Chứng khoán bước vào giai đoạn mới, hướng tới chia sẻ gánh nặng vốn với ngân hàng

Chiều 30-10, tại TP.HCM, Báo Tuổi Trẻ phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026, với chủ đề "Dòng vốn mới - Vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam".

Trong đó các đại biểu tham dự sẽ cùng nhau đi trả lời các câu hỏi về vốn của thị trường. Làm sao để doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn dài hạn, giảm dần sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng?

Niềm tin là tài sản chung của toàn thị trường chứng khoán

Phát biểu khai mạc diễn đàn "Dòng vốn mới - Vị thế mới", nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó tổng giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM, Tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ, cho biết diễn đàn được tổ chức vào một thời điểm đặc biệt, đánh dấu tròn 30 năm hình thành và phát triển của ngành chứng khoán Việt Nam.

Theo đó ngày 28-11-1996, Chính phủ ban hành nghị định thành lập Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đặt nền móng cho sự ra đời của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Từ những bước khởi đầu, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ, trở thành một bộ phận quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia, thu hút hàng triệu nhà đầu tư và mở ra kênh huy động vốn cho ngày càng nhiều doanh nghiệp.

Đặc biệt, năm 2026 còn ghi dấu một bước tiến quan trọng khi thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp.

"Ba thập niên ấy là hành trình nỗ lực xây dựng một thiết chế quan trọng của nền kinh tế thị trường, mở thêm kênh huy động nguồn lực cho doanh nghiệp và tạo cơ hội để người dân tham gia vào sự phát triển của đất nước", ông Toàn chia sẻ.

Tuy nhiên khi nhìn về chặng đường phía trước, câu hỏi đặt ra không chỉ là thị trường sẽ lớn đến đâu, mà là thị trường sẽ đóng góp như thế nào cho chất lượng tăng trưởng của Việt Nam.

"Làm sao để nguồn vốn được huy động với chi phí hợp lý, đi vào sản xuất, đổi mới công nghệ, hạ tầng và những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng? Làm sao để doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn dài hạn, giảm dần sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng?", ông Toàn nêu vấn đề.

Theo nhà báo Xuân Toàn, các nghiên cứu dữ liệu chỉ ra tín dụng ngân hàng đang đóng góp khoảng 51% tổng nguồn vốn của nền kinh tế, trong khi nguồn vốn huy động từ thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp mới chiếm khoảng 13-14%.

Cơ hội từ tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán vừa qua đã mở ra một cánh cửa đáng chú ý. Tuy nhiên nâng hạng không phải đích đến cuối cùng, và càng không phải lời bảo đảm rằng dòng vốn sẽ tự động chảy vào Việt Nam.

"Dòng vốn chỉ ở lại khi nhìn thấy một thị trường minh bạch, có khả năng tiếp cận thuận lợi, có hàng hóa chất lượng, có doanh nghiệp quản trị tốt và có cơ chế bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư một cách đáng tin cậy", nhà báo Xuân Toàn nhấn mạnh.

Theo ông, muốn thu hút vốn, chúng ta cần nhiều hơn những lời mời gọi. Chúng ta cần xây dựng niềm tin bằng thông tin chính xác, bằng chính sách có thể dự báo, bằng chất lượng quản trị và bằng kết quả sử dụng vốn.

"Niềm tin ấy là tài sản chung của toàn thị trường; một khi được tạo dựng, nó giúp giảm chi phí vốn và mở rộng cơ hội phát triển. Ngược lại, niềm tin có thể bị tổn thương nếu thông tin thiếu minh bạch, cam kết không được thực hiện hoặc quyền lợi nhà đầu tư không được bảo vệ đầy đủ", ông Toàn tin tưởng.

"Với trách nhiệm của một cơ quan báo chí đồng hành cùng sự phát triển của TP.HCM và đất nước, Báo Tuổi Trẻ mong muốn tiếp tục làm tốt vai trò kết nối thông tin, kết nối đối thoại và kết nối cơ hội đầu tư; góp phần để dòng vốn không chỉ đến nhiều hơn, mà còn đến đúng nơi, được sử dụng hiệu quả và tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế", ông Toàn chia sẻ.

Tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thị trường chứng khoán

Sau ba thập niên hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có bước tiến đáng kể về quy mô, thanh khoản và số lượng nhà đầu tư. Yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là tiếp tục phải nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ vốn, đáp ứng nhu cầu đầu tư trung và dài hạn ngày càng lớn của nền kinh tế.

Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đánh giá diễn đàn được tổ chức vào thời điểm có ý nghĩa quan trọng, khi ngành chứng khoán Việt Nam kỷ niệm 30 năm hình thành và phát triển.

Theo bà Phương, đến ngày 21-10, quy mô thị trường cổ phiếu đạt 10,16 triệu tỉ đồng, tương đương 79,1% GDP ước tính năm 2025; thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,94 triệu tỉ đồng, tương đương 22,9% GDP. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 14 triệu.

