Mỹ tăng tốc “đặt chỗ” nguồn cung
Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), khoản đầu tư 15,2 triệu USD sẽ tập trung mở rộng quy mô nuôi, nâng cao chất lượng con giống, tiêu chuẩn sản xuất và năng lực chế biến – xuất khẩu.
Thực tế, vai trò “đầu kéo” của Mỹ đối với cá rô phi Việt Nam đã hình thành trước khi dòng vốn được công bố. Năm 2025, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam tăng 141% so với cùng kỳ, riêng thị trường Mỹ tăng tới 173%. Phi lê cá đông lạnh trở thành nhóm sản phẩm tăng trưởng chủ lực, phản ánh sự phù hợp ngày càng rõ giữa năng lực chế biến trong nước và nhu cầu tiêu thụ tại Mỹ.
Không dừng ở thương mại đơn thuần, sự tham gia của Mỹ còn gắn với hệ thống thức ăn chăn nuôi, tiêu chuẩn kỹ thuật và chế biến sâu. Điều này giúp Việt Nam từng bước củng cố vị thế như một trung tâm cung ứng cá rô phi có tính tiêu chuẩn hóa cao, thay vì chỉ đóng vai trò nguồn bổ sung ngắn hạn. Ở góc độ chiến lược, Mỹ đang từng bước “khóa trước” một phần nguồn cung trung hạn.
Đầu năm 2026, Mỹ công bố kế hoạch đầu tư khoảng 15,2 triệu USD vào ngành cá rô phi Việt Nam trong giai đoạn 5 năm - Ảnh minh họa
Trung Quốc chịu áp lực từ dịch chuyển đơn hàng
Ở chiều ngược lại, sự dịch chuyển nhu cầu của Mỹ sang Việt Nam đang tạo áp lực lên thị trường cá rô phi Trung Quốc.
Trong nhiều năm, chu kỳ giá cá rô phi tại Trung Quốc chủ yếu vận hành theo cung – cầu nội địa. Tuy nhiên, từ năm 2025 đến đầu năm 2026, dù sản lượng thả nuôi giảm và nguồn cung thắt chặt, giá cá vẫn dao động ở vùng thấp, khó phục hồi.
Nguyên nhân quan trọng đến từ yếu tố xuất khẩu. Cá rô phi Trung Quốc hiện chịu mức thuế khoảng 55% khi vào thị trường Mỹ, làm suy giảm đáng kể khả năng cạnh tranh. Khi dòng nhu cầu nhập khẩu của Mỹ chuyển hướng sang Việt Nam, việc Trung Quốc cắt giảm sản lượng không còn tạo ra hiệu ứng đẩy giá mạnh như trước. Chu kỳ giá vì thế trở nên “phẳng” hơn, với biên độ tăng thu hẹp.
Thay đổi không nằm ở quy mô, mà ở dòng nhu cầu mới
Cần lưu ý, Việt Nam chưa thể thay thế hoàn toàn Trung Quốc về tổng thể quy mô sản xuất. Trung Quốc vẫn giữ lợi thế về sản lượng, hệ thống chế biến và độ đa dạng sản phẩm.
Tuy nhiên, điều đang thay đổi không phải là thị phần hiện hữu, mà là dòng chảy của nhu cầu tăng thêm. Các đơn hàng mới có xu hướng nghiêng về Việt Nam, trong khi Trung Quốc đối mặt áp lực giá kéo dài do hạn chế về thuế quan và cạnh tranh.
Trong bối cảnh đó, Mỹ không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn, mà đang trở thành nhân tố định hình lại cấu trúc tăng trưởng của ngành cá rô phi Việt Nam, đồng thời làm suy yếu vai trò dẫn dắt giá của Trung Quốc trong chu kỳ mới.
