Trong giai đoạn mới, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số mỗi năm, chính vì vậy, việc huy động vốn qua thị trường chứng khoán đang trở thành một trong những trọng tâm chính.
Trong khi đó, chỉ còn hơn một tháng nữa là đến ngày thị trường chứng khoán Việt Nam được công bố nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi thứ cấp của FTSE Russell.
Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý cũng đã xác định những tháng cuối năm 2026 sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường chứng khoán theo hướng hiện đại, minh bạch và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, trong đó có việc nâng cao chất lượng nguồn cung và cầu cho thị trường.
Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, Ông Lu Hui Hung, Tổng Giám đốc, Công ty CP Quản lý Quỹ Phú Hưng (PHFM) cho biết, nhà đầu tư cá nhân nên trang bị kiến thức nền tảng và có thể phải mất nhiều năm để tích lũy kinh nghiệm cũng như xây dựng một tâm lý đầu tư vững chắc.
Việc Việt Nam sẽ chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, trong bối cảnh nền kinh tế đang tăng trưởng tích cực, đã làm thay đổi cách nhìn nhận của nhà đầu tư nước ngoài về Việt Nam như thế nào hiện nay, thưa ông?
Ông Lu Hui Hung: Theo tôi, việc nâng hạng đã chính thức xác nhận với cộng đồng tài chính quốc tế rằng thị trường Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về sự minh bạch, chất lượng cơ sở hạ tầng và khả năng tiếp cận vốn. Đây là sự khác biệt cốt lõi so với trước đây, khi Việt Nam thường bị đánh giá là thị trường có nhiều rào cản kỹ thuật. Điều này giúp chuyển đổi nhận thức của thị trường từ vùng cận biên sang một khu vực sầm uất hơn với khả năng tiếp cận vốn cải thiện rõ rệt.
Việc nâng hạng cũng kéo theo kỳ vọng mạnh mẽ về sự cải thiện về thanh khoản và tính minh bạch. Dòng vốn mới được kỳ vọng sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao năng lực quản trị và chuẩn hóa báo cáo tài chính theo thông lệ quốc tế.
Còn về tiềm năng tăng trưởng, việc lọt vào các rổ chỉ số thị trường mới nổi đồng nghĩa với việc các quỹ bắt buộc phải giải ngân theo cơ cấu chỉ số để đảm bảo hiệu suất bám sát chỉ số. Ước tính dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF có thể đạt khoảng 1,7 tỷ USD. Quan trọng hơn, các quỹ chủ động với quy mô lớn hơn nhiều (gấp 5 - 7 lần) cũng sẽ bắt đầu xem xét phân bổ vốn, với tiềm năng lên tới 5 - 8 tỷ USD, thậm chí cao hơn trong các kịch bản tích cực. Nhìn chung, chúng tôi dự báo dòng vốn có thể từ 4 - 6 tỷ USD cho giai đoạn đầu.
Một số thị trường như Qatar, UAE, Kuwait cho thấy trong vòng ba năm sau nâng hạng, hầu hết đều ghi nhận mức tăng trưởng từ 20 - 50%. Tất nhiên, đây là yếu tố hỗ trợ tăng trưởng cho thị trường, còn diễn biến thị trường vẫn phụ thuộc vào các yếu tố nền tảng như tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và định giá.
Để thị trường tăng trưởng bền vững cần có những dòng vốn chất lượng và dài hạn, cơ quan quản lý cũng đã đưa ra lộ trình phát triển nguồn cầu là các nhà đầu tư tổ chức. Vậy theo ông, hiện nay bức tranh nhà đầu tư tổ chức tại Việt Nam đang ở mức độ như thế nào?
Ông Lu Hui Hung: Nhìn chung, cơ cấu nhà đầu tư tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển, với sự áp đảo của nhà đầu tư cá nhân. Số lượng tài khoản của nhà đầu tư tổ chức là khoảng 20.000 tài khoản, con số này không đáng kể so với gần 13,6 triệu tài khoản của nhà đầu tư cá nhân. Xét về giá trị giao dịch, hơn một nửa giá trị giao dịch năm 2025 đến từ các nhà đầu tư cá nhân. Việc nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng áp đảo, sẽ khiến thị trường dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông và thiếu tính ổn định dài hạn.
