Báo cáo mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy từ tháng 3, giá phân bón trong nước bật tăng rõ rệt. Tại khu vực miền Nam, DAP là mặt hàng tăng mạnh nhất khi DAP Hàn Quốc đạt 1,13 triệu đồng mỗi bao (50kg), tăng 50.000 đồng so với bình quân hai tháng đầu năm. Một số dòng NPK như Cò Bay, Cò Vàng cũng ghi nhận mức tăng tương tự, lên lần lượt 870.000 đồng và 785.000 đồng mỗi bao.
Ở chiều tăng nhẹ, DAP Trung Quốc đạt 886.000 đồng mỗi bao, urê Phú Mỹ ở mức 553.100 đồng và NPK quốc tế khoảng 1,193 triệu đồng mỗi bao, với mức tăng phổ biến 1.000-3.000 đồng.
Tính chung quý I, mặt bằng giá phân bón tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. DAP Trung Quốc tăng khoảng 11%, NPK quốc tế tăng 8%, trong khi urê Trung Quốc tăng khoảng 5%.
Trên thị trường thế giới, theo đơn vị theo dõi nông nghiệp toàn cầu DTN, giá cả 8 loại phân bón chủ lực đều tăng so với tháng 2. UAN28 tăng mạnh nhất với 13%, urê tăng 12% lên 674 USD mỗi tấn, trong khi urê khan vượt mốc 900 USD mỗi tấn – mức cao nhất kể từ tháng 5/2023. So với cùng kỳ, nhiều mặt hàng ghi nhận mức tăng từ 11% đến 31%.
Áp lực chi phí đang lan rộng toàn ngành, đặc biệt dưới tác động của giá năng lượng. Giá phân bón chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động giá dầu – yếu tố đầu vào quan trọng trong sản xuất và vận chuyển.
Đại diện Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau cho biết chi phí đầu vào tăng mạnh theo giá dầu, trong khi chi phí logistics quốc tế tăng 20-30% và trong nước tăng 15-20%. Ước tính, cứ mỗi 10 USD giá dầu tăng, chi phí doanh nghiệp có thể tăng thêm khoảng 525 tỷ đồng.
Để ứng phó, các doanh nghiệp duy trì sản xuất ở công suất cao nhằm tối ưu chi phí, đồng thời đàm phán với đối tác vận chuyển để kiểm soát logistics. Trong bối cảnh nhu cầu nội địa suy yếu, xuất khẩu urê và NPK được đẩy mạnh nhằm duy trì dòng tiền. Ngành cũng kiến nghị giảm thuế xuất khẩu phân bón từ 5% xuống 0% để tăng sức cạnh tranh.
Không chỉ phân bón, giá thức ăn chăn nuôi cũng leo thang do chi phí nguyên liệu và vận chuyển tăng. Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu các nguyên liệu như ngô, đậu tương, lúa mì, khiến giá trong nước nhạy cảm với biến động quốc tế.
Từ đầu năm, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh tăng giá thức ăn chăn nuôi thêm 100-300 đồng mỗi kg. Sang tháng 3, đà tăng rõ rệt hơn khi tại một số địa phương như An Giang, giá tiếp tục tăng thêm 7.000-12.000 đồng mỗi bao (25-40kg).
Hiện giá thức ăn cho heo con khoảng 480.000 đồng mỗi bao (25kg), heo thịt dao động 360.000-370.000 đồng, trong khi thức ăn gia cầm phổ biến từ 260.000 đến 370.000 đồng. So với trước đó, mặt bằng giá đã tăng khoảng 2-5%, tùy từng loại sản phẩm.
Theo cơ quan chức năng, chi phí đầu vào tăng đang gây áp lực lớn lên người chăn nuôi và nông dân, trong bối cảnh giá đầu ra chưa tăng tương ứng, làm thu hẹp biên lợi nhuận và tiềm ẩn nguy cơ đẩy giá thực phẩm tăng theo.
Về thương mại, nhập khẩu phân bón trong quý I đạt 910.200 tấn, trị giá 290,9 triệu USD, giảm hơn 30% so với cùng kỳ, trong khi giá nhập khẩu bình quân tăng nhẹ 1,2%. Trung Quốc, Nga và Lào tiếp tục là ba nguồn cung lớn nhất.
Nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu đạt 1,05 tỷ USD, giảm 9,5% so với cùng kỳ. Mỹ, Argentina và Trung Quốc là các thị trường cung cấp chính, song biến động mạnh giữa các nguồn cho thấy chuỗi cung ứng chưa thực sự ổn định.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diễn biến giá trong thời gian tới phụ thuộc lớn vào tình hình Trung Đông. Nếu eo biển Hormuz sớm được khai thông, chi phí đầu vào có thể hạ nhiệt, kéo giá thức ăn chăn nuôi giảm khoảng 3-5%. Ngược lại, nếu gián đoạn kéo dài, giá phân bón và thức ăn chăn nuôi nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao.
Xung đột Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2 và kéo dài đến nay đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng một phần ba nguồn cung phân bón thế giới – không chỉ cản trở thương mại mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung khí và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất phân bón, qua đó đẩy giá tăng và lan rộng sang các thị trường nhập khẩu, trong đó có Việt Nam.
Bộ nhận định, cú sốc địa chính trị lần này cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của nông nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu, khi chỉ một điểm nghẽn như eo biển Hormuz cũng đủ khiến chi phí đầu vào tăng trên diện rộng.
