Ngành tài chính, ngân hàng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi từ số hóa sang trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó chất lượng dữ liệu và năng lực quản trị được xem là yếu tố quyết định thành công. Đây là nhận định được đưa ra tại Hội thảo "AI và quản trị dữ liệu trong hoạt động ngân hàng" diễn ra ngày 5/8 tại Hà Nội.
Hội thảo do Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ phối hợp với Ủy ban Công nghệ và Ủy ban Chính sách thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức.
Sự kiện do TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam; ông Đỗ Việt Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội, thành viên Ủy ban Chính sách, thành viên HĐQT Vietcombank; bà Trần Thị Thanh Bích, Tổng Biên tập Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ; và ông Trần Công Quỳnh Lân, Chủ nhiệm Ủy ban Công nghệ Hiệp hội, Phó Tổng Giám đốc VietinBank đồng chủ trì.
Hội thảo có sự tham dự của đại diện Ngân hàng Nhà nước, một số Ủy ban của Quốc hội, các bộ, ngành, ngân hàng thương mại, doanh nghiệp fintech, hiệp hội ngành nghề cùng nhiều chuyên gia công nghệ và tài chính.
TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo (Ảnh: Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ)Chất lượng dữ liệu quyết định hiệu quả của AI
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Đào Minh Tú cho biết ngành tài chính, ngân hàng toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mang tính bước ngoặt, từ kỷ nguyên số hóa sang kỷ nguyên AI, tiến tới mô hình ngân hàng AI (AI-native banking).
Theo ông, AI không còn chỉ được ứng dụng trong chatbot hay tự động hóa các quy trình lặp lại mà đã tham gia trực tiếp vào các hoạt động cốt lõi của ngân hàng như tài trợ thương mại, thanh toán xuyên biên giới và quản lý tài sản.
AI cũng góp phần nâng cao trải nghiệm khách hàng thông qua khả năng siêu cá nhân hóa, đồng thời thúc đẩy tài chính toàn diện khi khai thác dữ liệu hành vi để mở rộng khả năng đánh giá rủi ro, tạo điều kiện cho nhiều khách hàng chưa đáp ứng tiêu chuẩn tín dụng truyền thống tiếp cận nguồn vốn hợp pháp.
Bên cạnh đó, AI giúp các ngân hàng nâng cao năng suất lao động và hình thành đội ngũ nhân sự có khả năng kết hợp giữa nghiệp vụ ngân hàng với công nghệ để khai thác hiệu quả dữ liệu.
Tuy nhiên, TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh AI và dữ liệu có mối quan hệ không thể tách rời. Chất lượng dữ liệu quyết định trực tiếp năng lực của các mô hình AI.
"Nếu dữ liệu bị phân mảnh, thiếu nhất quán hoặc không kiểm soát được nguồn gốc, các mô hình AI sẽ kế thừa và khuếch đại những sai lệch sẵn có, dẫn tới các quyết định thiếu chính xác, ảnh hưởng quyền lợi khách hàng và làm gia tăng rủi ro phi tài chính đối với ngân hàng", ông nói.
Ông cũng dẫn các nghiên cứu quốc tế cho thấy một nền tảng quản trị dữ liệu kém hiệu quả có thể khiến tổ chức lãng phí khoảng 30% tổng thời gian làm việc.
Theo lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng, cộng đồng công nghệ quốc tế hiện coi quản trị dữ liệu là "điểm bùng phát", có thể trở thành lợi thế chiến lược hoặc là điểm nghẽn khiến tham vọng AI của một tổ chức thất bại.
"Chúng ta phải chuyển từ tư duy xây dựng chính sách tuân thủ thụ động sang mô hình quản trị dữ liệu tăng cường bằng AI, với ba trụ cột gồm quản trị phục vụ AI, quản trị bằng AI và quản trị đối với chính các mô hình AI. Cuộc đua ngân hàng số hiện nay không còn là cuộc đua về thuật toán hay quy mô đầu tư công nghệ, mà là cuộc đua về chất lượng dữ liệu, năng lực quản trị toàn diện và niềm tin số từ khách hàng", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Toàn cảnh hội thảo (Ảnh: Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ)Hoàn thiện khung pháp lý cho AI trong lĩnh vực ngân hàng
Theo TS. Đào Minh Tú, những năm gần đây Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu và AI theo hướng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.
Trong đó có Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP.
Đáng chú ý, từ ngày 1/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 cùng Nghị định 142/2026/NĐ-CP và Thông tư 05/2026/TT-BKHCN về Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia đã chính thức có hiệu lực.
Theo ông, Luật Trí tuệ nhân tạo xác lập nguyên tắc AI phục vụ con người, lấy con người làm trung tâm và không thay thế thẩm quyền, trách nhiệm của con người.
Đối với lĩnh vực tài chính, ngân hàng, vốn được xếp vào nhóm rủi ro cao, các ứng dụng AI phải thực hiện đánh giá tác động, thiết lập cơ chế giám sát của con người, kiểm soát hiện tượng dịch chuyển mô hình và lưu vết đầy đủ quá trình vận hành để phục vụ công tác hậu kiểm, kiểm toán thuật toán.
Hiện Ngân hàng Nhà nước cũng đang xây dựng thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai AI trong ngành ngân hàng nhằm cụ thể hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật này.
TS. Đào Minh Tú khẳng định Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam luôn thống nhất với định hướng của Ngân hàng Nhà nước là đổi mới sáng tạo phải đi đôi với an toàn hệ thống.
"Hệ thống quản trị tốt không nhằm kìm hãm sự phát triển, mà giúp ngành ngân hàng tự tin tăng tốc một cách có trách nhiệm và an toàn", ông nhấn mạnh.
