Một trong những câu hỏi lớn nhất khiến người tiêu dùng chần chừ trước quyết định mua xe điện chính là tuổi thọ của bộ pin. Viễn cảnh phải bỏ ra hàng trăm triệu đồng để thay thế khối pin khổng lồ sau vài năm sử dụng luôn là một nỗi ám ảnh. Dù vậy, dữ liệu từ nhiều nghiên cứu độc lập đang chứng minh rằng các thế hệ pin hiện đại hoàn toàn có thể trụ vững hơn một thập kỷ trước khi cần đến các biện pháp tái chế. Mặc dù bộ pin hiếm khi hỏng hóc hoàn toàn, nhưng việc sụt giảm dung lượng lưu trữ so với thời điểm vừa lăn bánh khỏi nhà máy là một định luật vật lý không thể đảo ngược.
Một mẫu xe điện mới của Trung QuốcSau ba năm lăn bánh
Mỗi hãng xe lại có một chiến lược quản lý năng lượng khác nhau, dẫn đến việc không có một công thức chung nào để tính toán chính xác mức độ chai pin. Theo dữ liệu phân tích từ công ty nghiên cứu Recurrent, bức tranh về phạm vi hoạt động sau 3 năm sử dụng cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các thương hiệu. Khi đặt lên bàn cân so sánh với thời điểm xe mới xuất xưởng, các mẫu xe của Cadillac, Hyundai, Mercedes-Benz, Mini và Rivian gây bất ngờ khi vẫn duy trì 100% phạm vi hoạt động. Ford bám sát ở mức 99,9%, Tesla ghi nhận 96,3%, trong khi BMW và Jaguar dừng lại ở ngưỡng 90,8%.
Nhìn vào những con số này, người tiêu dùng dễ dàng đưa ra kết luận rằng pin của thương hiệu này bền bỉ hơn thương hiệu khác. Tuy nhiên, Recurrent khẳng định dữ liệu trên không phản ánh trực tiếp tốc độ xuống cấp vật lý của các tế bào pin. Bí ẩn thực sự nằm ở cách các nhà sản xuất thiết lập thuật toán phần mềm ngay từ ban đầu.
Một nhóm các hãng xe chọn cách minh bạch tuyệt đối, cho phép người dùng khai thác tối đa 100% dung lượng pin khi xe mới mua và chấp nhận việc quãng đường di chuyển sẽ ngắn dần theo thời gian sử dụng. Ở thái cực ngược lại, nhiều nhà sản xuất khôn ngoan hơn khi ẩn đi một phần dung lượng pin để làm nguồn dự phòng. Qua nhiều năm, khi các tế bào pin chính bắt đầu lão hóa, hệ thống phần mềm sẽ âm thầm mở khóa phần dung lượng dự trữ này, tạo ra ảo giác rằng chiếc xe hoàn toàn không bị chai pin và vẫn đi được quãng đường như lúc mới mua.
Vòng đời hình chữ S
Bỏ qua những tiểu xảo về mặt phần mềm, quá trình lão hóa hóa học của pin lithium-ion thực tế diễn ra theo một đường cong hình chữ S, thay vì tuột dốc đều đặn qua từng năm. Ở giai đoạn đầu tiên ngay sau khi mua xe, dung lượng pin sẽ ghi nhận mức sụt giảm tương đối nhanh để các thành phần hóa học bước vào trạng thái ổn định.
Sau cú sụt giảm ban đầu này, bộ pin sẽ bước vào một kỷ nguyên vàng kéo dài nhiều năm. Trong giai đoạn này, tốc độ hao hụt diễn ra vô cùng chậm chạp và gần như duy trì ở một đường thẳng tuyến tính, khiến người lái gần như không nhận ra sự khác biệt. Quá trình lao dốc nghiêm trọng chỉ thực sự xảy ra ở đoạn cuối cùng của vòng đời, khi các thành phần bên trong đã cạn kiệt khả năng tái tạo. Đơn vị nghiên cứu cho biết, phần lớn xe điện đang lưu thông trên đường phố hiện nay đều đang nằm trong vùng an toàn của chu kỳ này, và việc phải thay pin do hư hỏng toàn diện là cực kỳ hiếm gặp.
Tấm khiên bảo hành
Để xoa dịu tâm lý bất an, ngành công nghiệp ô tô điện đã thiết lập một tiêu chuẩn bảo hành chung nhằm bảo vệ người tiêu dùng. Hầu hết các hãng xe hiện nay đều áp dụng chính sách bảo hành hệ truyền động điện kéo dài 8 năm hoặc khoảng 160.900 km. Quan trọng hơn, họ cam kết bộ pin sẽ luôn duy trì tối thiểu 70% dung lượng ban đầu trong suốt khoảng thời gian này.
Điều này mang một ý nghĩa thực tiễn rất lớn. Lấy ví dụ một chiếc xe điện có tầm hoạt động 483 km khi mới mua, sau 8 năm cày ải liên tục, nhà sản xuất đảm bảo xe vẫn có thể di chuyển ít nhất 338 km sau mỗi lần sạc đầy. Tất nhiên, con số thực tế thường khả quan hơn rất nhiều nếu chủ xe có thói quen cắm sạc đúng cách và vận hành trong điều kiện khí hậu lý tưởng.
Sự lo lắng về việc giảm hiệu suất không nên chỉ dành riêng cho xe điện, bởi ngay cả động cơ đốt trong cũng phải đối mặt với quy luật hao mòn của thời gian. Các chi tiết cơ khí cọ xát liên tục hàng ngày chắc chắn sẽ làm hao hụt sức mạnh ban đầu. Đơn cử như một chiếc xe thể thao Ford Mustang Dark Horse mang trong mình cỗ máy 500 mã lực có thể đánh mất từ 49 đến 88 mã lực sau 8 năm ròng rã lăn bánh. Mọi cỗ máy đều phải khuất phục trước sự lão hóa, điểm khác biệt duy nhất chỉ là xe xăng hao mòn về cơ khí, trong khi xe điện hao mòn về mặt hóa học.
