Hải Nam, tỉnh đảo cực Nam của Trung Quốc tái khẳng định mục tiêu chấm dứt việc bán các dòng xe thuần chạy bằng xăng và diesel từ năm 2030. Thông tin này được nhắc lại trong Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 (giai đoạn 2026–2030) của tỉnh, công bố đầu tháng 7. Thực tế, mục tiêu này không phải là quyết định mới mà đã được chính quyền tỉnh đưa ra từ năm 2019 và tiếp tục tái khẳng định trong quy hoạch năm 2022 trước khi được đưa vào kế hoạch phát triển giai đoạn mới.
Theo quy hoạch, từ năm 2030, các mẫu xe thuần sử dụng động cơ đốt trong sẽ không còn được phép bán mới tại Hải Nam. Tuy nhiên, những xe xăng và diesel đã đăng ký trước thời điểm này vẫn được kiểm định và lưu hành bình thường theo quy định hiện hành. Trong khi đó, các dòng xe hybrid vẫn tiếp tục được phép phân phối trên thị trường.
Hải Nam có nhiều lợi thế để chuyển sang xe điện
Việc Hải Nam trở thành địa phương tiên phong không phải ngẫu nhiên. Với diện tích không quá lớn, địa hình chủ yếu là đảo và khí hậu nhiệt đới ấm áp quanh năm, tỉnh này được đánh giá là có điều kiện thuận lợi để phát triển xe điện.
Nhiệt độ ổn định giúp hạn chế hiện tượng suy giảm hiệu suất pin do thời tiết lạnh – một trong những yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến phạm vi hoạt động của xe điện tại nhiều khu vực khác. Đồng thời, khoảng cách di chuyển trên đảo không quá lớn cũng góp phần giảm áp lực về quãng đường vận hành và nhu cầu sạc.
Đảo Hải Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để "khai tử" xe xăng dầu. Ảnh minh họaSong song với điều kiện tự nhiên, Hải Nam đã đầu tư mạnh vào hạ tầng phục vụ xe điện. Đến tháng 8/2025, địa phương này có hơn 230.000 trụ sạc và gần 4.900 trạm sạc, với tỷ lệ khoảng 2,1 xe trên mỗi trụ sạc. Hệ thống sạc đã phủ kín các khu dịch vụ trên đường cao tốc cũng như các xã, thị trấn trên toàn tỉnh.
Nhờ đó, tốc độ phổ cập xe năng lượng mới (NEV) tại Hải Nam thuộc nhóm cao nhất Trung Quốc. Năm 2025, nhóm phương tiện này chiếm 62,9% số xe tăng thêm. Đến tháng 4/2026, tỷ lệ xe năng lượng mới trong tổng doanh số bán ô tô tại tỉnh đạt 74,5% – mức cao nhất cả nước. Theo quy hoạch mới, tỷ lệ xe năng lượng mới trong tổng lượng ô tô lưu hành tại Hải Nam sẽ tăng từ 23,75% năm 2025 lên khoảng 45% vào năm 2030.
Thay đổi cách thu phí giao thông
Quá trình điện hóa phương tiện cũng đặt ra bài toán mới về nguồn thu cho hạ tầng giao thông. Từ năm 1994, Hải Nam đã áp dụng mô hình đặc biệt khi gộp phí bảo trì đường bộ, phí cầu đường và một số khoản phí vận tải vào phụ phí nhiên liệu. Khoản phụ thu này hiện được tính 1,05 nhân dân tệ trên mỗi lít nhiên liệu bán ra, đổi lại toàn bộ các trạm thu phí đường bộ trên đảo đã được dỡ bỏ.
Tuy nhiên, khi số lượng xe điện tăng nhanh, nguồn thu từ phụ phí nhiên liệu sẽ giảm đáng kể vì nhóm phương tiện này không sử dụng xăng hoặc diesel. Do đó, chính quyền Hải Nam đang nghiên cứu cơ chế thu phí theo quãng đường sử dụng thay cho hình thức thu qua nhiên liệu. Mô hình dự kiến sử dụng hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu để xác định hành trình, tính toán số kilomet xe di chuyển kết hợp với các yếu tố như trọng lượng phương tiện nhằm xác định mức phí, sau đó thực hiện thanh toán trực tuyến.
Cấm xe xăng, Hải Nam cũng sẽ thay đổi cách thu phí giao thông. Ảnh minh họaMô hình thu phí theo hành trình này đã được thử nghiệm trên một tuyến đường vành đai tại thành phố Trường Trị, tỉnh Sơn Tây. Từ năm 2023, Hải Nam cũng đã phân bổ hơn 40 triệu nhân dân tệ từ nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản trung ương để triển khai dự án thu phí tự động theo hành trình, cho thấy địa phương đang chuẩn bị nền tảng hạ tầng song song với quá trình chuyển đổi sang xe điện.
Việc Hải Nam kiên định với mục tiêu dừng bán xe thuần xăng và diesel từ năm 2030 được xem là phép thử quan trọng đối với chiến lược điện hóa giao thông của Trung Quốc. Nếu thành công, mô hình này nhiều khả năng sẽ trở thành kinh nghiệm tham khảo cho các địa phương khác trong quá trình giảm phát thải và thúc đẩy sử dụng phương tiện năng lượng mới.