Điều này trái ngược hoàn toàn với cơ cấu của các thị trường phát triển, nơi các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm đóng vai trò chủ chốt, cung cấp nguồn vốn ổn định và dài hạn. Tại đây, tỷ trọng giao dịch của các nhà đầu tư tổ chức luôn áp đảo ở mức trên 75%.
Vậy làm thế nào để Việt Nam sớm thu hút dòng vốn chất lượng này, khi chỉ còn hơn một tháng nữa là chính thức được nâng hạng? Còn hiện tại nhà đầu tư nước ngoài vẫn đang bán ròng?
Ông Lu Hui Hung: Nửa đầu năm 2026, tình hình chiến sự dai dẳng tại Trung Đông đã khiến giá dầu thô có lúc vọt lên sát 120 USD/thùng, dẫn đến tình hình lạm phát do chi phí đẩy. Căng thẳng địa chính trị và các bất định về chính sách thuế quan trên thế giới đã gây tác động lên tăng trưởng kinh tế và thương mại toàn cầu.
Điều này dẫn đến việc dòng vốn ngoại sẽ ngại rót tiền vào các thị trường mới nổi như Việt Nam.
Nguyên nhân thứ hai đến từ cơn sốt AI đang hút vốn cực mạnh ở thị trường phát triển. Trong khi chúng ta đang bàn về nâng hạng, thì ở phía bên kia địa cầu, một cơn sốt đầu tư khổng lồ đang diễn ra. Nhìn chung, nhóm cổ phiếu bán dẫn và công nghệ tại các thị trường phát triển đang outperform với biên độ rất lớn. Một bên là Nvidia, TSMC, Samsung - những cái tên đang tăng phi mã, có tiềm năng tăng trưởng lợi nhuận hấp dẫn và gắn liền trực tiếp với xu hướng AI.
Bên kia là thị trường Việt Nam, dù kinh tế tăng trưởng tốt, dù sắp được nâng hạng, nhưng các doanh nghiệp đầu ngành của chúng ta chủ yếu vẫn là ngân hàng, bất động sản, hàng tiêu dùng. Câu chuyện hấp dẫn, nhưng chưa thể cạnh tranh về độ nóng trong ngắn hạn.
Vậy Việt Nam cần làm gì thêm để thu hút dòng vốn chất lượng? Sau khi thị trường được nâng hạng, chúng ta cần phải tiếp tục hoàn thiện các chuẩn mực công bố thông tin, tăng cường sự minh bạch trên thị trường, bảo đảm quyền lợi, công bằng cho cổ đông nhất là cổ đông nhỏ lẻ, đồng thời tạo điều kiện, khuyến khích các công ty lên sàn IPO để có thêm sự đa dạng trong hàng hóa, tăng thêm tính hấp dẫn cho thị trường.
Nhắc đến các nhà đầu tư cá nhân, hiện đang chiếm phần lớn giao dịch trên thị trường hiện nay, ông đánh giá việc thay đổi thói quen tự giao dịch mua bán của nhà đầu tư các nhân liệu có dễ dàng?
Ông Lu Hui Hung: Nếu là nhà đầu tư cá nhân thiếu kinh nghiệm thì khi vừa bắt đầu vào thị trường hoặc không có thời gian theo dõi sát các diễn biến thường sẽ thua lỗ chủ yếu do không đủ khả năng kiểm soát rủi ro và cảm xúc (các hiện tượng như FOMO, cắt lỗ sớm…). Ngay cả đối với các thị trường với các cơ chế bảo vệ nhà đầu tư chặt chẽ, phổ biến kiến thức từ sớm như Mỹ, vẫn rất khó để nhà đầu tư có thể có một kết quả dài hạn tốt. Một nghiên cứu của Dalbar Inc. tại Mỹ đã chỉ ra nhà đầu tư nhỏ lẻ trung bình sẽ có mức sinh lời thua chỉ số S&P 500 đến hơn 6% hàng năm trong khoảng 20 năm, chủ yếu do bán hoảng loạn và bỏ lỡ các đoạn hồi phục.
