Theo các chuyên gia, chỉ xóa tiền nợ là chưa đủ, mà cần giải quyết từ gốc, đó là xóa bớt thủ tục để thúc đẩy nhanh việc làm sạch mã số thuế - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Bộ trưởng Bộ Tài chính được Thủ tướng ủy quyền ký tờ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự án nghị quyết, phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo, giải trình với Quốc hội.
Làm sao để doanh nghiệp không còn e ngại thủ tục đóng mã số thuế
Theo đó Chính phủ giao Bộ Tài chính hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội xem xét xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp theo điều kiện, gỡ vướng đóng mã số thuế cho người đã ngừng kinh doanh.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Tr.T.Th. (Cầu Giấy - Hà Nội) cho biết rất mong chính sách xóa nợ lệ phí môn bài và tháo gỡ vướng mắc để có thể đóng mã số thuế, giải thể doanh nghiệp.
Thực tế, doanh nghiệp của bà đã ngừng hoạt động từ năm 2018, nhưng đến nay chưa hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.
Bà kể tháng 10 vừa rồi đã làm việc với Thuế cơ sở 5 của Thuế Hà Nội. Tuy nhiên để đóng được mã số thuế, ngoài khoản tiền phải nộp, việc hoàn thiện sổ sách, chứng từ cũng rất phức tạp.
"Máy tính thì hỏng, sổ sách cũng không còn đầy đủ. Trong khi doanh thu không phát sinh, hóa đơn cũng không xuất 5-7 năm nay.
Trong khi đó tiền lệ phí môn bài và phạt chậm nộp tờ khai tổng cộng lên tới hơn 40 triệu đồng. Tôi rất mong có cơ chế xem xét xử lý khoản lệ phí này và tiền chậm nộp tờ khai, để sớm đóng mã số thuế và giải thể doanh nghiệp" - bà Th. nói.
Cùng chờ được tháo gỡ, ông Tr.D.Tr. (Hà Nội) cho biết bị mạo danh đứng tên chủ hộ kinh doanh quán ăn sáng ở Hà Tĩnh từ năm 2022 mà không hề hay biết. Đến tháng 4-2026, khi vào tra cứu thông tin quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025, ông mới phát hiện sự việc.
Vì bị mạo danh mà ông đã bị cấm xuất cảnh và bị nợ thuế.
"Tôi đã phản ánh với cơ quan thuế trên eTax về việc này đã 2 tháng nay, nhưng vẫn chưa được tháo gỡ. Gần đây, tôi được biết Bộ Tài chính đề xuất Quốc hội về chính sách đặc thù để tháo gỡ cho người nộp thuế, trong đó có những trường hợp bị mạo danh như tôi. Tôi rất mong sớm có cơ chế xử lý để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân" - ông Tr. mong mỏi.
Tương tự, chị H. (TP.HCM) có căn hộ muốn cho thuê nên đã đến cơ quan thuế để đăng ký thuế. Tuy nhiên sau khi kiểm tra trên hệ thống, cơ quan thuế cho biết chị có một mã số thuế lập ra từ hơn 10 năm trước đang bị treo ở trạng thái 03 (người nộp thuế đã ngừng hoạt động thực tế nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và yêu cầu chị phải lấy giấy xác nhận của quản lý tòa nhà chung cư hoặc của công an khu vực về việc có cho thuê nhà từ năm 2015 đến nay hay không thì mới giải quyết.
Nếu có cho thuê nhà thì chị sẽ bị truy thu thuế trong hơn 10 năm và các nghĩa vụ khác, xong mới được gỡ trạng thái 03. Chị cũng được yêu cầu nộp giấy đăng ký kinh doanh, nhưng chị H. chưa bao giờ ký văn bản đăng ký kinh doanh, chưa lên bất cứ cơ quan nào để đăng ký.
Chị H. cũng tìm đến ban quản lý tòa nhà để xin giấy xác nhận, nhưng bị từ chối vì "không có chức năng, nhiệm vụ xác nhận về việc có cho thuê nhà hay không", khiến chị H. bị "mắc kẹt", muốn cho thuê nhà nhưng không đăng ký thuế được vì không gỡ được trạng thái 03.
Xóa nợ để gỡ vướng, cần làm rõ khoản nào được xóa
Vừa qua Bộ Tài chính đã đề xuất xóa nợ khoảng 1.450 tỉ đồng lệ phí môn bài cho 764.000 doanh nghiệp ngưng hoạt động nhiều năm - Ảnh: LÊ THANH - AI
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Vũ Thị Bình - Giám đốc Công ty TNHH tư vấn và đào tạo quản trị doanh nghiệp Bình Vũ - cho biết khá đồng tình với đề xuất xử lý nợ lệ phí môn bài đối với doanh nghiệp có mã số thuế ở trạng thái 03, 06.
Bởi trong thực tế có rất nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu, không còn phát sinh sản xuất kinh doanh, nhưng vẫn còn treo mã số thuế và nghĩa vụ lệ phí môn bài qua nhiều năm cùng với tiền chậm nộp. Trong khi theo nghị quyết 198/2025/QH15, thì từ năm 2026 lệ phí môn bài đã được miễn hoàn toàn.
