Báo cáo Lương và Thị trường lao động 2026 do Navigos Group thực hiện cho thấy, thị trường lao động Việt Nam đang bước vào giai đoạn dịch chuyển mạnh mẽ, với sự bứt phá rõ rệt của các vị trí gắn liền với công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các ngành công nghiệp mới. Khảo sát được thực hiện trên 250 doanh nghiệp và hơn 1.600 người lao động.
Nhóm nghề công nghệ tăng trưởng mạnh nhất
Trong các vị trí được dự báo tăng trưởng cao, chuyên gia AI và máy học đứng đầu với 71,2%, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của doanh nghiệp trong tự động hóa quy trình, tối ưu vận hành và ứng dụng AI vào phân tích, ra quyết định.
Tiếp theo là chuyên gia dữ liệu lớn với 42,8%, hưởng lợi trực tiếp từ sự bùng nổ dữ liệu doanh nghiệp và nhu cầu xây dựng hệ thống phân tích, dự báo hiệu quả.
Thị trường lao động Việt Nam đang dịch chuyển rõ rệt sang các nhóm công việc chuyên môn cao - Ảnh minh họa
Chuyên gia an ninh mạng cũng nằm trong nhóm nghề tăng trưởng trọng điểm, với 28,4%, khi doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số và đối mặt với rủi ro tấn công mạng ngày càng gia tăng.
Bên cạnh công nghệ, nhóm nghề liên quan đến chăm sóc sức khỏe và con người được dự báo gia tăng nhu cầu trong năm 2026. Các vị trí như chuyên viên trị liệu tâm lý, tư vấn sức khỏe tinh thần tăng 18,8%, trong khi y tá, điều dưỡng tăng 16,4%.
Xu hướng này phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần hậu đại dịch, quá trình đô thị hóa nhanh và sự mở rộng của hệ thống y tế, đặc biệt tại khu vực tư nhân.
Công nghiệp mới và kinh tế xanh nổi lên
Báo cáo cũng ghi nhận sự xuất hiện của các ngành nghề gắn với định hướng phát triển dài hạn của nền kinh tế. Kỹ sư bán dẫn được dự báo tăng 8,8%, nhờ chiến lược phát triển ngành chip của Việt Nam và nhu cầu toàn cầu đối với linh kiện điện tử.
Trong khi đó, kỹ sư năng lượng tái tạo phản ánh làn sóng đầu tư vào điện gió, điện mặt trời và cam kết Net Zero 2050. Chuyên viên phát triển bền vững tăng 6,8%, theo nhu cầu doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn ESG và nâng cao hiệu quả vận hành theo hướng xanh – sạch.
Những số liệu này cho thấy thị trường lao động Việt Nam đang dịch chuyển rõ rệt sang các nhóm công việc chuyên môn cao, bao gồm công nghệ số, dữ liệu, an ninh mạng, bán dẫn, năng lượng tái tạo và chăm sóc sức khỏe.
Năng lực công nghệ trở thành yêu cầu nền tảng
Không chỉ thay đổi về cơ cấu nghề nghiệp, báo cáo của Navigos Group cho thấy doanh nghiệp đã xác định khá rõ các năng lực cốt lõi cần ưu tiên trong 3–5 năm tới, trong bối cảnh chuyển đổi số và AI diễn ra sâu rộng.
Đáng chú ý, 76,8% doanh nghiệp ưu tiên khả năng hiểu và ứng dụng công nghệ trong công việc. Điều này cho thấy năng lực công nghệ không còn giới hạn trong các vị trí kỹ thuật, mà đã trở thành yêu cầu phổ biến đối với hầu hết vai trò, từ vận hành, tài chính, nhân sự đến kinh doanh.
Bên cạnh đó, các năng lực giúp người lao động thích ứng và ra quyết định trong môi trường biến động ngày càng được coi trọng, bao gồm: khả năng kiên trì, linh hoạt và thích nghi với thay đổi (38,8%); năng lực ứng dụng AI và phân tích dữ liệu (34%); khả năng phân tích tình huống và đưa ra giải pháp phù hợp (26%).
Vai trò con người thay đổi trong kỷ nguyên AI
Theo Navigos Group, những xu hướng trên phản ánh sự thay đổi vai trò của con người trong kỷ nguyên AI: từ việc thực hiện các tác vụ lặp lại sang xử lý vấn đề phức tạp, đánh giá thông tin và đưa ra quyết định có giá trị gia tăng cao.
Song song với đó, kỹ năng giao tiếp và dẫn dắt con người vẫn tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong môi trường làm việc mới.
Tổng thể, báo cáo cho thấy yêu cầu về nhân tài đang dịch chuyển rõ rệt. Năng lực công nghệ trở thành điều kiện nền tảng, trong khi khả năng phân tích, hợp tác và thích ứng quyết định mức độ tạo ra lợi thế cạnh tranh.
Do đó, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào nâng cấp năng lực số cho toàn bộ đội ngũ, đồng thời phát triển kỹ năng ra quyết định và phối hợp. Về phía người lao động, việc chủ động củng cố năng lực công nghệ, tư duy phản biện và khả năng thích ứng sẽ là chìa khóa để duy trì lợi thế trên thị trường lao động trong những năm tới.