Đặc biệt, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp ngày 21-9 mở ra cơ hội tiếp cận rộng hơn với các nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên bà Phương nhấn mạnh nâng hạng không phải đích đến cuối cùng, mà là khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới. Khả năng thu hút vốn còn phụ thuộc vào chất lượng thị trường, sức hấp dẫn của doanh nghiệp và môi trường đầu tư.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng đến mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026-2030, thị trường chứng khoán cần phát huy hơn nữa vai trò huy động, phân bổ vốn trung và dài hạn, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng trước biến động kinh tế, tài chính toàn cầu.

Về phía cơ quan quản lý, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện pháp lý, cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao chất lượng hàng hóa và phát triển nhà đầu tư tổ chức. Doanh nghiệp cũng cần cải thiện năng lực cạnh tranh, hiệu quả kinh doanh, chất lượng quản trị và minh bạch thông tin để đáp ứng chuẩn mực quốc tế, thu hút dòng vốn dài hạn.

Đặc biệt, bà Phương đề nghị các bộ, ngành phối hợp rà soát quy định về tỉ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) tại doanh nghiệp, nhất là những ngành, lĩnh vực có điều kiện, nhằm tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thị trường.

Đồng thời cần nghiên cứu phát triển các công cụ phòng ngừa rủi ro tỉ giá để nhà đầu tư nước ngoài chủ động quản trị rủi ro khi đầu tư tại Việt Nam.

Việc thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết, đăng ký giao dịch cũng được bà đề cập nhằm bổ sung doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động hiệu quả cho thị trường.

Bà Phương cũng bày tỏ mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục đồng hành trong tuyên truyền chính sách, cung cấp thông tin chính xác, khách quan, góp phần củng cố niềm tin nhà đầu tư.

"Vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ được khẳng định bằng việc nâng hạng, mà còn phải được thể hiện bằng chất lượng thị trường, sức hấp dẫn của doanh nghiệp và niềm tin của nhà đầu tư", bà Phương nhấn mạnh.

Chia sẻ áp lực cung ứng vốn với hệ thống ngân hàng

Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 diễn ra trong bối cảnh kỷ niệm 30 năm thành lập ngành chứng khoán Việt Nam, đồng thời mở ra giai đoạn phát triển mới của thị trường sau dấu mốc được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn đầu tư của Việt Nam dự kiến lên tới khoảng 38,5 triệu tỉ đồng. Trong khi đó tín dụng ngân hàng vẫn đang đảm nhận vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn cho nền kinh tế. Thực tế này đòi hỏi thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các định chế đầu tư dài hạn tiếp tục phát triển, chia sẻ áp lực cung ứng vốn với hệ thống ngân hàng.

Ở góc độ quốc tế, việc được FTSE Russell nâng hạng tạo điều kiện để thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp cận rộng hơn với các quỹ đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên cơ hội nâng hạng chỉ có thể chuyển hóa thành dòng vốn thực chất khi thị trường tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao chất lượng doanh nghiệp và đáp ứng tốt hơn các chuẩn mực quốc tế.

Từ những yêu cầu trên, Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 tập trung vào hai nội dung trọng tâm: nâng cao vai trò huy động vốn của thị trường chứng khoán đối với nền kinh tế và mở rộng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế trong giai đoạn sau nâng hạng.

5 nhiệm vụ trọng tâm phát triển thị trường chứng khoán sau nâng hạng

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, thị trường chứng khoán cần nâng cao khả năng thích ứng, quản trị rủi ro trước biến động địa chính trị, giá năng lượng và lãi suất quốc tế.

Cơ quan quản lý tập trung 5 nhóm nhiệm vụ:

Hoàn thiện pháp lý: iếp tục rà soát, sửa đổi các quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn và nhà đầu tư tham gia thị trường. Đồng thời, nâng cao chất lượng vận hành, đáp ứng các tiêu chí của những tổ chức xếp hạng quốc tế, hướng tới mục tiêu nâng hạng cao hơn.

Hiện đại hóa hạ tầng: Hoàn thiện hệ thống giao dịch, thanh toán, bù trừ; triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong giám sát.

Nâng cao chất lượng hàng hóa: Khuyến khích doanh nghiệp có quy mô, hoạt động hiệu quả tham gia thị trường; thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch. Cơ quan quản lý cũng định hướng phát triển đa dạng sản phẩm tài chính, đáp ứng nhu cầu đầu tư và huy động vốn trung, dài hạn.

Phát triển nhà đầu tư chuyên nghiệp: Tăng cường vai trò của quỹ đầu tư, nhà đầu tư tổ chức và các định chế tài chính dài hạn; nâng cao kiến thức, kỹ năng quản trị rủi ro cho nhà đầu tư cá nhân.

Tăng cường kiểm tra, giám sát: Ứng dụng công nghệ phát hiện, cảnh báo rủi ro; đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Chứng khoán bước vào giai đoạn mới, hướng tới chia sẻ gánh nặng vốn với ngân hàng - Ảnh 1.