Cá he nghệ, còn gọi là cá he vàng, có tên khoa học Barbonymus altus, là loài cá nước ngọt thuộc họ cá chép, phân bố tại khu vực Đông Nam Á. Chúng sinh sống chủ yếu ở sông Mê Kông và bồn địa sông Chao Phraya.
Tại Việt Nam, cá he vàng tập trung nhiều ở khu vực phía Nam, đặc biệt là đồng bằng sông Cửu Long. Loài cá này thường xuất hiện ở các con sông lớn hoặc vùng lầy nước ngọt. Tuy nhiên, với người dân miền Trung và miền Bắc, cá he nghệ vẫn còn khá mới mẻ.
Loại cá này xưa kia ít người biết đến mà nay thành đặc sản nổi tiếng, nhiều người tìm mua
Nhận diện qua sắc vàng và đuôi đỏ
Cá he vàng gây ấn tượng với phần đuôi và kỳ màu đỏ. Khi trưởng thành, không chỉ đuôi và kỳ, mà cả mang và vảy cá cũng ửng vàng, vì thế người dân quen gọi là cá he nghệ. Vảy cá trắng, mịn, mềm; hình dáng có nét tương đồng với cá dảnh.
Một đặc điểm đáng chú ý là cá có nhiều xương nhỏ li ti. Riêng phần bụng gần như không có xương dăm, chỉ có hai dải xương lớn dọc lườn nên dễ tách. Phần thịt từ họng đến hết lườn được xem là ngon nhất vì không có xương nhỏ. Đầu cá tuy nhỏ nhưng béo và bùi.
Trong tự nhiên, cá he nghệ thích ăn cám rang, hột trái ké, dây cứt quạ và lúa rang. Khi nuôi nhốt, nguồn thức ăn thường là cá vụn, cua, ốc, tép hoặc rau muống xắt nhuyễn trộn cùng bột gòn, tấm, cám, vo thành viên nhỏ bằng hòn bi để thả xuống bè.
Loại cá này có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon
Từ cá quê thành đặc sản nhà hàng
Theo người dân địa phương, trước đây cá he nghệ xuất hiện nhiều nhưng ít được chú ý. Thời gian gần đây, loài cá này dần được ưa chuộng, đặc biệt trong giới nội trợ và các nhà hàng, khách sạn. Du khách khi đến miền Tây sông nước cũng tìm thưởng thức như một món đặc sản bản địa.
Cá he nghệ được đánh giá là loại cá ngon, có thể chế biến đa dạng như chiên, nấu canh chua, hấp… Tuy nhiên, món chiên tươi được xem là hấp dẫn nhất.
Người làm cá có thể đánh vảy hoặc để nguyên, chỉ mổ bụng bỏ ruột nhưng giữ lại mỡ và gan. Mỡ cá he khá nhiều, dùng để chiên lại vẫn còn dư. Có người nhét thêm một ít mỡ vào bụng cá trước khi chế biến.
Khi sơ chế, thường chặt bớt phần mỏ nhọn, vạt hai vách mang nhưng vẫn giữ nguyên mang. Cá cần được rửa kỹ nhiều lần vì phần mang có nhiều nhớt; người dân thường dùng muối bọt để làm sạch hoàn toàn.
Cá được để nguyên con, cho vào chảo nóng đã phi hành tỏi thơm. Có thể dùng mỡ heo, mỡ cá vừa làm hoặc dầu ăn. Khi cá chín vàng, món ăn có thể dùng kèm cơm hoặc làm món nhậu đều phù hợp.
Hiện cá he nghệ được bán tại các chợ quê vùng sông nước và siêu thị thủy hải sản với giá khoảng 180.000 đồng/kg. Với khách ở thành phố, giá có thể cao hơn, thậm chí gấp đôi do chi phí đánh bắt và vận chuyển.
