Vào những ngày nắng nóng, điều hòa gần như trở thành thiết bị hoạt động liên tục trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, vì lo ngại hóa đơn tiền điện tăng cao, không ít người có thói quen bật điều hòa ở mức nhiệt thấp để làm mát nhanh, sau đó tắt máy khi phòng đủ lạnh rồi tiếp tục bật lại khi nhiệt độ tăng lên.
Nhiều người cho rằng việc tắt điều hòa thường xuyên sẽ giúp tiết kiệm điện hơn so với để máy chạy liên tục. Thực tế, điều này chỉ đúng khi người dùng ra khỏi nhà trong thời gian dài. Nếu liên tục bật - tắt chỉ sau vài chục phút, điều hòa sẽ phải lặp lại chu trình khởi động và làm lạnh từ đầu, khiến điện năng tiêu thụ tăng lên đáng kể.
Theo EVN, bật/tắt điều hòa liên tục là một trong những sai lầm phổ biến khi sử dụng thiết bị này. Mỗi lần khởi động lại, máy nén và quạt phải hoạt động với công suất cao để hạ nhiệt độ căn phòng đã nóng lên. Quá trình này không chỉ tiêu tốn nhiều điện hơn mà còn ảnh hưởng tới tuổi thọ của thiết bị.
Có thể hình dung điều hòa tương tự một chiếc xe đang chạy ổn định. Khi xe duy trì tốc độ đều, mức tiêu hao nhiên liệu sẽ tối ưu hơn. Ngược lại, nếu liên tục phanh rồi tăng tốc, lượng nhiên liệu tiêu thụ sẽ tăng cao. Điều hòa cũng vận hành theo nguyên lý tương tự: khi đạt mức nhiệt cài đặt, máy sẽ chuyển sang chế độ duy trì nhiệt độ ổn định. Nếu liên tục bị tắt rồi bật lại, máy sẽ thường xuyên phải hoạt động mạnh để làm lạnh lại từ đầu.
EVN cảnh báo về việc bật điều hòa. Ảnh minh hoạMột số chuyên gia điện máy cho rằng thói quen bật/tắt điều hòa liên tục có thể khiến lượng điện tiêu thụ tăng mạnh, trong một số trường hợp cao hơn nhiều lần so với việc duy trì nhiệt độ ổn định, thậm chí có thể lên tới khoảng 3 lần.
Tuy nhiên, con số này không mang tính tuyệt đối. Mức điện năng tiêu hao còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như công suất điều hòa, loại máy inverter hay máy thường, diện tích và độ kín của phòng, nhiệt độ ngoài trời, mức nhiệt cài đặt cũng như khoảng thời gian giữa các lần bật - tắt.
Về mặt kỹ thuật, máy nén điều hòa thường cần dòng điện lớn hơn đáng kể khi khởi động so với lúc vận hành ổn định. Một số tài liệu kỹ thuật cho thấy dòng khởi động có thể cao hơn nhiều lần dòng chạy thông thường, dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Nếu quá trình này lặp lại liên tục, lượng điện hao phí sẽ tăng lên rõ rệt.
Đối với điều hòa inverter, việc bật/tắt liên tục còn làm mất đi ưu thế tiết kiệm điện của thiết bị. Loại máy này được thiết kế để giảm công suất sau khi phòng đạt nhiệt độ cài đặt, từ đó duy trì mức lạnh ổn định với điện năng thấp hơn. Khi người dùng liên tục tắt rồi bật lại, điều hòa không có đủ thời gian vận hành ở trạng thái tiết kiệm mà phải quay về chế độ làm lạnh công suất cao.
Hãng Daikin cũng từng cho biết máy nén phải chịu tải lớn hơn trong giai đoạn khởi động. Trong một số thử nghiệm, việc để điều hòa vận hành liên tục trong khoảng thời gian ngắn có thể tiết kiệm điện hơn so với tắt rồi bật lại nhiều lần. Điều này cho thấy tiết kiệm điện không đồng nghĩa với việc tắt máy càng nhiều càng tốt, mà cần sử dụng đúng cách và đúng thời điểm.
Việc tắt điều hòa không phải lúc nào cũng sai. Nếu cả gia đình ra ngoài trong nhiều giờ hoặc căn phòng không có người sử dụng, việc tắt máy là cần thiết để tránh lãng phí điện năng.
Ngược lại, nếu chỉ rời phòng trong thời gian ngắn hoặc cảm thấy hơi lạnh, người dùng không nên tắt hẳn điều hòa ngay. Giải pháp hợp lý hơn là tăng nhiệt độ thêm 1-2 độ C, sử dụng chế độ Eco hoặc Sleep nếu có, đồng thời kết hợp quạt để luồng khí mát phân bổ đều hơn.
Một sai lầm phổ biến khác là hạ nhiệt độ xuống mức 16-18 độ C ngay sau khi bật lại với suy nghĩ phòng sẽ mát nhanh hơn. Theo khuyến cáo của Bộ Năng lượng Mỹ, việc cài đặt nhiệt độ quá thấp không giúp không gian làm mát nhanh hơn mà chỉ khiến điều hòa hoạt động nặng hơn, tiêu tốn thêm điện năng không cần thiết.
Theo khuyến nghị của Bộ Công Thương và EVN, người dùng nên đặt điều hòa ở mức 26-28 độ C, kết hợp sử dụng quạt để tăng hiệu quả làm mát. Đồng thời, cần đóng kín cửa khi sử dụng, hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp vào phòng, vệ sinh lưới lọc định kỳ và sử dụng chế độ hẹn giờ vào ban đêm để tối ưu điện năng tiêu thụ.