Theo tôi, nhà đầu tư cá nhân nên trang bị kiến thức nền tảng thật chắc cho mình và có thể phải mất nhiều năm để tích lũy kinh nghiệm cũng như xây dựng một tâm lý đầu tư vững chắc. Nếu cảm thấy công sức bỏ ra là quá nhiều và không đủ thời gian để theo dõi, nhà đầu tư có thể tìm đến với các quỹ đầu tư, nhà quản lý chuyên nghiệp - những người mang tính chuyên môn hóa trong việc đầu tư.
Còn về mặt vĩ mô, trong giai đoạn tới, Việt Nam đặt mục tiêu sẽ tăng trưởng hai con số, theo ông, mục tiêu này có thể đạt được không trong bối cảnh hiện nay?
Ông Lu Hui Hung: Theo tôi, mục tiêu tăng trưởng hai con số là một mục tiêu rất tham vọng, nhưng không phải là không có cơ sở. Vấn đề nằm ở chỗ: nếu chỉ dựa vào mô hình tăng trưởng cũ, tức là cạnh tranh chi phí thấp, phục thuộc nhiều vào vốn FDI, và tín dụng cho thị trường bất động sản thì rất khó để duy trì mức tăng trưởng 10% trong nhiều năm. Nhưng nếu Việt Nam thực sự đẩy nhanh cải cách thể chế, giải ngân đầu tư công, nâng năng suất lao động, phát triển khu vực tư nhân và chuyển dịch sang các ngành có giá trị gia tăng cao hơn, thì mục tiêu này có thể đạt được.
Về thuận lợi, Việt Nam vẫn có nhiều nền tảng tốt. Thứ nhất là vị thế trong chuỗi cung ứng khu vực ngày càng rõ hơn khi các doanh nghiệp toàn cầu tiếp tục xu hướng đa dạng hóa sản xuất khỏi Trung Quốc. Thứ hai là dư địa đầu tư công còn lớn, nhất là các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng, logistics. Thứ ba là tầng lớp trung lưu, tiêu dùng nội địa và quá trình đô thị hóa vẫn còn dư địa tăng trưởng. Ngoài ra, nếu các cải cách về thủ tục hành chính, thị trường vốn, bất động sản và khu vực tư nhân được tháo gỡ nhanh, Việt Nam có thể tạo ra một mô hình tăng trưởng mới dựa nhiều hơn vào năng suất thay vì chỉ dựa vào mở rộng vốn và lao động.
Tuy nhiên, thách thức cũng lớn. Trước hết, Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao, với tỷ lệ thương mại/GDP gần 170%, nên nhạy với biến động vĩ mô thế giới. Thứ hai, động lực tăng trưởng truyền thống đang giảm dần: chi phí lao động giá rẻ không còn là lợi thế bền vững, dân số bắt đầu già hóa, năng suất lao động vẫn cần cải thiện mạnh. Thứ ba là các điểm nghẽn trong nước như thị trường bất động sản hay nợ xấu tiềm ẩn…
Vì vậy, quan điểm của tôi là mục tiêu tăng trưởng hai con số có thể đạt được trong điều kiện thuận lợi như hiện nay, nhưng không nên xem là kịch bản cơ sở dễ dàng. Đây nên được hiểu là một mục tiêu dẫn dắt cải cách, buộc nền kinh tế phải chuyển sang mô hình tăng trưởng chất lượng hơn.
Trong bối cảnh nền kinh tế phát triển, thị trường chứng khoán tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí nâng hạng ở bậc cao hơn, như vậy bên cạnh nguồn cung và môi trường đầu tư cải thiện, việc phát triển nguồn cầu sẽ góp phần quan trọng như nào vào sự tăng trưởng của thị trường và nền kinh tế?
