Sinh viên được yêu cầu dùng giấy bútSự bùng nổ của thiết bị thông minh từng được kỳ vọng sẽ tạo ra một cuộc cách mạng về năng suất trong giáo dục. Tuy nhiên, hàng loạt cơ sở đào tạo tại Hà Lan đang đi ngược lại xu hướng này khi yêu cầu người học cất toàn bộ thiết bị điện tử vào cặp xách. Phong trào học chay này đang lan rộng từ các trường phổ thông cho đến những giảng đường đại học danh giá, với mục tiêu duy nhất là giành lại sự tập trung đã bị màn hình kỹ thuật số đánh cắp.
Cất máy tính để học công nghệ
Điểm bất ngờ nhất của làn sóng này là nó xuất hiện ngay cả trong những ngành học tưởng chừng không thể tách rời khỏi bàn phím. Tại Trường nghề Koning Willem I ở thành phố Cuijk, chương trình đào tạo công nghệ thông tin đã bắt đầu thử nghiệm các tiết học hoàn toàn vắng bóng thiết bị điện tử. Sinh viên buộc phải ghi chép các nền tảng lý thuyết bằng bút và giấy trắng, sau đó mới được phép sử dụng chính cuốn sổ này làm tài liệu tham khảo cho các bài tập thực hành trên máy tính. Đại diện nhà trường là ông Danny Thewissen khẳng định chất lượng chú ý của sinh viên tăng lên rõ rệt khi các yếu tố gây xao nhãng bị loại bỏ khỏi tầm mắt.
Cách tiếp cận cực đoan này cũng đang được áp dụng tại Đại học Amsterdam. Từ năm học này, sinh viên theo học chương trình Khoa học xã hội liên ngành bị cấm tuyệt đối việc mở máy tính xách tay, điện thoại hay máy tính bảng trong các giờ giảng lý thuyết. Tại Đại học Khoa học ứng dụng Saxion, chính sách tương tự áp dụng cho sinh viên năm nhất ngành công tác xã hội đã tạo ra những luồng phản ứng trái chiều. Một bộ phận sinh viên thừa nhận việc cầm bút giúp họ nhớ bài sâu hơn, trong khi những người quen thao tác số hóa lại phàn nàn về sự bất tiện khi phải tốn thêm thời gian biên tập lại ghi chú bằng tay.
Cơ chế ghi nhớ của não bộ
Sự chuyển hướng của các trường học Hà Lan dựa trên những cơ sở nghiên cứu nhất định về tâm lý học hành vi. Giáo sư danh dự về tâm lý học giáo dục Paul Kirschner giải thích rằng thao tác ghi chép bằng tay đòi hỏi một tốc độ xử lý chậm hơn, buộc người học phải liên tục chọn lọc ý chính và tóm tắt nội dung để theo kịp lời giảng. Quá trình xử lý thông tin chủ động này tạo ra những nếp nhăn ghi nhớ sâu sắc hơn hẳn so với việc gõ lại nguyên văn lời giảng viên một cách vô thức trên bàn phím.
Dù vậy, giới hàn lâm vẫn chưa hoàn toàn thống nhất về tính ưu việt tuyệt đối của phương pháp truyền thống. Chủ nhiệm chương trình Khoa học xã hội liên ngành Michaela Hordijk thẳng thắn nhìn nhận các nghiên cứu hiện tại vẫn còn nhiều ý kiến đan xen về việc liệu giấy bút có thực sự giúp cải thiện điểm số đầu ra hay không. Việc tước bỏ thiết bị công nghệ đôi khi sẽ vô tình làm chậm nhịp độ tra cứu thông tin đa chiều của những sinh viên có năng lực tự học cao.
Rào cản từ kho học liệu số
Hành trình quay ngược thời gian của nền giáo dục Hà Lan không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng. Giáo sư Jessica Piotrowski thuộc Đại học Amsterdam nhấn mạnh rằng bản thân chiếc máy tính không tự động làm giảm hay nâng cao chất lượng đào tạo. Sinh viên thời đại mới vẫn bắt buộc phải thành thạo kỹ năng tìm kiếm, đánh giá thông tin và cộng tác trên môi trường mạng để không bị thị trường lao động đào thải sau khi tốt nghiệp.
Bài toán cốt lõi nằm ở việc rèn luyện cho người trẻ năng lực tự nhận thức, biết khi nào cần dùng đến công cụ số và khi nào nên gập máy lại để đào sâu suy nghĩ. Tổ chức đại diện các trường tiểu học Hà Lan PO-Raad cũng chỉ ra một rào cản thực tế rất lớn trong quá trình chuyển đổi này. Nhiều hệ thống giáo dục đã tiến hành số hóa triệt để trong thập kỷ qua, dẫn đến việc phần lớn tài liệu học tập hiện nay chỉ tồn tại dưới dạng bản điện tử. Nỗ lực mang sách vở giấy trở lại lớp học đang phải đối mặt với một khoảng trống lớn về mặt chi phí in ấn và khả năng tiếp cận tài liệu.
