Mới đây, Bộ Nội vụ đã trình Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo nghị định quy định về chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Theo đó, nhóm “người có tài năng” sẽ gồm 4 nhóm chính: cán bộ, công chức, viên chức; chuyên gia và nhà khoa học đầu ngành; nhà khoa học trẻ; sinh viên tốt nghiệp xuất sắc.
Đáng chú ý, sinh viên tốt nghiệp thủ khoa các trường đại học trong nước hoặc tốt nghiệp loại giỏi trở lên tại các đại học thuộc top 100 thế giới có thể được hưởng trợ cấp tăng thêm bằng 150% mức lương hiện hưởng trong thời hạn 5 năm kể từ ngày được tuyển dụng. Trong khi đó, chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành có thể nhận mức hỗ trợ tới 300% lương.
Dự thảo cũng mở rộng tiêu chí cho nhóm sinh viên xuất sắc. Ngoài thành tích học tập, ứng viên có thể được xem xét nếu đạt giải thưởng nghiên cứu khoa học, Olympic, các cuộc thi học sinh giỏi hoặc có thành tích đổi mới sáng tạo nổi bật.
Theo dự thảo, thủ khoa hoặc sinh viên tốt nghiệp loại giỏi tại các trường top 100 thế giới sẽ được hỗ trợ 150% lương trong 5 năm. Ảnh minh họaThực tế, chính sách hỗ trợ sinh viên xuất sắc không phải hoàn toàn mới. Nghị định 179/2024/NĐ-CP đã quy định người tốt nghiệp xuất sắc khi vào làm công chức, viên chức được hưởng 100% lương trong thời gian tập sự và phụ cấp tăng thêm 150% lương trong 5 năm đầu công tác.
Tuy nhiên, dự thảo sửa đổi lần này được xem là bước mở rộng đáng kể về phạm vi thu hút nhân tài, đặc biệt hướng tới nhóm sinh viên có thành tích quốc tế hoặc được đào tạo tại các trường đại học hàng đầu thế giới.
Một trong những mục tiêu lớn nhất của chính sách là giải quyết tình trạng “chảy máu chất xám” khỏi khu vực công. Trong nhiều năm, mức thu nhập và cơ hội phát triển tại doanh nghiệp tư nhân khiến không ít sinh viên giỏi lựa chọn khu vực ngoài nhà nước thay vì thi tuyển công chức.
Trên các diễn đàn mạng xã hội, nhiều ý kiến cho rằng hỗ trợ tài chính là tín hiệu tích cực nhưng chưa đủ để cạnh tranh với khu vực tư nhân. Một số người dùng Reddit nhận định sinh viên mới ra trường hiện vẫn gặp nhiều khó khăn về việc làm, thu nhập thấp hoặc phải làm trái ngành trong giai đoạn đầu sự nghiệp.
Các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành cũng nằm trong nhóm người tài sẽ được hỗ trợ theo dự thảo. Ảnh minh họaBên cạnh sự đồng tình, dự thảo cũng nhận được góp ý về cách xác định “người tài”. Theo Hội đồng Dân tộc, tiêu chí hiện nay còn nặng về bằng cấp và thành tích học thuật, trong khi năng lực thực tiễn chưa được phản ánh đầy đủ.
Giải trình về vấn đề này, Bộ Nội vụ cho rằng với nhóm sinh viên mới tốt nghiệp, việc đánh giá năng lực thực tiễn là khó khăn do chưa có quá trình công tác dài hạn. Vì vậy, thành tích học tập, nghiên cứu khoa học và giải thưởng vẫn là căn cứ quan trọng để sàng lọc ban đầu.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng thu hút nhân tài không chỉ nằm ở tiền lương hay phụ cấp. Môi trường làm việc, cơ hội thăng tiến, cơ chế đánh giá minh bạch và khả năng trao quyền mới là yếu tố quyết định để người trẻ gắn bó lâu dài với khu vực công.
Nếu được thông qua, chính sách mới có thể tạo cú hích trong việc thu hút sinh viên xuất sắc vào hệ thống nhà nước, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, bài toán quan trọng hơn vẫn là tạo được môi trường làm việc đủ hấp dẫn để người tài không chỉ đến, mà còn muốn ở lại.
