Tăng trưởng mạnh nhờ yếu tố mùa vụ và nền so sánh thấp
Tăng trưởng tháng 1/2026 chủ yếu đến từ hai yếu tố. Thứ nhất, tháng 1/2025 trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, khiến số ngày sản xuất và giao hàng giảm. Năm nay, Tết rơi vào tháng 2 nên hoạt động xuất khẩu trong tháng 1 diễn ra bình thường hơn.
Thứ hai, nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường tăng để phục vụ mùa lễ hội đầu năm. Xuất khẩu sang ASEAN tăng 47%; Trung Quốc và Hong Kong (Trung Quốc) tăng 34%. Các thị trường lớn khác như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc đều ghi nhận mức tăng từ 24–29%.
Xuất khẩu thủy sản Việt Nam khởi đầu năm 2026 với mức tăng trưởng ấn tượng 30,6% trong tháng 1 - Ảnh minh họa
Xét theo mặt hàng, cá tra tăng 59,2%; mực – bạch tuộc tăng 40,4%; nhóm cá khác tăng 36,9%; tôm tăng 22,1%. Diễn biến này phản ánh sự phục hồi nhu cầu tại nhiều khu vực sau một năm 2025 nhiều biến động.
Trong bức tranh chung, Hoa Kỳ vẫn là thị trường cần theo dõi sát. Tháng 1/2026, xuất khẩu sang Mỹ đạt 128,4 triệu USD, tăng 20,2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu do nền so sánh thấp.
Theo phản ánh từ doanh nghiệp, đơn hàng sang Mỹ có dấu hiệu chững lại do tâm lý thị trường thận trọng trước rào cản kỹ thuật và các yếu tố thuế quan.
Ngành cá ngừ thể hiện rõ xu hướng này: tổng xuất khẩu cá ngừ tháng 1 tăng 13,4%, nhưng riêng thị trường Mỹ lại giảm 5,7%. Nếu tính trên cơ sở số ngày làm việc tương đương giữa hai năm, mức giảm thực tế có thể cao hơn, cho thấy sự dè dặt của nhà nhập khẩu khi chính sách thương mại thay đổi nhanh.
Tháng 2 khó duy trì đà tăng cao
Bước sang tháng 2/2026, xuất khẩu thủy sản nhiều khả năng không giữ được mức tăng trưởng hai chữ số như tháng 1.
Một mặt, kỳ nghỉ Tết Nguyên đán rơi vào tháng 2 làm giảm số ngày sản xuất và giao hàng. Mặt khác, kết quả cuối cùng của thuế chống bán phá giá tôm (POR19) được công bố ngày 17/2 có thể ảnh hưởng đến tâm lý ký kết đơn hàng mới.
Trong kịch bản cơ sở, xuất khẩu tháng 2 có thể tăng nhẹ hoặc tăng ở mức một chữ số so với cùng kỳ, tùy thuộc vào tiến độ giao hàng và phản ứng của thị trường Mỹ sau khi khung thuế 15% được thực thi.
Nếu môi trường chính sách sớm ổn định, tác động tích cực có thể rõ hơn từ quý II. Ngược lại, nếu tiếp tục có điều chỉnh, doanh nghiệp sẽ đối mặt với áp lực chi phí tuân thủ và cạnh tranh gia tăng.
Tổng thể, năm 2026 khởi đầu với tín hiệu phục hồi khả quan, song tăng trưởng chưa đồng đều giữa các thị trường. Trong bối cảnh thị trường Mỹ – một trong những thị trường trọng điểm – bước vào giai đoạn biến động chính sách mạnh, khả năng thích ứng nhanh, kiểm soát tuân thủ và đa dạng hóa thị trường sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt để ngành thủy sản duy trì đà tăng trong các tháng tới.