Ông Lu Hui Hung: Theo tôi, việc phát triển nguồn cầu dài hạn, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức, quỹ mở, ETF, quỹ hưu trí, bảo hiểm, nhà đầu tư nước ngoài và các giải pháp quản lý tài sản chuyên nghiệp, sẽ giúp thị trường đi vào chiều sâu hơn. Vai trò của nguồn cầu có thể nhìn ở ba khía cạnh.
Thứ nhất, nguồn cầu ổn định giúp thị trường giảm tính đầu cơ và giảm biến động quá mức. Khi có nhiều dòng vốn dài hạn, quyết định đầu tư thường dựa trên phân tích cơ bản, quản trị rủi ro và triển vọng doanh nghiệp, thay vì chỉ chạy theo tin tức ngắn hạn.
Thứ hai, nguồn cầu tổ chức giúp cải thiện chất lượng định giá. Doanh nghiệp tốt, minh bạch, có quản trị tốt sẽ được thị trường trả mức định giá hợp lý hơn; ngược lại, doanh nghiệp kém minh bạch sẽ chịu áp lực cải thiện.
Thứ ba, nguồn cầu dài hạn giúp thị trường chứng khoán thực hiện tốt hơn vai trò huy động vốn cho nền kinh tế, giảm phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng.
Với Việt Nam, tôi cho rằng phát triển nguồn cầu không chỉ là câu chuyện của thị trường chứng khoán, mà còn là câu chuyện của nền kinh tế . Khi người dân có thêm kênh đầu tư thông qua quỹ mở, quỹ ETF, sản phẩm hưu trí tự nguyện hoặc quản lý tài sản, dòng tiền nhàn rỗi trong xã hội sẽ được phân bổ hiệu quả hơn vào doanh nghiệp và các ngành sản xuất kinh doanh.
Điều này giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn trung và dài hạn, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng thời giúp người dân tham gia vào quá trình tăng trưởng đó một cách bài bản hơn.
Đối với Công ty Quản lý Quỹ Phú Hưng, chúng tôi cũng đang nỗ lực đóng góp vào quá trình phát triển nguồn cầu này. Trọng tâm là xây dựng các giải pháp đầu tư chuyên nghiệp, minh bạch và dễ tiếp cận hơn cho nhà đầu tư. Chẳng hạn, chúng tôi hiện quản lý Quỹ đầu tư Chọn lọc Phú Hưng Việt Nam, quỹ mở đầu tiên của PHFM, chính thức hoạt động từ tháng 11/2022, với chiến lược đầu tư vào danh mục chứng khoán được lựa chọn dựa trên các tiêu chí tăng trưởng và phù hợp với mục tiêu tích lũy tài sản dài hạn.
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đang mở rộng kênh phân phối và ứng dụng công nghệ để nhà đầu tư tiếp cận sản phẩm quỹ thuận tiện hơn, với sự hợp tác chiến lược với Mirae Asset Việt Nam, nhà đầu tư có thể giao dịch, theo dõi và quản lý danh mục trên một ứng dụng, với mức đầu tư tối thiểu từ 100.000 đồng, phù hợp với cả nhà đầu tư mới và các chiến lược tích lũy dài hạn.
Chúng tôi cũng có ứng dụng PHFM Mobile hỗ trợ mở tài khoản, đặt lệnh mua bán, chuyển đổi và quản lý tài sản, giúp trải nghiệm đầu tư quỹ trở nên thuận tiện hơn. Gần đây, chúng tôi cũng phát triển thêm ETF PHFM VNSHINE theo hướng smart beta, nhằm mang đến một lựa chọn đầu tư dựa trên sức khỏe tài chính thực chất của doanh nghiệp. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển sản phẩm đầu tư thụ động và bán chủ động trên thế giới, đồng thời góp phần đa dạng hóa sản phẩm cho thị trường Việt Nam.
