Room còn nhiều, tiền ngoại tập trung ở “cửa hẹp”
Đến 30/6, 27 ngân hàng niêm yết và đăng ký giao dịch có hơn 94,87 tỷ cổ phiếu đang lưu hành. Khối ngoại được phép nắm tối đa hơn 24,43 tỷ cổ phiếu, đã sở hữu hơn 14,88 tỷ cổ phiếu và còn dư địa mua thêm hơn 9,55 tỷ cổ phiếu. Tỷ lệ lấp đầy room ngoại toàn nhóm đạt 60,91%, tương ứng phần còn hở 39,09%.
Hơn 9,55 tỷ cổ phiếu còn room: Toàn cảnh 27 cổ phiếu ngân hàngNếu chỉ xét tổng lượng room còn lại, ngành ngân hàng vẫn còn dư địa đáng kể cho vốn ngoại. Tuy nhiên, phần dư địa này phân bổ không đều giữa các cổ phiếu. Một số ngân hàng còn hạn mức sở hữu lớn nhưng tỷ lệ nắm giữ nước ngoài thấp; ngược lại, các cổ phiếu đã thu hút dòng tiền ngoại ở mức cao lại chỉ còn lượng mua thêm hạn chế.
Sự phân hóa thể hiện rõ trong cơ cấu room. Năm cổ phiếu còn dư địa lớn nhất gồm SHB, SSB, BID, VCB và MSB chiếm 49,03% tổng lượng cổ phiếu ngân hàng mà khối ngoại còn được mua. Nếu mở rộng lên 10 cổ phiếu, gồm thêm NAB, EIB, VPB, CTG và STB, tỷ trọng tăng lên 73,66%.
Xếp hạng room ngoại còn lại tại các NHTM niêm yết: 5 mã dẫn đầu chiếm gần một nửa dư địaỞ chiều ngược lại, sáu cổ phiếu đã lấp đầy trên 80% room gồm TCB, MBB, OCB, VIB, CTG và ACB chỉ còn 962,16 triệu cổ phiếu cho khối ngoại mua thêm, tương đương 10,07% tổng lượng room còn lại. Phần dư địa lớn nhất vì vậy không nằm ở nhóm đã được nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ nhiều nhất.
Sự chênh lệch này gắn với giới hạn sở hữu nước ngoài trong ngành ngân hàng. Nghị định 69/2025/NĐ-CP duy trì tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại một ngân hàng thương mại không quá 30% vốn điều lệ. Ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc có thể được vượt 30%, nhưng không quá 49% trong thời hạn thực hiện phương án được phê duyệt.
Với giới hạn trên, room ngoại trở thành một biến số trong bài toán phân bổ nguồn lực của từng ngân hàng. Ngân hàng có thể mở thêm dư địa để tăng giao dịch trên sàn, giữ lại cho cổ đông chiến lược hoặc dành cho phát hành riêng lẻ. Vì vậy, cùng là room ngoại, tác động lên từng cổ phiếu không giống nhau.
Trong 27 ngân hàng, 11 đơn vị có room tối đa dưới 30%, gồm ABB, BVB, EIB, HDB, LPB, MBB, NVB, OCB, TCB, VAB và VIB. Nhóm này chiếm 27,53% tổng room tối đa, nhưng chiếm 35,8% lượng cổ phiếu ngân hàng mà khối ngoại đang sở hữu. Tỷ lệ này cho thấy hạn mức thấp không đồng nghĩa với sức hút thấp nếu ngân hàng có quy mô, thanh khoản và kế hoạch vốn cụ thể.
Khi room ngoại đi cùng kế hoạch tăng vốn
Ở nhóm gần kín room, mức độ hiện diện của khối ngoại cao hơn mặt bằng chung. Techcombank có room tối đa 22,54%, trong khi sở hữu nước ngoài đã đạt 21,66%. Khối ngoại chỉ còn dư địa mua thêm 62,32 triệu cổ phiếu TCB, tương ứng hở room 3,9% và lấp đầy 96,1%.
MB cũng gần kín room khi MBB có room tối đa 23,24%, sở hữu nước ngoài 22,21%, còn dư 82,47 triệu cổ phiếu, hở room 4,41% và lấp đầy 95,59%. OCB có room tối đa 22%, sở hữu nước ngoài 19,72%, còn 60,69 triệu cổ phiếu, tương ứng tỷ lệ lấp đầy 89,64%.
