấp phép từ năm 2010. Nhà máy đi vào hoạt động năm 2011 nhưng chỉ sau 2 năm đã dừng vận hành và bị bỏ hoang.
Dự án từng được kỳ vọng lớn với công suất thiết kế 15.000 xe tải, 400 xe buýt và 75.000 tấn phụ tùng mỗi năm. Tuy nhiên, sau khi ngừng hoạt động, một phần diện tích đất đã bị thu hồi từ năm 2017.
Đến tháng 6/2021, UBND tỉnh Thanh Hóa tiếp tục thu hồi đất của Vinaxuki và cho doanh nghiệp khác thuê để triển khai dự án mới. Gần đây, địa phương đã quyết định chấm dứt toàn bộ dự án, hoàn tất việc thu hồi quỹ đất nhà máy tại huyện Hậu Lộc.
Một mẫu ô tô tải của Vinaxuki còn tồn lại trong xưởng. Ảnh: Tổng hợpViệc dự án chính thức bị “khai tử” khép lại giấc mơ ô tô “Made in Vietnam” từng được đặt nhiều kỳ vọng, đồng thời đánh dấu hồi kết cho một doanh nghiệp tiên phong nhưng nhiều trắc trở.
Vẫn còn trăn trở với giấc mơ ô tô Việt
Hơn 10 năm qua, ông Bùi Ngọc Huyên chứng kiến tài sản doanh nghiệp dần bị xử lý. Ông cũng đã mất nơi ở sau khi một phần khu đất nhà máy Vinaxuki Mê Linh được chuyển nhượng, hiện phải sinh sống tại khu văn phòng của nhà máy.
Trong một bài phỏng vấn năm 2016, ông Huyên tự tin cho rằng, nếu được cho vay vốn lưu động công ty hoàn toàn có thể vận hành trở lại, tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược... Ảnh: Tổng hợpTrước đó vài năm, hình ảnh vị cựu Chủ tịch Vinaxuki chăn nuôi gà, dê ngay trong khuôn viên nhà xưởng từng gây chú ý. Ở tuổi xế chiều, ông sống bằng mức lương hưu khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng, trong khi vẫn mang trên vai khoản nợ lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
Hiện nay, dù Vinaxuki đã đóng cửa nhà máy gần một thập kỷ, ông Huyên vẫn trăn trở với giấc mơ sản xuất ô tô nội địa. Ông cho rằng thất bại của doanh nghiệp phần lớn xuất phát từ việc thiếu các chính sách hỗ trợ đủ mạnh, cũng như sự đồng hành kịp thời từ phía Nhà nước.
