Được sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa học, GS. TS Trần Thị Việt Nga đã nối gót cha, bền bỉ theo đuổi tình yêu với những công trình nghiên cứu khoa học. Tháng 3 vừa qua, bà đã nhận được giải thưởng Kovalevskaia dành cho các nhà khoa học nữ xuất sắc do Thủ tướng chính phủ Phạm Minh Chính trao tặng.
Giáo sư Trần Việt Nga hiện đang công tác tại trường ĐH Xây dựng Hà Nội. Đây là cái nôi ra hàng chục nghìn kỹ sư trong lĩnh vực Xây dựng của cả nước. Ảnh: Tổng hợpGiáo sư Nga - Viện trưởng Viện Công nghệ cao Việt Nhật, giảng viên trường Đại học Xây dựng Hà Nội chia sẻ, đây là giải thưởng mà bà ao ước kể từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Sau gần 30 năm miệt mài, nhận được giải thưởng này cảm thấy vô cùng xúc động.
Nữ Giáo sư duy nhất ngành Xây dựng từ năm 2014 đến nay
Bà cũng là nữ giáo sư duy nhất trong ngành Xây dựng được công nhận kể từ năm 2014 cho tới nay. Những nghiên cứu của bà tập trung vào việc cải tiến, phát triển công nghệ xử lý nước và chất thải bền vững, giúp đảm bảo an ninh năng lượng và thu hồi tài nguyên, nhằm thích ứng với việc biến đổi khí hậu đang diễn ra.
Suốt quá trình nghiên cứu cho đến nay, bà đã thực hiện 21 đề tài, nhiệm vụ khoa học công nghệ. Trong số đó 2 đề tài cấp Nhà nước do bà làm chủ nhiệm. Hiện tại bà cũng đang là người chủ trì dự án SATREPS với vốn ODA của Nhật Bản. Dự án này nhằm phát triển hệ thống cấp nước cho Việt Nam, thích ứng với nguồn nước ô nhiễm.
Nhóm nghiên cứu của Giáo sư Nga cũng tham gia vào dự án Phục hồi hệ thống sông nội đô (sông Tô lịch, sông Lừ, sông Kim Ngưu, sông Sét), đánh giá nguồn nước trong lưu vực sông, từ đó đưa ra các giải pháp kỹ thuật giúp phục hồi hệ sinh thái và khắc phục ô nhiễm.
Bố của bà là GS. TSKH Trần Hữu Uyển, một chuyên gia đầu ngành Kỹ thuật cấp thoát nước. Cũng bởi từ niềm đam mê khoa học mà người cha truyền lại, năm 1991 khi còn là một cô nữ sinh chuyên Hoá của trường THPT chuyên Amsterdam, bà đã quyết định thi vào trường Đại học Xây dựng Hà Nội để tiếp tục niềm đam mê mà bố mình đã theo đuổi và truyền dạy.
Từ bé bà đã được rèn giũa tư duy logic về kỹ thuật, về những con số, và đam mê với hoá học cũng giúp bà nhanh chóng hiểu quá trình hoá sinh trong xử lý và kiểm soát ô nhiễm nước.
Sau khi tốt nghiệp Đại học với tấm bằng xuất sắc, bà tiếp tục theo học Thạc sĩ tại Thái Lan và lên Tiến sĩ khi theo học tại Đại học Tokyo và tiếp tục con đường học vấn khi làm nghiên cứu sinh lĩnh vực Môi trường và Phát triển bền vững sau Tiến sĩ ở Đại học Liên Hiệp Quốc (JSPS).
Tiên phong nghiên cứu công nghệ màng lọc kỵ khí
Để có được thành quả ngày hôm nay, bà đã phải rất nhiều lần trải qua thất bại. Những lúc kết quả không như kỳ vọng, cũng là lần để bà được trải nghiệm và tiếp tục mày mò, học hỏi để tiếp tục chinh phục.
Hồi tháng 3/2025, với những đóng góp cho khoa học nước nhà, Giáo sư Nga đã được Thủ tướng Phạm Minh Chính trao giải thưởng Kovalevskaia năm 2025. Ảnh: Tổng hợpBà còn là người tiên phong nghiên cứu công nghệ màng lọc kỵ khí (AnMBR) để xử lý nước thải, phù hợp với khí hậu ở Việt Nam. Bà chia sẻ để đưa những nghiên cứu khoa học đến với thực tế là cả hành trình dài cần kiên trì và hợp tác với cả cộng đồng.
Bà cho rằng chất lượng nguồn nước là bài toán cần giải quyết bởi đây là vấn đề sống còn của xã hội. Trong tương lai bà tiếp tục tìm hiểu sâu và kỹ về công nghệ màng trong xử lý nước thải.
Đại học Xây dựng Hà Nội - một trong những cơ sở đào tạo đầu ngành trong lĩnh vực Xây dựng của cả nước. Ảnh: Tổng hợpTrau dồi kiến thức, đúc rút kinh nghiệm và mở rộng tri thức cũng như bắt nhịp với xu hướng thế giới sẽ là chìa khoá để mỗi người theo đuổi niềm đam mê nghiên cứu, học thuật. Và hơn hết, khoa học là bình đẳng, chỉ cần có niềm tin yêu và bền bỉ thì sẽ đạt được mong ước.
