Việc đỗ xe theo kiểu “gác chân” – tức đặt một phần thân xe, thường là hai bánh bên phải, lên vỉa hè và phần còn lại nằm dưới lòng đường – đang diễn ra khá phổ biến tại nhiều tuyến phố. Không ít tài xế cho rằng cách làm này giúp phương tiện trông gọn gàng hơn, giảm diện tích chiếm dụng mặt đường và hạn chế cản trở giao thông.
Hành vi đỗ "gác chân" có thể xe bị phạt lên tới 1.000.000 đồng, người lái xe ô tô cần hết sức lưu ý. Ảnh: Tổng hợpTại một số tuyến phố nhỏ nhưng có vỉa hè rộng, việc tận dụng một phần hè phố thậm chí được xem như giải pháp “linh hoạt” để dòng xe lưu thông thông thoáng hơn. Chính tâm lý cho rằng mình đang đỗ xe “văn minh”, ít ảnh hưởng đến người khác khiến nhiều tài xế mặc nhiên áp dụng kiểu đỗ này mà không lường hết hệ lụy pháp lý.
Tuy nhiên, pháp luật hiện hành không có khái niệm “đỗ cho gọn”. Việc dừng, đỗ phương tiện chỉ được xem xét trên cơ sở có đúng quy định hay không, kèm theo chế tài xử phạt cụ thể theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Theo khoản 3 Điều 18 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, người điều khiển phương tiện khi dừng, đỗ xe trên đường phải có tín hiệu báo cho phương tiện khác biết khi ra, vào vị trí dừng đỗ; đồng thời không làm ảnh hưởng đến người đi bộ và các phương tiện tham gia giao thông.
Khoản 6 Điều 18 luật này cũng quy định rõ: trên đường phố, phương tiện chỉ được dừng, đỗ sát theo lề đường, vỉa hè phía bên phải theo chiều đi; bánh xe gần nhất không được cách lề đường, vỉa hè quá 0,25 m và không được gây cản trở, nguy hiểm cho người và phương tiện khác.
Đáng chú ý, chỉ những đoạn đường có đặt biển báo cho phép đỗ xe một phần trên vỉa hè – biển I.408a theo QCVN 41:2019/BGTVT – thì tài xế mới được thực hiện kiểu “gác chân”. Ngoài các vị trí có biển báo này, việc để bánh xe vượt quá mép vỉa hè đều bị xem là đỗ xe sai quy định.
Biển I.408a cho phép ô tô đỗ một phần thân xe trên vỉa hè theo quy định. Ảnh: Tổng hợpThực tế, số tuyến phố được phép đỗ xe một phần trên vỉa hè không nhiều. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn trường hợp tài xế tự ý “gác chân” đều có nguy cơ bị xử phạt. Theo khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi đỗ xe trên vỉa hè trái quy định có thể bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Không chỉ là câu chuyện vi phạm hành chính, việc chiếm dụng vỉa hè còn xâm phạm trực tiếp không gian dành cho người đi bộ. Khi ô tô chiếm một phần hè phố, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật có thể buộc phải di chuyển xuống lòng đường – nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.
Bên cạnh đó, vỉa hè tại đa số tuyến phố nội đô không được thiết kế để chịu tải trọng lớn từ ô tô. Việc thường xuyên đặt trọng lượng vài tấn lên bề mặt gạch, lớp bê tông mỏng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật bên dưới như ống nước, cáp ngầm… dễ dẫn đến nứt vỡ, lún sụt, gây hư hỏng và phát sinh chi phí sửa chữa.
Tình trạng thiếu bãi đỗ xe, chi phí gửi xe cao, trong khi nhiều đoạn vỉa hè rộng chưa được khai thác hiệu quả, khiến không ít người mặc định xem hè phố như một “nguồn tài nguyên” có thể sử dụng linh hoạt. Tuy nhiên, nếu mỗi cá nhân tự cho mình quyền chiếm dụng không gian công cộng theo cách riêng, trật tự đô thị và hiệu quả vận hành giao thông sẽ khó được bảo đảm.
Ảnh minh hoạỞ chiều ngược lại, một số ý kiến cho rằng cơ quan chức năng có thể nghiên cứu bổ sung điểm cho phép đỗ xe một phần trên vỉa hè tại những khu vực đủ điều kiện về chiều rộng, mật độ người đi bộ và khả năng chịu tải hạ tầng.
Dù vậy, đây chỉ có thể là giải pháp có chọn lọc, dựa trên đánh giá kỹ thuật cụ thể và được quản lý bằng hệ thống biển báo rõ ràng, thay vì trở thành thói quen tự phát.