VIB, VietinBank và ACB nằm ở nhóm kế tiếp. VIB có room tối đa 4,99%, sở hữu nước ngoài 4,15%, còn 28,45 triệu cổ phiếu, lấp đầy 83,25%. Với VietinBank, phần còn lại cho khối ngoại là 412,2 triệu cổ phiếu CTG, tương ứng tỷ lệ lấp đầy 82,31%. Với ACB, con số này là 316,03 triệu cổ phiếu, lấp đầy 81,85%.
Các tỷ lệ trên đều cao hơn mức bình quân 60,91% của toàn nhóm ngân hàng. Do đó, trọng tâm không chỉ nằm ở lượng room còn lại, mà còn ở cách phần này được sử dụng trong kế hoạch vốn và cơ cấu cổ đông.
MB là trường hợp thể hiện rõ vai trò của room ngoại trong kế hoạch vốn. Tại ĐHĐCĐ thường niên ngày 18/4 ở Hà Nội, ngân hàng thông qua phương án tăng vốn thêm hơn 22.137 tỷ đồng, nâng vốn điều lệ tối đa lên 102.687 tỷ đồng. Kế hoạch gồm trả cổ tức bằng cổ phiếu 15%, chào bán cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 10:1 với giá 10.000 đồng/cp và chào bán riêng lẻ tối đa 200 triệu cổ phiếu.
Ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB, cho biết ngân hàng chưa tăng room ngoại nhằm giữ dư địa tìm nhà đầu tư chiến lược và tính toán mức giá phát hành có lợi hơn cho cổ đông hiện hữu. Với MBB, lượng room còn lại chỉ 82,47 triệu cổ phiếu, thấp hơn quy mô chào bán riêng lẻ tối đa 200 triệu cổ phiếu. Chênh lệch này cho thấy room ngoại không chỉ là hạn mức mua bán trên sàn, mà còn liên quan trực tiếp đến giá phát hành, tỷ lệ sở hữu sau phát hành, lựa chọn nhà đầu tư và lợi ích của cổ đông hiện hữu.
VPBank sử dụng room ngoại theo hướng gắn với vốn mới. VPB có room tối đa 30%, sở hữu nước ngoài 23,95%, còn dư 480,36 triệu cổ phiếu, hở room 20,18% và lấp đầy 79,82%. Ngân hàng đã thông qua kế hoạch tăng vốn từ 79.339 tỷ đồng lên hơn 106.200 tỷ đồng; trong đó, giai đoạn 2 dự kiến phát hành riêng lẻ hơn 624 triệu cổ phiếu cho một nhà đầu tư nước ngoài trong quý III-IV.
Quy mô phát hành này bằng khoảng 1,3 lần phần room còn lại hiện tại của VPB. Vì vậy, thương vụ không chỉ liên quan đến lượng cổ phiếu khối ngoại còn được mua trên sàn, mà còn gắn với room sau phát hành, mức pha loãng, giá phát hành và cơ cấu cổ đông.
HDBank, Vietcombank và BIDV cũng đặt room ngoại trong kế hoạch tăng vốn. HDBank còn dư 282,76 triệu cổ phiếu HDB, lấp đầy 79,08%; ngân hàng đặt kế hoạch lợi nhuận trước thuế 30.100 tỷ đồng, tổng tài sản tiệm cận 1,2 triệu tỷ đồng và định hướng phát hành riêng lẻ thu hút nhà đầu tư nước ngoài.
Vietcombank còn dư 819,47 triệu cổ phiếu VCB. Phương án chào bán riêng lẻ tối đa 543,1 triệu cổ phiếu tương đương 66,27% lượng room hiện hữu và đã được ĐHĐCĐ thông qua, với thời gian thực hiện linh hoạt trong giai đoạn 2025-2026.
Với BIDV, dư địa dành cho khối ngoại đạt 902,89 triệu cổ phiếu BID. ĐHĐCĐ thường niên đã thông qua phương án tăng vốn năm nay, trong đó có cấu phần chào bán tối đa 780 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư theo hình thức riêng lẻ hoặc ra công chúng trong giai đoạn 2026-2027, tương đương 86,39% phần room hiện hữu. Riêng cấu phần phát hành cổ phiếu từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ đã được chấp thuận và dự kiến triển khai trong quý II-III.
