Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định rõ khái niệm người điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Cụ thể, khoản 9 Điều 2 xác định người điều khiển phương tiện bao gồm người điều khiển xe cơ giới, xe thô sơ và xe máy chuyên dùng.
Theo khoản 2 Điều 9 của luật này, một trong những hành vi bị nghiêm cấm khi tham gia giao thông đường bộ là điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Quy định tương tự cũng được nêu tại khoản 6 Điều 5 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019.
Như vậy, người tham gia giao thông vi phạm quy định cấm nêu trên sẽ bị xử phạt theo quy định pháp luật hiện hành. Căn cứ Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi điều khiển phương tiện trên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn sẽ bị xử phạt với mức độ khác nhau, tùy theo tính chất và mức vi phạm.
Hành vi dắt xe máy sau khi đã uống rượu, bia sẽ không thuộc diện bị thổi nồng độ cồn. Ảnh minh hoạTuy nhiên, xét theo Điều 3 Luật Giao thông đường bộ 2008, người tham gia giao thông bao gồm cả người đi bộ; trong đó, người điều khiển phương tiện là người trực tiếp điều khiển xe cơ giới, xe thô sơ hoặc xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ.
Từ quy định này có thể thấy, người dắt bộ xe máy không được xem là người điều khiển phương tiện, bởi không trực tiếp ngồi trên xe để điều khiển. Do đó, trong trường hợp người đã sử dụng rượu, bia nhưng dắt bộ xe máy toàn bộ quãng đường từ nơi uống rượu bia về nhà thì không thuộc diện bị xử phạt vi phạm nồng độ cồn.
Khi dắt xe, người tham gia giao thông được xác định là người đi bộ và phải chấp hành các quy định đối với người đi bộ theo Điều 32 Luật Giao thông đường bộ 2008, như đi trên hè phố, lề đường; trường hợp không có hè phố, lề đường thì phải đi sát mép đường. Đồng thời, người đi bộ cũng phải tuân thủ các nguyên tắc chung về trật tự an toàn giao thông quy định tại Điều 9 của luật này, bao gồm đi bên phải theo chiều đi của mình và chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ.
Đáng lưu ý, nếu người tham gia giao thông chỉ xuống xe để dắt bộ khi phát hiện chốt kiểm tra nồng độ cồn của CSGT nhằm đối phó, trong khi trước hoặc sau đó vẫn điều khiển phương tiện, thì vẫn bị kiểm tra và xử phạt vi phạm nồng độ cồn theo quy định. CSGT có thể chứng minh hành vi vi phạm thông qua quan sát trực tiếp hoặc dữ liệu từ các phương tiện ghi hình.
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển phương tiện vi phạm nồng độ cồn (bao gồm ô tô, xe máy, xe đạp và xe máy chuyên dùng) sẽ bị xử phạt tiền, đồng thời áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như trừ điểm hoặc tước quyền sử dụng giấy phép lái xe.
Ảnh minh hoạRiêng đối với xe máy, các mức xử phạt vi phạm nồng độ cồn được quy định tại Điều 7 Nghị định 168. Đặc biệt, hành vi không chấp hành yêu cầu kiểm tra nồng độ cồn của người thi hành công vụ sẽ bị xử phạt từ 8–10 triệu đồng đối với xe máy và từ 30–40 triệu đồng đối với ô tô, tương ứng với mức xử phạt cao nhất về vi phạm nồng độ cồn.
