Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA), giá đường bình quân trong nước khoảng 16.800 đồng/kg, thấp hơn đáng kể so với Philippines, Indonesia và Trung Quốc. Cụ thể, giá đường bình quân tháng 7 tại Philippines đạt khoảng 27.527 đồng/kg, Indonesia 26.706 đồng/kg và Trung Quốc 19.504 đồng/kg. Như vậy, giá đường Việt Nam chỉ tương đương khoảng 61% mức giá tại Philippines và 63% tại Indonesia, chênh lệch lần lượt khoảng 10.700 đồng và gần 9.900 đồng/kg.
Mặt bằng giá thấp diễn ra trong bối cảnh nguồn cung đường trong nước vẫn dồi dào. Đến hết tháng 7, niên vụ mía 2025/26 gần hoàn tất với 13,586 triệu tấn mía được đưa vào chế biến, sản xuất khoảng 1,326 triệu tấn đường các loại. Phần lớn nhà máy đã kết thúc vụ ép, chỉ còn một nhà máy tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên tiếp tục hoạt động do bước vào vụ muộn.
Theo VSSA, thị trường hiện có đường sản xuất trong nước, đường nhập khẩu từ các nước ASEAN và một lượng đường nhập lậu. Nguồn cung lớn trong khi sức cầu chưa cao khiến thị trường tiếp tục ở trạng thái dư cung, tạo áp lực lên giá đường nội địa.
Giá đường Việt Nam đang rẻ nhất khu vực. Ảnh minh họaTuy nhiên, diễn biến cuối tháng 7 cho thấy thị trường bắt đầu có tín hiệu tích cực hơn. Tại TPHCM, giá đường kính trắng từ khoảng 16.000-16.100 đồng/kg đầu tháng tăng lên 16.500-17.000 đồng/kg vào ngày 28/7. Giá đường tinh luyện cũng tăng từ 16.900-17.200 đồng/kg lên 17.400-17.800 đồng/kg.
Một trong những yếu tố hỗ trợ là công tác kiểm soát đường nhập lậu bắt đầu phát huy tác dụng. Khi lượng đường không rõ nguồn gốc trên thị trường được hạn chế, tiêu thụ đường sản xuất từ mía trong nước có dấu hiệu cải thiện. Tuy vậy, quy mô nguồn cung vẫn lớn nên giá chưa thể nhanh chóng trở lại mặt bằng của các thị trường lân cận.
Không chỉ chịu sức ép từ đường nhập khẩu và nhập lậu, ngành mía đường còn phải cạnh tranh ngày càng rõ với đường lỏng sirô ngô HFCS. Theo số liệu từ VSSA, riêng tháng 7 Việt Nam nhập khẩu 22.215 tấn HFCS, đưa tổng lượng nhập khẩu từ đầu năm lên 131.416 tấn, tăng lên mức tương đương 105% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp nhập khẩu chủ yếu là các nhà sản xuất nước giải khát - vốn từng là nhóm khách hàng tiêu thụ đáng kể đường tinh luyện trong nước.
Sức ép từ HFCS không phải vấn đề mới. Các số liệu trước đây cũng cho thấy loại đường lỏng này ngày càng được sử dụng trong ngành đồ uống do có lợi thế về giá và đặc tính tạo ngọt.
Giá đường rẻ gây áp lực lên doanh nghiệp và nông dân trồng mía. Ảnh minh họaVSSA dự báo giá đường trong nước trong tháng 8 và tháng 9 có thể tăng nhẹ, song vẫn nhiều khả năng nằm ở nhóm thấp nhất so với các nước trồng mía lớn trong khu vực như Indonesia, Philippines và Trung Quốc.
Với người tiêu dùng, giá đường thấp giúp giảm chi phí đầu vào đối với một số nhóm thực phẩm, đồ uống và hàng tiêu dùng. Nhưng đối với doanh nghiệp mía đường và người trồng mía, tình trạng này lại đặt ra bài toán khó hơn về biên lợi nhuận và khả năng duy trì vùng nguyên liệu.
Đặc biệt, khi giá bán đường thấp nhưng chi phí sản xuất mía không giảm tương ứng, áp lực có thể lan ngược từ nhà máy tới người trồng mía. Vì vậy, bài toán của ngành trong thời gian tới không chỉ là nâng giá đường, mà còn phải kiểm soát hiệu quả nguồn cung, chống đường nhập lậu và mở rộng thị trường tiêu thụ cho đường sản xuất trong nước.