Cửa rộng chưa đủ, vốn ngoại vẫn chờ giao dịch thật
Ở nhóm còn room rộng, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại nhiều ngân hàng vẫn ở mức thấp. SHB còn dư hơn 1,24 tỷ cổ phiếu, hở room 86,3% và lấp đầy 13,7%. SeABank còn dư hơn 1,02 tỷ cổ phiếu SSB, nhưng sở hữu nước ngoài mới đạt 0,24%, tương ứng hở room 99,19% và lấp đầy 0,81%.
MSB, Nam A Bank và Eximbank lần lượt còn dư 698,77 triệu, 595,03 triệu và 516,87 triệu cổ phiếu, trong khi tỷ lệ lấp đầy chỉ đạt 25,35%, 3,66% và 7,72%. Nhóm hở room từ 90% trở lên gồm PGBank, Bac A Bank, Saigonbank, VietBank, SeABank, BaoVietBank, Nam A Bank, KienlongBank, NVB và Eximbank.
Các ngân hàng này còn khoảng 3,46 tỷ cổ phiếu cho khối ngoại mua thêm, tương đương 36,24% tổng room còn lại của 27 ngân hàng. Tuy nhiên, lượng cổ phiếu nước ngoài đang nắm tại nhóm này chỉ khoảng 97,72 triệu cổ phiếu, tức mới lấp đầy bình quân khoảng 2,75% room tối đa. Khoảng cách giữa quyền được mua và lượng đã nắm giữ cho thấy room rộng chưa đồng nghĩa với lực mua thực tế.
Trong nhóm room rộng, SHB đã có bước đi cụ thể hơn nhưng vẫn chưa hoàn tất toàn bộ phương án tăng vốn. Ngân hàng đã được cấp giấy chứng nhận chào bán cổ phiếu ra công chúng cho cổ đông hiện hữu. Phương án tăng vốn gồm tổng cộng 750 triệu cổ phiếu, trong đó có 200 triệu cổ phiếu riêng lẻ cho nhà đầu tư chuyên nghiệp, 459,4 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và 90,6 triệu cổ phiếu ESOP. Sau khi hoàn tất, SHB dự kiến nâng vốn điều lệ lên 53.442 tỷ đồng.
Dù vậy, cấu phần riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu mới tương đương 16,11% lượng room còn lại hơn 1,24 tỷ cổ phiếu của SHB. Phần dư địa lớn còn lại chỉ có thể chuyển thành dòng vốn nếu ngân hàng tiếp tục cải thiện lợi nhuận, chất lượng tài sản và thanh khoản cổ phiếu.
LPBank là trường hợp room hiện tại nhỏ nhưng trạng thái pháp lý đã thay đổi so với giai đoạn trước. Đến 30/6, room tối đa của LPB ở mức 5%, sở hữu nước ngoài 1,13%, còn dư 115,58 triệu cổ phiếu. Tại ĐHĐCĐ bất thường, cổ đông LPBank đã thông qua chủ trương điều chỉnh tỷ lệ sở hữu tối đa của nhà đầu tư nước ngoài từ 5% lên tối đa 30%.
Nếu áp mức 30% trên số cổ phiếu đang lưu hành hiện tại, room tối đa của LPB sẽ tăng từ 149,36 triệu lên khoảng 896,18 triệu cổ phiếu. Phần còn hở theo đó tăng lên khoảng 862,4 triệu cổ phiếu nếu lượng sở hữu nước ngoài không đổi.
Yếu tố nâng hạng thị trường làm room ngoại ngân hàng được chú ý hơn trong nửa cuối năm. FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam được nâng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9. Cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào FTSE GEIS theo bốn đợt, bắt đầu từ tháng 9/2026 và kết thúc vào tháng 9/2027.
Dòng vốn chỉ số sẽ xét vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ tự do chuyển nhượng và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Dòng vốn chủ động theo dõi thêm lợi nhuận, chất lượng tài sản, vốn, định giá và khả năng có cổ đông chiến lược. Với ngành ngân hàng, room ngoại vì vậy không chỉ là số cổ phiếu khối ngoại được mua thêm, mà còn là biến số gắn với tăng vốn, cơ cấu cổ đông và khả năng thu hút dòng tiền trong giai đoạn sau nâng hạng.