Việc tiếp tục duy trì các khoản nợ rất nhỏ, cộng thêm tiền chậm nộp qua nhiều năm, đôi khi không còn nhiều ý nghĩa về mặt quản lý nhưng lại làm hệ thống dữ liệu thuế thêm "nặng". Bên cạnh đó, điều này cũng tạo thêm áp lực cho người nộp thuế khi họ muốn đi làm sạch mã số thuế.
"Nếu chính sách này sớm được Quốc hội xem xét thông qua, tôi cho rằng ngoài việc giúp cơ quan thuế làm sạch dữ liệu, giảm số lượng mã số thuế tồn đọng, thì còn tạo điều kiện để những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thực tế có động lực và có thể hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế" - Bà Bình nhận định.
Tuy nhiên bà Bình khuyến nghị tiêu chí áp dụng phải thật rõ. Không nên hiểu rằng cứ doanh nghiệp ở trạng thái 03 hoặc 06 là mặc nhiên được xóa mọi nghĩa vụ. Cần phân biệt rõ doanh nghiệp thực sự đã ngừng hoạt động, không còn phát sinh kinh doanh, không có dấu hiệu trốn thuế, gian lận hay cố tình bỏ địa chỉ để né tránh nghĩa vụ. Vì vậy đây là một chính sách hợp lý khi mục tiêu xử lý là "Nợ tồn tại trên hệ thống nhưng không còn giá trị quản lý thực tế", nhưng cần có điều kiện, phạm vi, tiêu chí và cách áp dụng minh bạch.
Ngoài ra, cũng theo bà Bình, nếu chỉ xóa lệ phí môn bài thì cũng cần truyền thông thật rõ để tránh người nộp thuế hiểu nhầm rằng các khoản thuế, tiền phạt hoặc nghĩa vụ khác cũng được xóa theo. Các khoản đó sẽ có những quy định/chính sách riêng phù hợp.
Cần giải quyết từ gốc để 'làm sạch' 2,5 triệu mã số thuế
Quy trình giải thể đơn giản hơn cho doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh 10 năm theo đề xuất của Bộ Tài Chính - Đồ họa: ÁNH HỒNG - AI
Ông Nguyễn Văn Được - Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín - cho rằng quy định này nếu đi vào thực tiễn sẽ giúp nhóm người nộp thuế ở trạng thái thuế 03, 06 giảm áp lực tài chính, từ đó có thêm động lực để hoàn thành các thủ tục giải thể doanh nghiệp.
Tuy nhiên ông Được cho rằng chỉ xóa tiền nợ là chưa đủ, mà cần giải quyết từ gốc đó là "xóa" bớt thủ tục. Như thống kê của Bộ Tài chính, một doanh nghiệp sau 10 năm không hoạt động thì số hồ sơ khai thuế tối thiểu phải bổ sung có thể bao gồm khoảng 40 hồ sơ khai thuế VAT và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Trường hợp doanh nghiệp ngừng hoạt động 15 năm, 20 năm thì số hồ sơ phải kê khai còn nhiều hơn.
Chưa kể doanh nghiệp còn phải thực hiện thủ tục như mở lại mã số thuế, thuê chữ ký số, thuê kế toán, thực hiện nộp lại các hồ sơ khai thuế, tờ khai thuế, nộp báo cáo tài chính và đồng thời, cơ quan thuế ghi bộ các khoản nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp, tiền phạt, sau đó lại tiếp tục thực hiện xóa các loại phí, tiền nộp chậm này.
Đây chính là những rào cản khiến cho người nộp thuế dễ nản mà "bỏ trôi" từ năm này qua năm khác.
Để đảm bảo tính khả thi của nghị quyết và để đạt được mục tiêu đóng 2,5 triệu mã số thuế, ông Nguyễn Văn Được đề xuất cơ quan quản lý có thể cân nhắc cho phép các doanh nghiệp ở trạng thái 06 (gần 1,9 triệu doanh nghiệp và hộ kinh doanh) được hồi tố việc nộp văn bản đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế, đồng thời được phép thông báo kèm theo các quyết định giải thể kể từ thời điểm cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp không hoạt động tại trụ sở.
"Quốc hội cần sửa đổi Luật Quản lý thuế và Luật Doanh nghiệp, cho phép doanh nghiệp nộp hồ sơ và thông báo các quyết định giải thể tại thời điểm hiện tại nhưng có hiệu lực hồi tố từ thời điểm người nộp thuế bị cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại trụ sở nếu người nộp thuế có nhu cầu được giải thể.
Với phương án này, người nộp thuế sẽ không phải thực hiện hồ sơ khai thuế, tờ khai thuế, cơ quan thuế cũng không phải ghi nhận các khoản tiền thuế, lệ phí môn bài và tiền chậm nộp. Có như vậy mới có thể đẩy nhanh được tiến độ làm sạch mã số thuế", ông Nguyễn Văn Được kiến nghị.
