Sáng 23/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức cuộc họp báo, công bố bức tranh tổng quan về tình hình xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025 và định hướng chính sách cho năm 2026.
Năm 2025 chứng kiến một bước lùi đáng kể của xuất khẩu gạo Việt Nam. Cơ quan Hải quan ghi nhận tổng khối lượng gạo xuất khẩu đạt hơn 8,06 triệu tấn, mang về hơn 4,1 tỷ USD, nhưng lại giảm khoảng 10,8% về khối lượng và gần 28% về giá trị so với năm 2024. Đây là mức thấp nhất trong vòng ba năm trở lại đây, phản ánh sức ép vĩ mô từ thị trường toàn cầu và nhu cầu nhập khẩu của các đối tác truyền thống sụt giảm.
Không chỉ khối lượng giảm, giá xuất khẩu gạo cũng liên tục đi xuống, với mức bình quân khoảng 509 USD/tấn, thấp hơn nhiều so với mức hơn 627 USD/tấn của năm 2024. Điều này gây áp lực lên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu và nông dân trồng lúa.
Xuất khẩu gạo Việt Nam có bước lùi trong năm 2025. Ảnh minh họaTrong cơ cấu thị trường, Philippines vẫn là điểm đến lớn nhất của gạo Việt Nam, chiếm khoảng 40% tổng khối lượng xuất khẩu trong năm 2025. Tuy nhiên, nước này đã áp dụng lệnh tạm ngừng hoặc hạn chế nhập khẩu để hỗ trợ nông dân trong nước, khiến các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với tình trạng hoãn hoặc giảm mạnh đơn hàng. Điều này không chỉ làm sụt giảm kim ngạch xuất khẩu mà còn ảnh hưởng tới kế hoạch sản xuất và dự báo bán hàng của nhiều doanh nghiệp.
Trước thực tế đó, đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) nhấn mạnh rằng dù nhiều quốc gia khác bày tỏ nhu cầu lớn đối với gạo thơm chất lượng cao của Việt Nam, doanh nghiệp trong nước lại chưa tiếp cận được thị trường này hiệu quả. Đây là một trong những lý do khiến tỷ trọng gạo thơm trong tổng xuất khẩu gạo còn thấp so với tiềm năng.
Với thách thức này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố kế hoạch đầy tham vọng cho năm 2026. Theo đó, Việt Nam dự kiến sẽ xuất khẩu khoảng 7,73 triệu tấn gạo hàng hóa, trong đó khoảng 75% là gạo chất lượng cao và gạo thơm, tương đương hơn 5,7 triệu tấn, định hình chiến lược chuyển dịch mạnh mẽ từ số lượng sang chất lượng.
Bộ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở rộng các thị trường tiêu thụ mới thay vì phụ thuộc vào một vài đối tác truyền thống. Việc triển khai các chương trình xúc tiến thương mại, đàm phán cắt giảm rào cản kỹ thuật và tiếp cận các thị trường khó tính đang được đưa vào kế hoạch ưu tiên.
Việt Nam có kế hoạch xuất khẩu 75% gạo chất lượng cao và gạo thơm trong năm 2026. Ảnh minh họaBên cạnh đó, giải pháp kết hợp giữa nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường truy xuất nguồn gốc và áp dụng các tiêu chuẩn bền vững cũng là định hướng mà cơ quan quản lý hướng tới nhằm nâng cao sức cạnh tranh của gạo Việt Nam trên bản đồ thương mại thế giới.
Không chỉ yếu tố thị trường xuất khẩu, Việt Nam còn phải đối mặt với áp lực giảm giá từ thị trường toàn cầu do cung vượt cầu. Sản lượng lúa gạo thế giới gia tăng liên tục, đặc biệt từ các nước xuất khẩu lớn như Ấn Độ, khiến giá gạo xuất khẩu chịu sức ép giảm trong năm 2026.
Bối cảnh này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam không chỉ tối ưu hoá sản lượng mà còn phải tập trung hơn nữa vào đổi mới công nghệ sản xuất, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu thị trường cho gạo thơm Việt Nam.
