Ngày 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Trình bày tờ trình, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, dự thảo Luật Phòng, chống rửa tiền bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng phải báo cáo. Dự thảo cũng quy định cụ thể các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực này.
Cụ thể, có 15 dấu hiệu được xác định là giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa. Trong đó có các trường hợp như chia nhỏ giao dịch nhằm thấp hơn ngưỡng nhận biết khách hàng hoặc ngưỡng phải báo cáo; liên tục nạp, rút tài sản mã hóa trong thời gian ngắn ngay sau khi mở tài khoản; chuyển tài sản đến các quốc gia, vùng lãnh thổ có nguy cơ cao về rửa tiền hoặc tài trợ khủng bố mà không có lý do hợp lý.
Dự thảo cũng xác định dấu hiệu đáng ngờ đối với các giao dịch chuyển đổi tài sản mã hóa liên tục hoặc quy đổi sang tiền pháp định trong điều kiện bất lợi về giá.
Ngoài ra, việc nhiều tài khoản hoặc ví điện tử cùng chuyển tài sản về một địa chỉ, hoặc một tài khoản phân tán tài sản sang nhiều ví khác nhau trong thời gian ngắn cũng thuộc diện cần theo dõi.
Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh hoặc sử dụng dịch vụ trộn giao dịch nhằm che giấu nguồn gốc tài sản cũng được đưa vào danh mục giao dịch đáng ngờ.
Một số trường hợp khác cũng thuộc diện phải báo cáo gồm giao dịch với ví hoặc nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa từng bị cảnh báo liên quan đến lừa đảo, cờ bạc trực tuyến, tống tiền hoặc tài sản bị đánh cắp.
Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn trình bày Tờ trình (Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội)Dự thảo cũng đề cập các trường hợp truy cập nền tảng thông qua công cụ ẩn danh, từ chối hoặc trì hoãn cung cấp thông tin nhận biết khách hàng, hoặc không giải trình được nguồn gốc tài sản.
Các giao dịch với nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa chưa được đăng ký hoặc cấp phép; sử dụng sàn giao dịch tại các quốc gia, vùng lãnh thổ được xác định là điểm nóng về tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia; hay nguồn tài sản hình thành từ các đợt phát hành tài sản mã hóa thiếu minh bạch cũng được xếp vào nhóm dấu hiệu cần báo cáo.
Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo các chuẩn mực quốc tế, khắc phục những khoảng trống pháp lý hiện nay và chuẩn bị cho đợt đánh giá của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF).
Đề nghị làm rõ khái niệm và cơ chế giám sát
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ khái niệm "dịch vụ tài sản mã hóa", xác định cụ thể phạm vi các dịch vụ thuộc diện phải báo cáo, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí nhận diện giao dịch đáng ngờ theo hướng rõ ràng và khả thi hơn.
Cơ quan thẩm tra cũng kiến nghị quy định cụ thể cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, NHNN và Bộ Công an trong hoạt động thanh tra, giám sát công tác phòng, chống rửa tiền đối với lĩnh vực tài sản mã hóa.
Theo quy định hiện hành, tài sản mã hóa là loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra (Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội)Việt Nam đang triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm, bắt đầu từ tháng 9/2025. Việc chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa được thực hiện bằng đồng Việt Nam. Trước khi có chính sách thuế riêng, hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa được áp dụng chính sách thuế tương tự như đối với chứng khoán.
Theo định hướng của Chính phủ, giai đoạn đầu sẽ có tối đa 5 doanh nghiệp được thí điểm thành lập sàn giao dịch tài sản mã hóa nhằm kiểm soát rủi ro và đánh giá tác động trước khi mở rộng mô hình.
Các doanh nghiệp tham gia thí điểm phải có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, cao gấp khoảng ba lần mức vốn điều lệ tối thiểu của một ngân hàng thương mại và khoảng 33 lần so với doanh nghiệp vận tải hàng không. Nhà đầu tư nước ngoài được phép nắm giữ tối đa 49% vốn điều lệ tại các doanh nghiệp này.
