Sáng ngày 6/5, Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam phối hợp Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức Hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, tại khách sạn Melia (Lý Thường Kiệt, Hà Nội).
Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Hoài Nam - Phó Tổng Giám đốc Thường trực HDBank cho biết, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, bài toán vốn cho nền kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi dư địa tín dụng dần thu hẹp, vai trò của ngân hàng thương mại không còn dừng ở việc cung ứng vốn, mà đang chuyển dịch mạnh mẽ sang chức năng kiến tạo năng lực tài chính và dẫn dắt dòng vốn.
Phiên tham luận tại hội thảoÁp lực vốn và “điểm nghẽn” của khu vực tư nhân
Theo phân tích, để đạt mức tăng trưởng GDP khoảng 10%/năm, tín dụng toàn hệ thống cần tăng trưởng 18-20%. Tuy nhiên, trong năm 2026, mức tăng tín dụng dự kiến chỉ quanh 15%, phản ánh giới hạn mang tính cấu trúc của hệ thống tài chính.
Đáng chú ý, quy mô tín dụng/GDP của Việt Nam đã lên tới khoảng 150% - mức cao so với nhiều quốc gia, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới chỉ đạt khoảng 10% GDP. Điều này cho thấy hệ thống ngân hàng vẫn đang “gánh” phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế, từ ngắn hạn đến dài hạn.
Trong khi đó, khu vực kinh tế tư nhân chiếm tới 97% số lượng doanh nghiệp và đóng góp hơn 50% GDP lại đang đối mặt với khoảng trống tài chính lớn, đặc biệt ở nguồn vốn trung và dài hạn.
Áp lực này càng gia tăng khi nền kinh tế bước vào chu kỳ đầu tư mới với các động lực lớn như hạ tầng quy mô lớn, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh - những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn dài hạn khổng lồ.
Trong nhiều năm, tăng trưởng kinh tế Việt Nam dựa đáng kể vào mở rộng tín dụng. Tuy nhiên, cách tiếp cận này đang dần chạm ngưỡng.
Các yêu cầu về an toàn vốn theo chuẩn quốc tế (Basel II, III), áp lực thanh khoản do mất cân đối kỳ hạn (huy động ngắn hạn - cho vay dài hạn) và việc siết chặt các chỉ tiêu an toàn từ cơ quan quản lý đang khiến không gian tín dụng truyền thống ngày càng thu hẹp.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết: ngân hàng thương mại phải thay đổi vai trò, từ “bơm vốn” sang “dẫn dắt dòng vốn”.
Ba trụ cột chuyển dịch vai trò ngân hàng
Sự chuyển dịch vai trò của ngân hàng thương mại được thể hiện rõ qua ba trụ cột chính.
Thứ nhất, định hướng dòng vốn theo chất lượng tăng trưởng. Ngân hàng không chỉ cấp vốn mà còn lựa chọn, dẫn dắt dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên như tài chính xanh, kinh tế số, chuỗi cung ứng, qua đó góp phần nâng cao năng suất và chuẩn hóa hoạt động sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế.
Thứ hai, nâng chuẩn doanh nghiệp. Thông qua yêu cầu minh bạch tài chính, áp dụng các chuẩn mực ESG và cải thiện quản trị, ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực, từ đó đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý hơn.
Thứ ba, kết nối nguồn vốn dài hạn. Trong bối cảnh nhu cầu vốn vượt xa khả năng cung ứng của hệ thống ngân hàng, các ngân hàng thương mại đóng vai trò cầu nối với thị trường vốn và các định chế tài chính quốc tế, thông qua phát hành trái phiếu, vay hợp vốn và thu hút dòng vốn ngoại.
Thực tiễn triển khai: Từ khoản vay đơn lẻ đến giải pháp chuỗi giá trị
Thực tế cho thấy, một số ngân hàng đã bắt đầu hiện thực hóa vai trò mới này bằng cách chuyển từ cấp tín dụng đơn lẻ sang thiết kế giải pháp tài chính theo chuỗi giá trị.
Tại HDBank, sự chuyển dịch vai trò nói trên đã được cụ thể hóa thông qua việc thiết kế các giải pháp tài chính bám sát chu kỳ kinh doanh, dòng tiền và đặc thù từng ngành hàng, thay vì tiếp cận theo từng khoản vay riêng lẻ.
Cách tiếp cận này bám sát dòng tiền và chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp, giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời kiểm soát rủi ro tốt hơn.
Việc cung cấp các gói tín dụng chuyên biệt cho từng ngành – từ SME, xây dựng, logistics đến bán lẻ hay y tế cho thấy ngân hàng không chỉ “cho vay”, mà đang tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái vận hành của doanh nghiệp.
Trong giai đoạn phát triển mới, khi mục tiêu tăng trưởng không chỉ là tốc độ mà còn là chất lượng và tính bền vững, vai trò của ngân hàng thương mại đang được định nghĩa lại. Từ chỗ là “kênh dẫn vốn”, ngân hàng đang trở thành “nhà kiến tạo năng lực tài chính” không chỉ cung cấp nguồn lực, mà còn định hình cách dòng vốn được sử dụng, nâng chuẩn doanh nghiệp và kết nối nền kinh tế với các nguồn lực toàn cầu. Đây chính là yếu tố then chốt để khu vực kinh tế tư nhân - động lực tăng trưởng quan trọng nhất của nền kinh tế có thể phát triển mạnh mẽ, bền vững và hội nhập sâu rộng trong giai đoạn tới.
