Nguồn tin từ Bộ Công Thương cho biết, Cục Bảo vệ thị trường nội địa thuộc Ủy ban Kinh tế Á - Âu (EEC) vừa khởi xướng điều tra tự vệ đối với sản phẩm thép cán phẳng phủ polymer nhập khẩu vào lãnh thổ Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU).
Vụ việc được khởi xướng trên cơ sở đơn đề nghị của 3 doanh nghiệp luyện kim gồm Công ty cổ phần Luyện kim Magnitogorsk (PJSC Magnitogorsk Iron and Steel Works), Công ty TNHH Luyện kim MMK-Lysvensky và Công ty cổ phần Severstal.
Sản phẩm bị điều tra là thép cán phẳng có nền kim loại dày trên 0,2mm nhưng không quá 2mm, chiều rộng trên 50mm và được phủ. Các sản phẩm thuộc các mã HS 7210 70 800 0, 7210 90 800 0, 7212 40 800 0 và 7225 99 000 0 theo hệ thống phân loại hàng hóa EAEU.
Một số sản phẩm được loại trừ khỏi phạm vi điều tra gồm thép cán nguội hoặc cán nóng mạ thiếc, sản phẩm tôn thiếc, thép phủ dạng sóng hoặc dạng gân, ngói kim loại, tấm thép định hình, thép tráng men và thép sơn mài.
Theo số liệu do các nguyên đơn cung cấp, lượng thép cán phẳng phủ polymer nhập khẩu vào lãnh thổ hải quan EAEU tăng mạnh trong giai đoạn 2023-2025. Năm 2024, lượng nhập khẩu tăng 88% so với năm 2023. Dù giảm 15% trong năm 2025, lượng nhập khẩu vẫn cao hơn 60% so với năm 2023. Sang quý I/2026, nhập khẩu tiếp tục tăng 18%.
Tỷ trọng nhập khẩu so với sản lượng của ngành sản xuất EAEU tăng 86% trong giai đoạn 2023-2025 và tăng thêm 30% trong quý I/2026. Trong khi đó, tỷ trọng hàng nhập khẩu trong tổng mức tiêu dùng tại EAEU tăng lần lượt 68% và 31% trong hai giai đoạn.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh tiêu dùng sản phẩm tại thị trường EAEU giảm 5% trong giai đoạn 2023-2025 và giảm 10% trong quý I/2026. Cùng thời gian, ngành sản xuất nội khối được cho là ghi nhận sự suy giảm về sản lượng, công suất sử dụng, doanh số và thị phần.
Cụ thể, sản lượng của ngành sản xuất EAEU giảm lần lượt 18% trong giai đoạn 2023-2025 và 20% trong quý I/2026. Công suất sử dụng giảm tương ứng 12% và 23%, doanh số bán hàng giảm 18% và 29%, còn thị phần giảm 13% và 21%.
Theo đơn đề nghị, giá nhập khẩu bình quân thấp hơn giá bình quân của sản phẩm do ngành sản xuất EAEU sản xuất và bán tại thị trường nội khối. Yếu tố này được cho là tác động đến hiệu quả kinh doanh của ngành sản xuất EAEU, với lợi nhuận từ bán hàng giảm 49% trong giai đoạn 2023-2025 và giảm thêm 53% trong quý I/2026.
Tỷ suất lợi nhuận sản xuất giảm lần lượt 47% và 26%, trong khi tỷ suất lợi nhuận bán hàng giảm 43% và 24% trong hai giai đoạn tương ứng.
Đơn kiện cũng cho rằng các quốc gia xuất khẩu lớn vào EAEU đang có năng lực sản xuất dư thừa và tiềm năng xuất khẩu đáng kể. Trong khi đó, sản phẩm tương tự đã phải chịu các biện pháp phòng vệ thương mại tại một số thị trường, gồm biện pháp chống bán phá giá tại Brazil và Ukraine, biện pháp tự vệ tại Ai Cập, hạn ngạch thuế quan tại EU, cùng các mức thuế bổ sung của Mỹ theo Mục 232 của Đạo luật Thương mại mở rộng năm 1962 và Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Từ những yếu tố trên, các nguyên đơn cho rằng lượng hàng nhập khẩu vào EAEU có nguy cơ tiếp tục gia tăng, gây thêm sức ép lên hoạt động sản xuất, thương mại và tài chính của ngành sản xuất nội khối, qua đó làm phát sinh nguy cơ thiệt hại nghiêm trọng do hàng nhập khẩu gia tăng.
Cơ quan điều tra EAEU đánh giá các thông tin và số liệu trong đơn đề nghị là cơ sở để khởi xướng điều tra tự vệ theo khoản 206 của Nghị định thư về việc áp dụng các biện pháp tự vệ, chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu từ các nước thứ ba.
Trước diễn biến này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, xuất khẩu thép cán phẳng phủ polymer sang thị trường EAEU chủ động rà soát lợi ích liên quan và đăng ký tham gia vụ việc trong thời hạn quy định, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình điều tra.
Thép hiện là một trong những nhóm hàng hóa thường xuyên phải đối mặt với các vụ việc phòng vệ thương mại trên thế giới cũng như tại Việt Nam, trong bối cảnh ngành thép chịu tác động từ tình trạng dư thừa nguồn cung và những rủi ro liên quan đến gian lận xuất xứ.
