Giáo sư Tiến sĩ (GS.TS) Lê Anh Vinh là nhà toán học, chuyên gia giáo dục uy tín, hiện giữ chức Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.
GS.TS Lê Anh Vinh nhận bằng Tiến sĩ Toán học tại Đại học Harvard khi 27 tuổi. Ông cũng được biết đến là Giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2020. Ảnh: Tổng hợpÔng từng là học sinh chuyên Toán Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên, giành Huy chương Bạc tại Olympic Toán quốc tế năm 2001, tốt nghiệp thủ khoa tại Đại học New South Wales và nhận bằng Tiến sĩ Toán học tại Đại học Harvard khi 27 tuổi.
Năm 2020, ông được phong hàm Giáo sư, trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam thời điểm đó.
Với nền tảng học thuật quốc tế, GS.TS Lê Anh Vinh có nhiều đóng góp trong phát triển giáo dục STEM và nghiên cứu khoa học giáo dục. Gần đây, khi chia sẻ về chủ đề “AI trong giáo dục Việt Nam”, ông đưa ra cái nhìn tổng quan về xu hướng phát triển cũng như tác động của trí tuệ nhân tạo đối với hệ thống giáo dục.
Đưa AI vào trường phổ thông là xu thế tất yếu
Theo ông, việc đưa AI vào trường phổ thông là xu thế tất yếu khi công nghệ ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống. Học sinh hiện nay lớn lên trong môi trường số, tiếp xúc với AI từ sớm, do đó cần được trang bị hiểu biết về công nghệ này ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
GS Lê Anh Vinh nhấn mạnh, năng lực hiểu biết về AI (AI literacy) đang trở thành yêu cầu thiết yếu đối với mỗi công dân trong thời đại số. Nếu việc giảng dạy AI bị trì hoãn, học sinh sẽ rơi vào thế bị động trong quá trình tiếp cận và làm chủ công nghệ.
Bên cạnh đó, sự phát triển của AI cũng đặt ra yêu cầu phải thay đổi phương pháp dạy học truyền thống. Nếu giáo viên vẫn duy trì cách giao bài, kiểm tra và tổ chức lớp học theo mô hình cũ, những hạn chế sẽ bộc lộ rõ hơn trong bối cảnh công nghệ hỗ trợ ngày càng mạnh mẽ.
Ông lưu ý, AI không phải là giải pháp cho mọi vấn đề. Việc chỉ sử dụng AI để soạn giáo án, ra đề hay chấm bài nhanh hơn chưa thể coi là đổi mới giáo dục.
Theo GS Lê Anh Vinh, giá trị cốt lõi của AI nằm ở khả năng hỗ trợ học tập cá nhân hóa, cung cấp phản hồi tức thì và đóng vai trò như một “gia sư” giúp người học nâng cao năng lực tự học. Đồng thời, việc đưa AI vào giáo dục cũng nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai, khi công nghệ này trở thành nền tảng của nhiều ngành nghề.
Vai trò của giáo viên trong bối cảnh AI phát triển
Dẫn kết quả khảo sát đầu năm 2024 với hơn 11.000 học sinh THCS trên cả nước, ông cho biết gần 90% học sinh đã biết đến AI, chủ yếu qua mạng xã hội và tự tìm hiểu. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất không nằm ở thiết bị hay cơ sở vật chất mà là thiếu sự hướng dẫn trực tiếp từ giáo viên trong việc sử dụng AI hiệu quả và đúng cách.
GS.TS Lê Anh Vinh đã có những chia sẻ về AI và chỉ ra điểm thiếu của giáo viên trong bối cảnh hiện tại. Ảnh: Tổng hợpỞ chiều ngược lại, khảo sát đầu năm 2025 với gần 35.000 giáo viên phổ thông cho thấy 76% đã từng sử dụng AI trong giảng dạy. Dù vậy, nhiều giáo viên vẫn thiếu tập huấn bài bản và còn băn khoăn về các vấn đề như quyền riêng tư, bảo mật dữ liệu và hạ tầng công nghệ.
Trước lo ngại AI có thể thay thế giáo viên, GS Lê Anh Vinh cho rằng đây là cách nhìn chưa đầy đủ. Theo ông, học sinh vẫn cần sự tương tác, định hướng và đồng hành từ thầy cô. Đó là kim chỉ nam, yếu tố quan trọng mà công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn.
Ông nhấn mạnh, giá trị của giáo viên không nằm ở giáo án hay bộ câu hỏi được tạo nhanh, mà ở quá trình tổ chức hoạt động học tập và dẫn dắt tư duy cho học sinh trong từng tiết học.
Về định hướng chính sách, Việt Nam đã bắt đầu chuẩn bị cho việc đưa AI vào giáo dục phổ thông. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành hướng dẫn sử dụng AI trong dạy và học từ năm 2024, đồng thời xây dựng khung chương trình giáo dục AI dựa trên năng lực tham chiếu của UNESCO.
Chương trình được thiết kế theo lộ trình từ tiểu học đến THPT: học sinh tiểu học làm quen với AI và kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân; cấp THCS được trang bị kiến thức nền tảng; còn cấp THPT học chuyên sâu theo định hướng nghề nghiệp.
Nội dung chương trình tập trung vào bốn nhóm năng lực chính gồm: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật và ứng dụng AI, cùng với thiết kế hệ thống AI.
