Từ ngày 10/5/2026, Nghị định 85/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, lần đầu thiết lập khung pháp lý đầy đủ cho bảo hiểm hưu trí bổ sung tại Việt Nam. Theo quy định, đây là cơ chế được xây dựng trên nền tảng Luật Bảo hiểm xã hội, nhằm tạo thêm nguồn thu nhập ngoài hệ thống bảo hiểm bắt buộc, đồng thời mang tính tự nguyện để người lao động chủ động tích lũy tài chính dài hạn.
Theo khoản 1 Điều 5 của Nghị định, người lao động và người sử dụng lao động được tự nguyện tham gia chương trình thông qua các doanh nghiệp quản lý quỹ. Việc tham gia không phải là điều kiện trong tuyển dụng, ký kết hợp đồng lao động và không được gắn với tiêu chí thi đua, khen thưởng hay phúc lợi, qua đó bảo đảm quyền lựa chọn của người lao động.
Một điểm đáng chú ý là mức đóng không ấn định cố định như bảo hiểm xã hội bắt buộc mà được xác lập trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên. Quy định này tạo dư địa linh hoạt để người lao động cân đối theo khả năng tài chính và mục tiêu tích lũy cá nhân.
Về cơ chế hình thành quỹ, Nghị định quy định nguồn quỹ hưu trí bổ sung bao gồm đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và phần sinh lời từ hoạt động đầu tư. Nhờ đó, ngoài khoản tích lũy trực tiếp, người tham gia còn có cơ hội gia tăng tài sản thông qua đầu tư, góp phần nâng cao mức thu nhập khi nghỉ hưu.
Nghị định cũng thiết lập tài khoản hưu trí cá nhân cho từng người tham gia. Mỗi tài khoản ghi nhận toàn bộ đóng góp, kết quả đầu tư và là căn cứ để thực hiện chi trả khi đủ điều kiện hưởng.
Người lao động được sở hữu toàn bộ phần đóng góp của mình cùng lợi nhuận phát sinh từ đầu tư. Trong trường hợp đáp ứng các điều kiện theo thỏa thuận với người sử dụng lao động, người tham gia còn có thể được hưởng thêm phần đóng góp từ phía doanh nghiệp.
Về phương thức chi trả, người lao động có thể lựa chọn nhận lương hưu bổ sung theo tháng, nhận một lần hoặc kết hợp cả hai hình thức, tùy theo nhu cầu sử dụng tài chính.
Quyền lợi của người tham gia cũng được bảo đảm trong các tình huống rủi ro. Trường hợp người lao động qua đời, toàn bộ giá trị tài khoản hưu trí cá nhân sẽ được chuyển giao cho người thừa kế hợp pháp theo quy định của pháp luật.
Việc ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP bổ sung một trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, mở rộng lựa chọn tích lũy cho người lao động. Với tính tự nguyện, linh hoạt và cơ chế bảo đảm quyền sở hữu tài sản, chính sách này được kỳ vọng góp phần cải thiện thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân khi hết tuổi lao động.
